"büyük ev ablukada"

Uzaktan Bir Davul - Ergin Günçe

2011-12-30T18:17:00.002+02:00

UZAKTAN BİR DAVUL Ergin Günçe

Penceremin dibinde bir Kürt davulu

Şimdi Orhan olsa, Veysel, Vüs’at olsa

Mutlaka birşeyler anlatırlardı

Orhan olsa, Vüs’at olsa, başkaları olsa

Kanlı bir Düğün sağ kulağımda

Babamla gitmişiz Keçi kestiler

Birini vurdular kırçıl Atın da

Yüzü Asker kavruğu tombul kısa

Babamla gitmişiz, Alfabem koltuğumda

Tavuklar ve Kadınlar ürktü. Kanlı bir Zurna

Herkes birbirinin Babasını öldürüyor

Sonra herkes öldüren arkadaşı inceliyor

Düğün barut gibi mis gibi şimdi bile burnumda

Sıtması erken başlamış alaycı bir çocuğuz

Eski bir Horon sol kulağımda

Ne zaman üç Askerle içsek Rakı Ankara Treninde

Terhis olmuşlarsa üstelik kendi bıyıklarıyla

O eski güveyi yeniden vurulurdu Tabancasına

Hep on üç yaşında sazlama bir oğlanın

Keçisi meliyor, Sağ kulağıma kurulmuş bir pusudan

Duvarda Dedemin çeteci resmi

Erikler açmış dün gece, Şarkı da söylüyorum

Fakat bir de ölümü paylaşacak insanlar olsa

Orhan olsa, Veysel, Vüs’at olsa, başkaları olsa

Bu Düğün Kulağa çok geliyor bu Davulla

Katırdan tam köprünün üstünde indim

Bağırdım Irmağa kitabım koltuğumda

Birini vurayım diyorum, hadi vurayım diyorum, sonra cayıyorum

Hani bir çare oluyor belki dalgınlığıma

1962

canım

2011-12-28T23:56:00.000+02:00

canım,

hangi canım olduğunu bir türlü öğrenemeyeceksin canım. ben de istemiştim iyi bir adam olmayı canım. seni bir kişi olarak düşünmeyi ben de istemiştim. sadece sana canım demeyi. olmadı canım. beceremedim. bu mesajı sana tabutumdan yazıyorum. telefon son defa çekiyor buradan. karakter sınırını daha fazla zorlamayacağım. sırat-i müstakim’de görüşmek üzere. canım.

Eski Defter - Çiçekli

2011-12-01T00:12:00.004+02:00

“Eski defter” demekte, “eski defterleri açma şimdi,” vurgusunu seviyorum aslında. Bugün tesadüfün tesadüfüyle, bin yıldır bakmadığım bir deftere baktım. Kapağı çiçekli, Ankara’dan alınmış bir defter. Ne günlük olabilmiş, ne ders notları tutulabilmiş, karmakarışık bir defter. Girişine iki tane “günlük” notu yazmışım. İlki Ankara’dan, ikincisi de İzmit’ten bana verdikleri bir armağandan İstanbul’a dönüşte. İkisini de hem nerede, hem nasıl yazdığımı şimdi gibi anımsıyorum. Madem blog’da bir defter alıntısına giriştim, bu iki günü de aktaracağım şimdi. Yıl, 2008. Eski yazdığımız her şeyden biraz utanmak mümkün. Bunun da bazı yerlerinden mahcubiyet duyuyorum ama yazdığım bu iki günün çok sahici olduğunu da hatırlıyorum. Ve bir yaşlılık homurdanması: “Ne çabuk üç yıl geçmiş yarabbim?”

Kasım 17. aylardan Kasım, günlerden pazartesi demek bu. Yıllardan 2008. Ankara’dayım. Kızılay’da. Kitapkurdu isimli bir kafede. Şimdi, insanların sıkıcı konuşmalarını (“Bence de”, “Nuray teyzem kim?” vs) duymamak için müzik dinliyorum: Damien Rice, “Cheers Darlin’”. Filtre kahve içtim, yanında getirdikleri soğuk sütü de. Telefondan görünen saat 19.40. Yalnızım. Hatta epey yalnızım. Kitapçılar. Baktığım kitaplar, dergiler. Bir başına yenen yemekler. Sokaklar. Konur, Selanik, adını bilmediğim diğerleri. Canım acıyor, epey acı çekiyorum. Saklamanın lüzumu yok. Artık çok gözlüklüyüm, Attilâ İlhan’dan hâlâ nefret ediyorum. Damien Rice söylüyor: “Cold Water”. Sokakta ağaçların gölgesi duvara vuruyor. Üzerinde yazdığım şu çiçekli masa sabit durmuyor. Bu kafeden aklımda kalan birkaç şeyden biri buydu zaten.

Hallelujah.

Bu kaçıncı defter acaba? Kaçıncı şehirden alınmış kaçıncı defter kim bilir. Az evvel, elimde poşetlerle (yeni yatak için alınmış nevresim, yastık ve kılıfları) girdiğim şu kafenin hemen yanında kırtasiye-kitapçıdan aldım hem defteri, hem kalemi. Şimdi üşeniyorum, ama kapağı çiçekli olmalı. Bugün çiçeğin kendisi yok ama resmi var her yerde: Nevresim çiçekli, defter çiçekli, şimdi de masa çiçekli. Ben Ankara’dayım ve epey yalnızım. Damien Rice söylemeye devam ediyor: “Remember”. Masada yeni açılmış bir Camel paketi. Küllükte hırsla ezilmiş gibi duran bir de izmarit. Ben yapmış olmalıyım. Yalnızım çünkü masada. Masa çiçekli, defter çiçekli, nevresim çiçekli.

Belki de her şey, sahiden, ben şiir yazayım diyedir. Şimdi, Kasım ayında kulağımda müzikle inanmak istediğim bu belki de en çok.

Ve, ve “Beirut” şimdi. Gulag Orkestar. Mevlana’nın “ne mutlu yola çıkanlara” deyişi.

Şimdi, tuvaletin aynasından gördüğüm bir beyaz saç teli ve kapıyı açtığım an karşıda Tanpınar’ın gülümseyen fotoğrafı. Tanpınar olsa, “gülümsiyen” der miydi buna?

Bir sigara daha ve yanına ‘küçük’ çay.

Bardak altlığında da bir resim: Çiçekler. Kendi değil ama resmi. Bugün her yerde çiçekler. Yalancı olan ama. Hep.

Sesler, sesler. Şimdi, hiçbir şey “demeyen” o sesler. “Hiçbir şey demeyen o ses”…

20 Aralık. Ben, yine yoldayım şimdi. İzmit’ten İstanbul’a. 33 numara. Yanım boş, kahve içiyorum, dışarıda yağmur, kulakta Sakman “Her Neyse”. İnsan, alışkanlıklarının sebebi üzerine kafa yormalı bazen. Hatırlamaya çalışmayı kastediyorum. Kahveyi sütlü içecekse, garsona “süt mü, süt tozu mu?” diye sormanın “urform”u mesela. Solda deniz var ama nasıl da endüstrileşmiş bir deniz. Büyük gemiler, çirkin. Başka yapılar, fabrika arkaları. Ama “dünya” tam da birkaç yıl önce çektiğim bir İstanbul fotoğrafındaki gibi. Yakışsın diye üstümdekiler de; gri boğazlı kazak, gri kadife pantolon. Vedat Sakman çalıyor. Birazdan Cohen çalacak.

İzmit. İki gün. Erdal Hoca’yı andım. Aslolan buydu.

Beşiktaş yahut Kabataş üzerinden Taksim’e gideceğim birazdan. Öncesi Üsküdar, sonrası Santral. İstanbul. Deniz üstü hane İstanbul. Yolda olmak. İstanbul olsun menzil.

Hava 12 derece, saat 12.08. Ben Said. Dün şair dediler bana.

Yeşil Ece Ajandası - devam

2011-11-26T00:44:00.001+02:00

5 Mart – 21.17

Gözümde uyku var, tenimde de. Bu saatte uykuya bu kadar yakın olacağım aklıma gelmezdi. Ama oluyor, “bu da oldu işte”. Bir saat sonra kolluğum olduğundan, uyumamalıyım. Sonrasında da yeni “emir”e göre, diğer onbaşıyı uyandırana dek uyumamalıyım.

Kapağı kayıp bu Uni-Ball dolapta mahfuzdu. Şimdi, nihai olduğunu umduğum yeni yatağımın üst kısmında duracak, bakalım. Kalem, hakikaten defterle olan ilişkiyi başkalaştırıyor. “Uni-Ball” diye bu kalemi kullanırken ondan söz etmek de garip. Bunca garabetin ortasında buna garip demenin kendisi de garip ya.

Yeni gelen çocukların şaşkınlığına, ‘yerli’ olarak bakmak da acayip. Tedirginlikleri, merakları, soruları ne kadar tanıdık. “Tanıdık” deyince, Behramoğlu okurkenki[1] bir duygudan söz etmeliyim. “Bir Ermeni General”, gayet tanıdık şiirler. Bunu olumlu bir şey olarak söylemiyorum üstelik. Lakin olumlu bir şaşkınlık da var; Behramoğlu’nun olduğunu unuttuğum ama şiirlerin adını, dizelerini anımsadığım bazı şiirler var. “Ben Ölürsem Akşamüstü Ölürüm” mesela. Bir ara ne sık söyler, yüksek ve kısık, ne sık anardım. Oysa şairini unutmuşum gitmiş.

Burası bazı an çok çekilmez oluyorken, küçücük bir söz, bir ses, haber, sahne inancımı perçinliyor. Ve dahi, bugün çok net bir dostluk hissettim Ümit’e, Osman’a, Nevzat Abi’ye. […]

Şu dizeleri düşündüm şimdi: “sen bir düş imişsin kuşluk çağında/ soluma tükürdüm: Rabbim Gafurdur/ bilesin kavuşmak yok İslâmlıkta/ kavuşan kısmısı ancak gavurdur”.

Gafur/gâvur, kavuşmayan/kavuşan ikilikleri çok problemli ama akılda kalan güçlü dizeler bunlar sanki. “Kavuşamama”nın derin romantizmini gıdıklıyor. “Müslüman Anadolu”nun temel motivasyonu işte. Vuslat yok, yol var. Aslolan yoldur ve övülesi olan da. Ya vuslat? O sıkıcı. Sıkıcı mı ki?

Epsilon, Behramoğlu’nun şiirlerini çok özensiz basmış. Şaşırmadım ve üzülmedim. Ataol B. İyi bir şair olmanın eşiğinden dönmüş. Lakin olamamış.

Adım Said. Eşiklerden dönüyorum. Dönüyor muyum?

6 Mart – 13.55

Epey zaman sonra içimden Mehmet Atlı şarkısı söyledim. Şimdi. Wenda’dan, içinde “dara berru” geçen şarkı. Dışarıda gürül gürül (yansımayı vurgularca somut) bir yağmur yağıyor. Yüzbaşı’nın odasındayım, yalnız. Selim İleri’nin Cumartesi Yalnızlığı’ndan dem vuracak değilim ama yalnızım ve günlerden cumartesi.

Dün A. Behramoğlu okurken, kitabın girişindeki “ilk şiirlerden”ine de baktım. Takribi olarak, 18-19 yaşlarındayken yazılmış şiirler. Ve tesadüf yok, bol bol yağmur var şiirlerde. Ben de habire yağmur yazardım o yaşlarda. Hepsi de gayet berbattı, -A. Behramoğlu’nunkiler gibi. Bilmem o zamanların en belirgin imgesi falan mı oluyor yağmur, yoksa öyle romantik bir ezber mi var? Eninde sonunda bir doğa olayı, bir vaka, yağmur. Nedense, birileri ve biz (biz?) bazı zamanlarda çok anlam atfetmişiz kendisine. Ondan söz ediyorken şimdi ara verdi. Şunu da diyeyim, okuduğum en iyi yağmurlu şiir, “yağmur kaçağı”dır. “yağmur beni götürecek yoksa beni”

Gelibolu ve Ortaköy. Neredeyse üç aydır burada, bu şehirde, bu şehrin çevrelenmiş bir yerinde yaşıyorum. Buradan kokular ve sesler kalacaksa, en çok hangileri? Silahın ele temasında bıraktığı koku, ter kokusu, ayak, limon kolonyası, traş köpüğü kokusu, ısrarla kullanılan bazı traş sonrası kokuları vs? Hangisi acaba? Ses? Seslerden en çok, çalıp durdukları arabesk şarkıların icracılarını bile bilmeyeceğim belki hiçbirinin, ama kendileri kalacak. Biliyorum.

18.47

Odadayım, dolayısıyla mavi kalemle yazıyorum. Bir şiir daha okudum odadakilere. Akif Kurtuluş’tan; “Kalbi Kanamalı Tek Ben miyim”. O dizenin güzelliği tekrar buradaydı, alıntılayayım: “bense yüzüm gülsün istiyordum, oysa önce yüzüm tutmalıydı güllere”.

[…]

9-11 nöbetim var, kolluk olarak. O iki saat usulen bekleyeceğim, o arada Celine okuyacağım nihayet. Biraz da Akif Kurtuluş.

22.56

Kafama madenci ışığını takmadan evvel Tarık Tufan’ın “Anna”sı geldi aklıma. Yatağa uzandım, tozlar uçuşuyordu, nereden geldiyse Anna geldi aklıma. “Geldi” demek yerine “düştü” diyesiyim aslında. Dedim sayayım ve uzatmayayım; Anna’nın sonunda Tufan “Tanrı bizimle de konuşur belki” diyordu. “Hira dinginliği”nden hemen sonra. Aklıma düşen, evet, neden “Allah” değil de “Tanrı”? Daha seküler, daha yumuşak belki Tanrı demek. O yazının tonuna da uygun değil üstelik. Tanrı demek bana hep biraz gevşek geliyor. T.Tufan tamah mı etti, imtina mı etti, bilmiyorum.

Kolluk mesaisi biraz uzun sürdü. Yataktayım şimdi. Az da olsa Gecenin Sonuna Yolculuk okuyacağım. Sonra uyku. Sonra çarşı. “Çarşı izni”. Bilkent’ten Ankara’ya “inmek” gibi. Söz düzeyinde “şehre iniyorum”.

Gece Tugay’a dedi ki.

[1] O günlerde Gelibolu’dan Behramoğlu’nun toplu şiirlerini bulmuş ve bulmuşken okuyayım demiştim. Bir süre bundan söz ediyorum Yeşil Ece Ajandası’nda.

Yeşil Ece Ajandası - küçük parça

2011-11-08T12:48:00.000+02:00

Bir zamanlar askerlik yaptım. Çanakkale, Gelibolu. Bu konuda yazmama lüzum bile yok elbette. Ama iki defterim var. Biri “Askerin Not Defteri”, ötekisi yemin töreninden sonra geldiğim İstanbul’dan alınmış bir ajanda. Yeşil Ece Ajandası. Küçük. Bu iki defteri bilgisayara geçip bir şeyler yapmak niyetini taşıdım hep. Hatta Kızıltepe’de dizmeye de başlamıştım defterleri, dipnotlar vs. yaparak. Sonra araya bir şeyler girdi, ardından da ne olduysa oldu, o word dosyasını bulamadım. Şimdi çalışma odasını değiştirmeye çalışıyoruz ve tekrar gözüme ilişince defterler, iki yazı arasında okumaya başladım Yeşil Ece Ajandası’nı. Uzatmayayım, oradan bir parçayı yazmak niyetindeyim buraya. Terhis olmama bir ay kala tuttuğum notlar bunlar:

14 Nisan – 10.33

Şimdi, gece ödev yahut yazı için uyanık kaldığım zamanların sonrası gibiyim. Kütüphanede, Selim Abi’ye mail yazarken uyuyakaldığımı anımsadım. Az evvel, burada “Bakım Onarım Kayıt Defteri” doldururken aynı oldu. Koltuğun üzerinde, elim ensemin arkasında, uyuyakaldım. Gözlerim yanıyor. Çay alacağım, kendime geleyim istiyorum. Saat daha öğlen bile değil yahu.

15 Nisan – 14.22

“Komik şeyler oluyor”.

Elim deftere gittiği andan bu yana, ilk cümle bu olsun diye düşündüm. Olanlara “komik” demek mümkün mü gerçi, emin değilim.

Dün gece, bir kasaturanın kaybolduğu haberi, yine saçmalıkların kapısını açtı. Aramalar, ayakta dikilmeler, gerginlik vs. Aslında dün öğlenden almalıyım; ki ‘güzel’ bir şey olduydu. Yemek yediğim –öğlenleri- İstihkâm Bölüğü’nde, yeni gelen kısa dönemlerle ayaküstü tanıştık. Adını nedense hemen unuttuğum biri, Bilgi’de çalıştığını söyledi. Doktora bitmiş, askere gelmiş. Sinema-Televizyon dedi ve aniden muhabbet başladı. Şöyle ki; dördüncü dakikada falan Ah Muhsin Ünlü’nün annesine yazdığı son şiire kadar sıçradık. Bu, başından beri “beklediğim” bir şeydi. Benimle gelenlerle olmamıştı, ayaküstü 20 dakika bile nasıl harikulade geldi, anlatılmaz. ‘Çıktığında’ Ece Ayhan belgeseli çekmeyi düşünüyormuş adı hatrımdan çıkan 333 KD arkadaş. Gözlerini, bazen yaptığım gibi sertçe kırpıştırıyordu.

Sonra. Sonrası saçmalık işte.

Az evvel bulunan şey, neyse ki rahat nefes aldırdı hepimize. Bugün tekrar döneceğim buraya. Şimdilik ara.

19.13

Yemekhane, gece dersi zulmü. Yalnızım, başlanmadı henüz derse. Asıl vurgu “yalnızım”da. Yapayalnız hissediyorum. “Dünya bir yanda, ben öteki” durumu. Durum da değil, vakası. İsmet Özel Cinayeti bitti. Hiçbir şey yapmadıysa kitap, şiiri çok gereksindiğim duygusunu hatırlattı, harladı. Az evvel “Mihemedo” dinledim üç defa üst üste. Aşırı doz. Özlemişim.

Sigara üstüne sigara yakıyorum. Kırmızı bir yazı yazmak istiyorum çünkü can sıkıntım çok sahici. “aşırı belki” değil, “aşırı sahi” yani. Etrafta “bi-idrak” insanlar, insancıklar, -elbette- “bi-insaf”larla beraber. Hep beraber.

Yeşil bir düzlük olsa. Yürüsem, yorgunluk diye bir şey hiç olmasa ve sadece yürüsem. Bir manaya yürüsem sade. Müzik olmasa da olur. Koku olmasa bile olur. Bir şeyin merkezinde beni bekleyen bir mana olsun. Olmalı. Nerede?

Sanki, yıllar sonra, asıl soru şu: “Kuyuya düşen çocuk niçin ölmesin?”

Üstümdeki haki elbiseler, onlara dışarıdan hoyratça kavrayan palaska, ayağımdaki botlar ve bu sesler. İnsan, bedenini bile yadırgamalı bazen. İstasyonda tren yok çünkü.

Tiren, hiç yok.

Müzik

2011-10-17T23:16:00.002+03:00

Üç benzemez şarkı çalıyor odamda.
İlki, şimdi çalan. Mazzy Star, elbette "Fade Into You": http://www.youtube.com/watch?v=XucegAHZojc&feature=youtu.be
İkincisi, gece epey çalan, uzun zamandır çok çalan [Feryal Öney'den "İp Attım Ucu Kaldı"]: http://www.youtube.com/watch?v=bQDwqNx5_o4
Üçüncüsü de, bir linkten gördüğüm ve çokça dinlediğim bir "Gûlnîşan": http://www.youtube.com/watch?v=tuPU7qeWUv4&feature=share

Youtube linki vermeye pek alışık değilim blog'dan ama başka da bir yöntem gelmedi aklıma.
Müzikle alakama dair, herkes gibi, çok şey yazmak mümkün. Ama çokça söylediğim "şizofrenik müzik" sanırım bu üç şarkıyla görülüyor. Az evvel, tarayıcıda bu üçü yan yana ve açık olunca aklıma geldi buraya yazmak, linkleri de verip.

Mazzy Star, geçen kış "keşfettiğim" ve 'paylaşmak' konusunda biraz kıskanç davrandığım.
"İp Attım Ucu Kaldı", Kırşehir türküsü. Feryal Öney icrası. "Cebir" şiirini yazdıran.
"Gûlnîşan", eskiden "Kamkaran"dan daha hızlı bir yorumunu dinlediğim, sevdiğim ama bu icrayı çok çok sevdiğim.

Hepsinin, bütün sevdiğim şarkılar gibi, zamanları, kokuları, göndermeleri, hafızaları var.
Olsun hep. Müzik.

Kusurlu Bahçe

2011-10-11T14:45:00.003+03:00

Kitap çıktı. Matbaadan yüklendik, bu hayatta kitap da imzaladım. İmzalamaktayım. Sülo'nun mesajıyla anımsayacağım bu zamanları: "Abê, Dost'ta bir tane kitap satılmış".

Uzun bir teşekkür listesi yapmak mümkün ama her şeyin en başında, Ali Özgür Özkarcı'ya teşekkür etmeliyim. Çünkü beni, "Kusurlu Bahçe"nin bir 'kitap' oluşuna o ikna etti. Kitabın editörlüğünü de yaptı ardından. Ömer Şişman, yayınevinin [160. Kilometre] kuruluşunda -ve halen- çok büyük emekler harcadı. Sağ olsun. Kapakları ve mizanpajı Emrah Altınok yaptı; hakkı ödenmez. Kitapları ilk gördüğündeki şahane tepkisini hiç unutmayacağım -sanırım Süleyman ve Ömer de unutmayacak. Ahmet Güntan, dervişane tutumu ve güven telkin eden sesiyle, hep yol gösteren oldu benim için. Eksik olmasın, ömrüne bereket olsun. Yola çıktı kitap. Bakalım ne olacak. Kapağındaki sapan, çocukluğumda "hiç kuş vurmadığım" bir sapandır. Ama öfkeyi hiç unutmadım. Unutmadık. Unutmayacağız.

12 Eylül 2011

2011-09-12T04:12:00.003+03:00

Bir şeyler yazmalı mıyım, yazarsam ne yazmalıyım, aklımdaki şiiri mi tamamlamalıyım yoksa başka bir şeye mi başlamalıyım; hiç emin değildim.

27 diye çok söyledim. En çok kendime söyledim. Bir de babama yazdığım şiirde, “kurtuluş”ta, “bana 27 demeyin lütfen” dedim. O zaman 24 yaşındaydım, Ankara’da yaşıyordum, bir yaz günüydü, 12 Eylül’e az bir zaman kalmıştı, Bilkent’te 15. Yurt’un 404 numaralı odasında kalıyordum bolca terleyerek. Terlemekten daha belirleyici bir beden hareketim sanırım hiç olmadı. Daima terledim. Bunu da genetik bir miras olarak aldığımı düşündüm üstüme. Sağ kulağımın az duyması, orta kulak denen yerin iltihaplı olması, böbreklerimin sık sık sancıması, olmayan bademciklerimin civarının ağrımaya çok teşne olması da sevgili genetik miraslarımdandır.

Bir “27 sergüzeşti” yazmak değil niyetim. Buna hiç hazırlık da yapmamıştım aslında. Şimdi garip duygularla yazıyorum. Birbirinin üzerine binen, çoğu garip, bir kısmı saçma, geri kalanı da “romantik” duygularla. Tırnak içindeki ruh halinden çok korkuyorum elbette, ve de.

Çok şehir gördüm, diyecektim, duraksadım. Yanan sönen imlece baktım bir süre, “Çok mu ki?” dedim, emin olamadım. Kusurlu Bahçe’deki özgeçmişte, “Kızıltepe, İstanbul, Diyarbakır, Ankara ve Eskişehir’de yaşadı, yaşıyor.” demiştim. Evet, bu şehirlerde yaşadım, yaşıyorum. İki senedir Ankara-İstanbul arasında doğum günümü yahut arifesini geçiriyorum. Mesela, doğduğum şehirde savaş varken de doğum günüm vardı, sözgelimi büyüdüğüm memleketimde de savaşın ortasında geçti 12 Eylül. Babamın Eylül mağduru olması ve benim o günden üç yıl sonra, dedesinin adıyla doğmam onun için ne kadar talihsiz bir durumsa, benim için de hep “sevimsiz” bir şey oldu. Bazı şehirlerde, ben bazı yaşlara ‘bastım’. 28’e İstanbul’da basmam da, muhtemelen tesadüf değil. Kadıköy’ün eşiğinde, birkaç sigara ve kahveyle.

Yolda gelirken, müzikçaları çantadan çıkarmaya henüz üşenmişken, iki arkamda oturan dede-torunun konuştuklarını dinledim. Çocuk “Dedeciğim” diyordu büyük bir neşeyle. Dede de neşeyle iştirak ediyordu sohbete. Çok tatlı bir çocuk, torununu belli ki çok seven bir dedenin şahane sohbetiyle yol yaptım. Sonra torun uyudu, ben müzikçaları çıkarmaya üşenmedim ve tesadüfen çalan “Hep Kahır”ı tekrar tekrar dinledim. İşte İstanbul’a giriyorduk, işte insanlar ölüyordu memleketimin eşiğindeki Şemdinli’de, işte ben artık 27 yaşındaydım. Benim 28'e girmemin ne önemi olabilir ki? Ama var, “benim için” var biraz.

Müzik kadar “müdahale” eden ne oldu hayatıma? Bazı zamanları, sadece şarkılarla hatırlıyorum. Fotoğraflar üzerinden hatırladığım ilk doğum günüm, üç yaşına girdiğim, Bahçe’de geçirdiğim doğum günüm. Üzerimde beyaz bir tişört var –onu hayal meyal hatırlıyorum-, lacivert bir pantolon giydirmiş annem, paçalarını da kıvırmış yukarı doğru nedense, ayağımda da beyaz bir ayakkabı var; pastalı çatalı hafifçe kaldırmış, bana doğru eğilen anneanneme bir şeyler söylüyorum, sağımda da Zêrê’nin oğlu, o sıra Halim Amca’mın yanında, noterde çalışan rahmetli Hasan Abi var. Kadraja sığmış üç kişiden bir tek o bakmış vizöre. O günün kalabalık olduğunu da çok az hatırlıyorum. Nedense başka da fotoğraf kalmamış, kaldıysa da ben şimdi hatırlamıyorum. Fotoğraf aracılığıyla değil, hafızamla aklımdaki ilk doğum günüm de Bahçe’den, Aslan Apartmanı’na taşındığımız seneye ait. Annem kendisi pasta yapmıştı, çünkü o günlerde gene yoğun ateş altındaydı Kızıltepe ve annemin alışveriş ettiği pastane –“milföy” kelimesinin hayatımıza girdiği günler aynı zamanda- kapalıydı. Pastayı çok da beğenmediğimi, bu hissimden ötürü utandığımı ama anneme bir şey söylemediğimi de hatırlıyorum. Yanılmıyorsam babam Batman’a gitmişti oradaki öğretmenliğinin son günlerini geçirmek üzere.

“kurtuluş”u Ankara yazında yazdığım günlerde, babama da göndermiştim hemen. Anneme “davet”i yazdığımı biliyordu ve ona bir şey yazmadığımdan ötürü biraz bozulduğunu da biliyordum. Şiirin ruhu pek “aydınlık” değildi, gönderirken bunu da pek düşünememiştim. Okuyan arkadaşlarımın “Baban okursa üzülür,” dedikten sonra, pek de iyi bir şey yapmadığımı fark etmiştim ama iş işten geçmişti artık. O şiir, tam da Aslan Apartmanı’ndaki karanlık günlerden el alıyordu. Emniyet Sarayı’na yakın evimizin önünden geceleri geçen polisler, “robocop” tabir edilen özel kuvvetler, silah sesleri, bombalamalar, karartma geceleri. Bir de evin içindeki o hava; babam iflas etmiş, biz Bahçe’den taşınmışız, kira evindeyiz, babam edinebildiği gecelerde, holdeki plastik beyaz masada rakı içiyor ve ekseri sarhoş oluyor, ben Anadolu Lisesi’ne o yıl başlamışım ve nedense herkesin bizim durumumuzu, büyük mutsuzluğumuzu bildiğini ve bana acıdığını düşünüyorum. Beden Eğitimi dersinde giydiğim bir eşofman altı mesela, bana hayatı zindan edebiliyor ve annem bana o evde doğum günü pastası yapıyor. O güne ait fotoğraflar da hep bulanık; evdeki fotoğraf makinesi, tam da o günlerden itibaren bulanık çekmeye ve çıkarmaya başlamıştı fotoğrafları. Birinde teyzem var, nedense gözleri kırmızı çıkmış, az evvel ağlamış gibi. Günün detayları devam eden günlerde aklımdan çıkmaya başladıktan sonra, çok sık yaptığım üzere eski fotoğraflara bakarken ortaokul-lisede, nedense teyzemi ağlamış addederdim. Sanki herkes birleşmiş, mutsuzluğumuza ağlıyor gibi geliyordu tam olarak. Oysa biz sonra beşinci kattaki ve halen bir odamın bulunduğu o eve taşındık ve ben o evde de doğum günleri kutladım, yeni yaşlara bastım. Üniversiteyi kazandığım ve İstanbul’a taşınacağım sene, annem bu defa sahiden ağlıyordu, fotoğrafa lüzum yok onu hatırlamam için. Üç gün sonra, yani 15 Eylül’de birlikte İstanbul’a gelecektik ve ona göre oğlunun, onun yanında geçirdiği son doğum günüydü. Neden bu kadar üzüldüğünü anlamadığımı ve elbet daha birçok doğum günüme yan yana gireceğimizi, birçok arkadaşımın dostumun, akrabanın kuzenlerin burada olmasından ötürü sevinmemiz gerektiğini falan söylemiştim ona. Üzerimde sarı bir tişört vardı, bir evvelki yaz İstanbul’dan satın almıştım. Annemin ağladığı gibi oldu sonra, ben bilememişim meğer ve elbette anlayamamışım. O günden bu yana, sanırım hiçbir 12 Eylül’de annemle yan yana olamadık. Bugün, yani artık 27’nin bittiği bugün, kardeşim aradı, “Abê,” dedi o güzel sesiyle, “Ben sana hiç hediye alamadım doğum günlerinde, saatin 12’yi geçtiğini görünce hemen aradım”. “Senin sesinden güzel hediye mi olur bana?” dedim ben de. “Belki iyi bir adam olamadım ama,” diye yazdım ardından bir mektupta, “ama ben Sülo’yu hep çok sevdim,” diye ekledim bu gece. 28’e basmışken. 28 defa.

Evet, bu bir sergüzeşt değil. Bir teşekkür listesi yapmayacağım yahut yalandan “hesaplaşma”ya falan girişmeyeceğim. Dedikten hemen sonra Özcan girdi odaya ve saatler sonra tamamlıyorum bu yazdığımı. Ben bu evde, Erenköyü’ndeki bu evde 27 yaşımın neredeyse tamamını idrak ettim. Bunu da konuştuk. “Ağaçların da ölümü var, insanların da, eşyaların da,” dedi. Ona “Bu odada bitirdim ben kitabımı,” dedim. Onlarca defa “Gûlnîşan” çaldı. Öğrendim, Özcan’ın babası adaşımmış, “Mehmet”miş adı onun da. Şaşırmadım.

Hakkım olan oldu mu bilmiyorum ama hayatıma girmiş ve ah ettiklerim de dâhil herkese hakkımı helal ediyorum. Bütün tenakuzlarıyla, bütün tutarsızlıklarıyla, bütün gelgitleriyle, “Ben de halimce Bedreddinem” dedim hep. Ve bu hayatta en çok dokunduğum, elimde en çok gezdirdiğim, uyuyakaldığımda yastığımın altına en çok girmiş Büyük Saat’ten, tesadüfen, evet tesadüfen ve zinhar hatırlamayarak şu şiiri okudum, gene bu gece:

“kıyıdaki elma’ya bir ses

ey canımın güftesi eylülün ikinci haftasıydı o sıra

bana gülümseyerek getirdiğin bir bardak suydu o sıra

hatırla denize hiç bakmadık çünkü kıyısındaydık

bir elma kendi kendine büyür dururdu o sıra

bir kıyı ikindisiyle bir elma öyle kendiliğinden

büyürler bir öfkenin ya da bir dağın yanısıra

bir kıyının beslerliği bir elmadan ayrılmaz gibi ama

elma soğuk bir kış akşamında bile yeni ısıra ısıra

bir öfkeyi diriler durmadan elma, ovadan gelir

elbet küfelerle sandıklarla hüzünlerle ardı sıra

ey geçmişten gelen konuk sonsuz düğmelerimi unut

yerlerini yadırgayan sonsuz iliklerin adına

ey canımın güftesi denize hiç bakmadık hatırla

tek pencereli bir odada elma yedik ısıra ısıra

elmanın topraktan süzdüğü gemilerin denizlerden gezdiği

bir tatildi bir geçiştirmeydi yalnızlıktı bir kusura

neydi ne doğruydu nerden vardık yakışmıyor konuşmak bize

öyle barışlar okuyup yalnızlığı yaşamak kara kara

ey canımın güftesi ey penceresi bütün sıkıntılarımızın

bizim babalarımız neden ölürlerdi hatırla sıra sıra

bu söylediğim iyi bir şarkıdır elle bile hatırlanır

yani şu, ateş ve deniz buluşurlar bir limanda arasıra

yani şu, elma yenir ve balık durmaz kaçar

ama yenilmezler artık buluştukları sıra”

“Sigara içmek size ve çevrenizdekilere ciddi zararlar verir” yazıyor sarı paketin üstünde. Bu hayattaki yegâne tutarlılığım olan “sarı paket”e teşekkür etmek istiyorum ama. “Uzun olsun istenen bir ömrü kısaltıyor” çünkü.

“ez ê biçim xerîbiyê/ destmala’m bo te nîşan” diyor şarkı. Vesselam, diyorum ben de. Diyorum, ben de halimce Mehmet Saidem.

Hatır

2011-08-10T01:47:00.001+03:00

Unutmak diye bir şey var. Geçende çok da muteber bulmadığım bir haber okudum ama aklımda kaldığına göre amacına ulaşmış. Mealen “İnsan hatırladıklarının büyük bir kısmını unutuyor, hafızasına güvenenler yanılıyor.” diyordu; yani “hafıza-i beşer nisyan ile malûldür”ün yeniden söylenişi. Yahut, “tarihin kurgulanması” hadisesine “insan düzeyinde” bir çentik. Evet, muhtemelen bazı anılarımıza, anlata anlata bağlanıyoruz, burada sürpriz yok. Yüksek ihtimalle zihnimiz bize büyük oyunlar da oynuyor, şaşılacak bir şey yok. Fakat, ya hatırladıklarımızdan emin olduklarımız? Daha fenası, emin olduklarımızı unutmamız?

Mesela Kaan İnce’nin intihar ettiği otelin adını unuttuğunu fark ettiğin o an. Yahut binlerce defa çevirdiğin bir telefon numarasının aklından uçuverdiğini anladığın o milisaniye. Gün gibi gözünün önünde olan bir fotoğraftaki ötekilerin kim olduğunu bilemediğin sahne. Edebiyat bir işe yarar burada; eksikleri tamamlarsın. Tamamlayıverirsin. Ama unuttuğun kalır. Ve evet, “ortada” durur.

İnsan utandığını unutmaz. Arkanda olduğunu unuttuğun bir an, ondan küfürle bahsettiğin arkadaşının yüzünü unutmazsın mesela. “Mesela” kelimesini ısrarla yanlış telaffuz ettiğinin yüzüne söylendiği o anı unutmazsın. Kendini tarif ederken çektiğin böbrek sancısını da unutmazsın. Unutmak, işte bir nimete dönüşür aniden. Kendine “yaşlı” demenin “poz” olmadığını bilirsin de, zihninin bir yaşlının zihni kadar “temiz” olmasına özenirsin. Bazı şarkılara, bazı mısralara, bazı insanlara özendiğin gibi. Hicap gitmez kalır. Mahcubiyet dünyada bir yer adıdır.

Konfor Nedir, Neye Denir?

2011-06-27T12:02:00.000+03:00

Mesela ben konfor düşkünü müyüm? diye çok sordum kendime. Buradaki “düşkün” de ne sevimsiz kelime ama o kadar da sırıtmıyor sanki. Bir televizyon programında, alakasız bir konuk –şimdi kim olduğu çıkmış aklımdan, yıl oldu- “Bu programa çıkılmıyormuş, düşülüyormuş” dediğinde, içim soğumuştu. Bunu sonradan Ankara’daki SSK İşhanı’na uyarlamıştım, “SSK’ya gidilmiyor, düşülüyor” diye. Eminim başkaları da kullanmıştır, başka bağlamlarda. Yani ki, konfora düşülüyordur belki de.

Konfora düştüğüm zamanlar oldu, hatırlıyorum. İlkgençlik yılları, bunun için en müsait zaman değil midir zaten? Basketbol oynuyorsundur mesela, orada giyec eğin ayakkabı haddinden fazla önemlidir. NBA falan da izliyorsun bir yandan, boğazlı basketbol ayakkabıları seni nasıl da heyecanlandırıyor. Geceleri uyumadan önce, o ayakkabının parkenin üzerinde çıkaracağı o ciyak sesi hayal ediyorsun. Ve bütün bunlara çok heyecanlanıyorsun. Yaşın o heyecan için çok müsait çünkü. Sonra kalkıp, iki saatlik bir yol tepip, Diyarbakır’daki bir alt pasajdan, bir araba para verip, siyah boğazlı o ayakkabıyı alıyorsun. Siyah, markasının işareti önde, kırmızı. Utanmasan, birlikte uyuyacaksın onunla. Aynı markanın çorabından da alıyorsun özenle, onda da amblem var. Ayakkabındaki amblem ile çorabındaki amblem bir ahenk oluşturuyor ve o ahenk, o saatte, o dünyanın içinde en harika ahenk oluveriyor. Birbirine bu kadar güzel ulanan iki eşya daha bilmiyorsun. Günü geliyor, giyiyorsun ayakkabıyı ve çorabı. Bütün salonun, o ayakkabıdan çıkacak o ciyak sese odaklandığını sanıyorsun. Bu zehap seni o kadar mutlu ediyor ki. Maçtan sonra, şehirde okuyan halanın kızı ve iki kız arkadaşı daha biraz tedirgin yaklaşıyorlar, halanın kızı sana bir sır verir gibi “Ayakkabını çok beğenmişler” diyor. Mutlu oluyorsun. Bu alık mutluluğu şimdi utançla hatırlamanın, o ânı değiştirmeye ne yazık ki kudreti yok. O kadar para verip aldığın ayakkabıyı, okul elbisesinin altına giymiş olmanın utancının da değişmeye imkânı yok. Konfor, konfor oluyor işte. Gözleri karartıyor. Seninkini de.

Yıllar içinde, konfordan kurtulmak için çabaladım. Burada, Ankara’daki evde olanları hatırlamam gerek. Eren’in eşyayla ilişkisi, benim eşyayla ilişkimi epey belirlemiştir, bundan onun haberi pek olmasa da. Belki komik bir “kendini rahatlatma” sayılabilir ama kapıcıdan hiçbir şey istemedik o evde. Hatırlıyorum, Hayriye diye bir de karısı vardı, apartmanın temizlik işlerini yapan. Bir gün “Sizi hiç görmüyoruz, hiçbir şey istemiyorsunuz” gibi bir şey demişti ve bizim bunu neden yapmadığımızı, daha doğrusu bundan neden imtina ettiğimizi anladığını düşünmüştüm. Eren mesela, ne yapar eder evde yerdi yemeği, kendi pişirirdi. Ben bunu hâlâ beceremiyorum ama mutfakla az biraz ilişkim olduysa, bunu Eren’e, daha doğrusu Eren’in mutfakla ilişkisine şahit olmama borçluyum. Mesela makineye bulaşıklar sığmadıysa, Eren “Bunu daha önce yapardık, şimdi de olur.” deyip, üşenmeden tekrar denerdi. Ve olurdu da hakikaten. Bütün eşyaları dışarıya çıkarıp, tekrar sığdırmaya çalışmak pahasına, tekrar denerdi. Eminim halen aynını yapıyordur, sabahları “Bu saatte işçiler vardiyalarına başladı, ben hâlâ uyuyorum” deyip uykusundan uyanan Can Eren.

Emekle alakalı, daha da spesifik olarak kol emeğiyle alakalı birçok girişimimin akim kaldığı gerçektir. Buna çok fazla çabalamadığım da aynı ölçüde gerçektir. Fakat, ısrarla kötü yataklarda uyumaya çabalamam, “rahat”ın peşinde zinhar dolaşmamam, damağını bile isteye ve hatta biraz zorla sıradanlaştıran da benim. Eskiden “yemek seçen” biriyken, uzun uğraşlarla “yemek olmasa da olur”a varmam, benim için büyük, insanlık için elbette ki küçüğün küçüğü bir adımdır. Ama bir gün, bir yerde, çok zor koşullarda uyumam gerekse, doğru dürüst yemek yememe durumu hasıl olsa, zorlanmayacağımı, çok zorlanmayacağımı biliyorum. Ve bu bilgi bana alıkça bir umut veriyor.

Şey Kelimesinin Çoğulu Olarak Eşya

2011-06-26T04:36:00.002+03:00

Ben çok sık dize hatırlıyorum. Bunun bir lanet olduğunu düşündüğüm zamanlar da oldu. Sevimli lanet desek de olur, çünkü müşteki değilim. Yorgunluk, nihayetinde bir hal değil, varsayım olan bir halin beyanıdır en çok. Eğer kol gücüyle çalışmıyorsak yahut şirket maçları için haftanın bir günü halı sahanın yolunu tutmuyorsak. “Beyin emeği” denen şeye çok hürmetim yok. Bunu her an reddedebilirim de.

“kalbini kırmışsın özenle bütün eşyanın/ ummazdım” diye hatırlıyorum Seyyidhan’ın dizesini. Belki de yanlış anımsıyorum ama bazı dizeleri yanlış anımsamayı daha çok seviyorum zaten. Yıllarca “nazlan/ kırıl/ sitem et bana” diye hatırladım mesela o şiirin başını. Sonradan doğrusunu gördüm ama artık benim doğrum olmaktan çıkmıştı o dizilim. “güle hayret ediyormuş gibi yap”ı hep olduğu haliyle hatırladım ama, o başka.

Eşyanın kahrı var mıdır, ben de yazmıştım bir şiirde, “eşyanın tabiatı” var mıdır; bilemiyorum şimdi. Ama eşyanın kişi üzerine olan etkisine dair çok düşündüm. Hem çok düşündüm, hem de çok konuştuım. “Eşyayla ilişki” diye diye başının etini yediğim insan çoktur. Benden razı olmalarını dilerim bu hususta; zira hakikaten çok düşündüm. İnsan her çok konuştuğu şeyi, çok düşünmüş olmuyor, bunu biliyorum ama “eşyayla ilişki” diye kendi başımın etini de çok yedim. İçinde en çok “kitap eşyası” olan odalarda.

“Mülkiyet hissettiğim tek eşya kitaptır.”ı da ben çok söyledim, doğrudur. Bunun böyle olması için kendimi terbiye ettiğim de, yıllarca bir çorap dahi almamaya özen gösterdiğim de doğrudur. Tutarsızlık, en az tutarlılık kadar mümkün bir şey. Üzerine bina ettiğimiz heves ve fikir, tutarlılık parametresine göbekten bağlı olduğu zamanlarda bile. Evet, benim de büyük tutarsızlıklar yaptığım oldu “eşya” diye düşüne düşüne. Benim olmasından ötürü övündüğüm elektronik aletler oldu mesela. “Eşyaların eşyası” olan “para”nın beni iyi hissettirdiği zamanlar da oldu. Ama üşenmedim, bunu kendimden uzaklaştırmaya çalıştım israrla. Ben “ısrar”a, “israr” derim bazan. “Bazen”e de, “bazan”.

Çağdaş’ın beyaz ve küçük bilgisayarına sulandığım bir zamanın sonunda, nihayet “Bunu bana sat” dedim. O da geniş gönlü ve kadirbilirliğiyle, beni kırmadı. “Tamam,” dedi, bir gün sonra Ankara’dan İstanbul’a gelecektim. “Maaş kartı” diye bir şey girmişti hayatıma ve “banka hesabım” vardı. O hesapta da biraz para. Dedim “Bunlar ne kadar ediyor?” Çağdaş’ın “dürüstçe” cevap vermeyeceğini biliyordum. Buradaki “dürüstlük”, ters bir dürüstlük ama; olduğundan fazla değil, ederinden az bir fiyat söyleyeceğini biliyordum. Çağdaş’ı tanıyordum çünkü. Ben bazan insanları tanıdığımı düşünürüm israrla.

Bankamatiğin önünde “500 çekiyorum”la “450’den fazla etmez, yapma” arasında, garip bir “pazarlık” ettik sonunda. Ben güneşli bir kış gününde, çok güzel bir İstanbul yolculuğu yaptım ve bir insanı tanıyor olduğuma, o insanın akrabam olduğuna sevindim. Eşyanın bazı faydaları da var nihayetinde. Ankara’dan İstanbul’a dönmenin, İstanbul’dan Rıhtım’a gitmenin, Rıhtım’dan vapurlara binmenin de. Vapur, ne kadar uğraşırsak uğraşalım üzerinde o kadar durmayı beceremeyeceğimiz deniz aracılığıyla, bizi bir yerden alır, bir yere bırakır zira. Vapur, bu cümlede geçen şahane bir eşyadır.

Ben bir eşyayı istemekten çok utandım. Benim olan bir eşyanın kıymetini de bilememişimdir belki. Ama bildim: Eşya, nihayetinde eşyadır işte. Kahrı yoktur, tabiatı değişmezdir. Masa, en çok Edip Cansever şiirinde masa olmaktan çıkabilir. O kadar.

Vedat Türkali

2011-06-12T04:45:00.002+03:00

Buraya yazmayalı hayatımda neler neler. En başta söyleyeyim; iş değiştirdim, yeni iş yerinde çeşitli şahanelikler var. Mesela odada sigara içebiliyorum, benden evvel odada mukim olan küllüğü yıkıyorum, daha sık kahve içiyorum, daha çok yemek yiyorum ve güzel insanlar. Daha çok Ruhi Su da dinliyorum, “Mahsus Mahal” örneğin.

Vedat Türkali’yle alakalı bir şeyler anlatasıyım. Cihangir’deki eve iki defa gittim, ilkinde Yasemin Abla’yla (Göksu) birlikteydik, o zamanlar birlikte yaptığımız radyo programı için gitmiştik. Aslında o programdan da söz etmek gerek belki. Adı “Diyenler ve Duyanlar”dı, evet kötüydü biraz adı. Olsun, güzel şeyler yaptık diye düşünüyorum şimdi bakınca. Lisansın üçüncü sınıfındaydım, bu demek oluyor ki yıllardan 2004 olmalı. Yasemin Abla, işin stüdyo tarafını götürüyordu, yani asıl programı o yapıyordu, ben dışarıda o haftaki konukla söyleşi yapmış oluyordum, onu yarım saate bölüyorlardı ve aralarda o söyleşi yayımlanıyordu. Ben hiç stüdyo kısmında bulunmadım, bir hafta dışında da söyleşi yaptım hep. Konuklar genelde Yasemin Abla’nın tanıdığı insanlar oluyordu, ulaşmak sorunu yaşamıyorduk ve onların istediği yere gidiyordum dışarıda. Reis Çelik’in kendi barında buluşmuştuk mesela ve koca bir bardakta ikram edilen kanyağın tadını halen unutamam. Bazısıyla gazete ofisinde, bazısıyla da evinde buluşuyorduk. Birinde, yılbaşı öncesiydi, Süleyman o sıralar hiç anlamadığım bir işte çalışıyordu birkaç gece üst üste, o zaman ev arkadaşı da değildik henüz, o gece onlarda kaldım, bir gün sonra da Tuna Kiremitçi söyleşisi var. İş, Maltepe’deki bir alışveriş merkezinde yılbaşı süslemeleri yapmakmış, gece başlıyormuş, sabaha karşı dolmuşlarla evlere bırakıyorlarmış, Süleyman çok eğleniyormuş, ben de gitseymişim ya bir gece, hem “sınıf sınıf” diyormuşum da bir defa el emeğiyle para kazanmamışım. Aradı, “gelsin” dediler, gittik biz de kadim dost Süleyman’la. Kocaman bir alışveriş merkezi, tepesine devasa bir avize asacaklar, o avizenin etrafı da küçük küçük toplarla süsleniyor. Ayakkabısına düğüm atmayı bile çok geç öğrenmiş biri olarak o gece, “Hiç beceremiyorum, benim yüzümden geç kalıyorlar” düşünceleriyle beraber, çalışmaya başladık. Süleyman nereye gidiyorsa kıçın kıçın yanına gidiyorum ki, beceremediğim bir şey olursa, bana yardım etsin. Zaman aralığını şimdi hatırlamıyorum ama belirli bir vakitten sonra mola veriliyor, o molalarda da kahve falan içiliyor, sandviç yeniyor. Çok genç yaşta evlenmiş bir kız kalmış aklımda, küçücük yaşta evlenmiş ve çocuğu olmuş. Memnun olduğunu da hatırlıyorum, buna çok şaşırdığımı da. Molalardan birinde, AVM’lerdeki yegâne kitapçı zincirinin önünde durduk. Bir karton adam duruyor camın hemen yanında, kim olduğunu da fark etmemişim ben, Süleyman “Bak seninki burada,” diye gösterdi, döndüm, birkaç saat sonra söyleşiye gideceğim T.Kiremitçi’ymiş meğer. Sonra oradan aldığım paranın tamamını, o öğlen yetişeyim diye taksiye vermiştim. Süleyman bana, elbette ve haklı olarak çok gülmüştü uzun zaman.

Bazı söyleşilere yalnız gitmiyordum. Yılmaz Odabaşı’na mesela, zaten gönülsüz de olduğumdan, Yasemin Abla benimle gelmişti, hem arkadaşı da olduğu için. Orhan Alkaya’ya Evrim’le beraber gitmiştik. Nevzat Çelik’e de Süleyman’la gitmiştik; hatta Metin Kaygalak ve Osman Memed de vardı gittiğimiz barda. Talimhane’de adı garip kendi çirkin bir bardı orası da. Çelik’in yeni bir romanı çıkmıştı ve ben okumamıştım; onun söyleşide sorun olacağından emindim, ki olmuştu da. En sevimsiz söyleşilerden biri o olmuştu zaten. Ama Türkali’yle olanı… Onu anlatmak için konuşuyorum bu kadar.

Lise 2’nin “on beş tatil”inde okumuştum Bir Gün Tek Başına’yı. Eskiden daha romantik gelirdi kitabı okuma deneyimim, şimdi biraz hastalıklı bile buluyorum. Sanırım üç günde okudum metni ama yataktan kalkmadan, neredeyse odadan hiç çıkmadan bir okumak. Bitti, bir akşamüstüydü, çok net aklımda. Kızıltepe’de kuşlar çok gürültülü öter. Halen de öyle olmalı; bunun da bilimsel bir açıklaması olmalı, çünkü orada daha az gürültü olduğundan ve muhtemelen bu yüzden sesler daha net geliyor kulağa. Belki de daha örgütlüdür kuşlar da, bilemem. O akşamüstünden sonra, yaklaşık bir hafta yataktan çok az çıktım. Birkaç gününde yemeği annemin yatağa getirdiğini ve mutfakta “Bu çocuğa ne oldu?” diye söylendiğini de hatırlıyorum. Sonra ben okumaya İstanbul’a geldim, Evrim’le tanıştım, Yasemin Abla’yla ardından. O zaman Beyberlerbeyi tarafında, Emniyet Mahallesi’nde oturuyorlardı. Evlerinden görünen Boğaz’ı ne çok sevmiştim ilk gördüğümde. Doğum günümü, daha Yasemin Abla beni doğru dürüst tanımıyorken, o zamanlar söylediği yerde kutlamıştık. Ona da çok sevinmiştim, çok. Ardından bir gün bana, “Birlikte radyo programı yapalım mı? Sen söyleşileri yaparsın.” dedi Yasemin Abla. Elbette yapardık, hemen yapmalıydık. Yaptık ve ben bir sabah, gecesinde hiç uyumadan, okuduğum o Bir Gün Tek Başına nüshasını da alıp Firuzağa Kahvesi’nde onu bekledim. Geldi, “Hiç uyumadım abla,” dedim. Güldü, bir kapıyı çaldık, Akın Birdal açtı ve biz Vedat Türkali’nin evine girdik. Unutmadım, unutmam.

Söyleşi esnasında olan bir olayı hele hiç unutmam. Kasetli, eskice ama işe yarayan bir kayıt aletiyle yapıyordum söyleşileri, radyodan vermişlerdi. Masanın üzerinde, Türkali’ye daha yakın bir yerde duruyordu. Pencere kenarında olduğunu hatırlıyorum masanın. O sıra ev telefonu çaldı, tam da Türkali’nin arkasındaydı, bir süre kaldık, açtı telefonu. Utandım kapamaya kayıt aletini uzanıp, o da baktım rahatsız olmuyor, kaldı öyle. Merih Hanım’dı arayan, o sıra başka evlerde yaşıyorlardı sanırım. Ben de adını metinlerden biliyorum. “Merihçiğim, Yasemin burada, hani vardı ya Bodrum’daki” dedi, Merih Hanım da tanıdı belli ki, eliyle “Selam söylüyor” işareti yaptı Yasemin Abla’ya. Belli ki “Hayırdır?” diye sordu sonradan Merih Hanım, Türkali “Söyleşi yapıyorlar benimle radyo için” dedi ve “Ben de tam senden söz ediyordum.” diye kompliman yaptı. “Kompliman”, çünkü o sıra ondan söz etmiyorduk. O kadar güzel bir şekilde söyledi, “o yaşıyla” sevgilisine o kadar güzel bir kompliman yaptı ki, bu kadar olur. O unutulmaz günü, daha da unutulmaz kıldı benim için. En son utana sıkıla imzalattım da kitabı ona, tam çıkmadan evvel. Baştan ayağa “Kenan” olmuştum gene. Yıllar evvelki o yataktan kalkmadığım günlerdeki gibi. Abdulkadir Pirhasan’ın evine gitmiş, ona Vedat Türkali kitabı imzalatmıştım. Hem de o nüshayı. Ellerinden öperek onun.

Bu Defa da Konu Bu Değil

2011-02-28T05:31:00.001+02:00

Bu blog’u muhtemelen hep bu saatlerde hatırlıyorum. Elimde bir istatistik yok ama genelde sabaha karşı elim gidiyor buraya bir şeyler yazmaya. Yazmıyorsam da aklıma geliyor. Çoğu zaman yazmıyorum zaten.

Şimdi gene sabah. Belki birazdan gün doğacak. Kızıltepe’de olsa, günün tam olarak doğacağını tahmin edebilirdim ama İstanbul’da, bunca yıla bunca sabahlamaya rağmen, halen bilemiyorum. Bunun da vardır bir sebebi. Aklım yetmez. Hele bu saatte. Biliyorum: Şurada pencere var işte ve gök kızıllaşmaya başlıyor sanki. Dünyanın en güzel kelimesi “kızıl” mıdır acaba?

Bu odadan ilk defa yazıyorum buraya. Ben buraya yazmayalı, bu blog’un adını, yani ki Uyar’ın o şiirini kendine isim bellemiş müzik grubu meşhur oldu epey. Bir konserlerine gidip, iki şarkı dinleyemeden çıktım hatta. İçerisi genç kaynıyordu, onlar sahnede şapkayla duruyorlardı ve ben bunu sanırım hiçbir zaman anlayamayacağım. Sevenleri çok, bildikleri bir şey vardır diye tahmin ediyorum.

Buraya şimdi niçin yazıyorum? Hiçbir zaman bir blog sahibi hassasiyeti taşıyamadım. Yapan yapıyor, ben beceremedim. Ama şimdi, sanki buraya yazmalıymışım gibi hissediyorum. Pilli Bebek’ten “Olsun”u dinliyorum. Yanımdaki küçük müzik çalara şarkıyı yüklemeyi becerebilseydim dışarıya çıkıp yürümeyi de kafama koymuştum aslında. Beceremedim, kaldım. Bunu yazıyorum. Vardır bir hikmeti. Elbette vardır bir hikmeti.

Behzat Ç.’nin 22. bölümünde, dizi biterken bu şarkı çalıyordu. Bu bölüm ki, dizinin senaryo ekibinde bir de Birol’un olduğunu öğrendim. Kendi yazdığı sahneyi izlerken ağladığını da öğrendim. Ben de ağladım o sahneye. Sonra o sahne geçti, sonra bu şarkı çaldı. Pilli Bebek’ten “Hilâl’in Şarkısı”nı dinlediğim zamanları sık sık anımsıyorum zaten, peki şimdi daha çok hatırlamamak ne mümkün? Bilkent, C Blok’un iki binayı birbirine bağlayan garip köprüsü. Sigara içiliyor, ders aralarında cebimdeki küçük siyah müzik çalardan Mehmet Atlı’nın son albümünü dinlemeye koşuyorum oraya, bir de Hilâl’in Şarkısı’nı. Köprü dediğim o bağlantı şeyinin altında, ne ağacını olduğunu tabii ki bilmediğim o ağaca bakıyorum. Birileri geçip gidiyor, sesleri duymuyorum. Müziğin sesi kulaklarımda çok yüksek, hava soğuk ve ben sigara içiyorum. Şimdiki gibi. Müziğin sesi kulaklarımda çok yüksek, hava soğuk ve ben sigara içiyorum. Artık Ankara’da değilim, İstanbul’da, Kadıköy’e yakın bir evde, odamdayım. O zaman dehşetli acı çektiğimi düşünüyordum. Şimdi de dehşetli acı çektiğimi düşünüyorum. Düşünüyor muyum, çekiyor muyum? Fakat konu bu değil. Konu hakikaten bu değil.

Dört günde, üst üste dört şiir yazdım. Biri “Kim Geldi”, biri “Konu Bu Değil”, biri “Devlet Gibi” ve sonuncusu “Özlemek” olan. Küllüğün için sigara dolu işte. Ben kalkıp dışarı çıkamıyorum. Kot işçileri ölmeye devam ediyor. Biz devrim yapamamaya devam ediyoruz. Bir biz varız ama, bunu biliyorum. Pilli Bebek’in müzik denen şeyin âlâsını yaptığını da. Odam üç adım.

“Yorgun gecelerin ardından
Hep aynı yere dönerken
Islak sokaklar boyu düşündüm
Solmuş insanların yüzünden
Gülümseme beklerken
Tren yolları boyu düşündüm.”

Annemi çok özledim.
Ben annemi çok özledim.
Ama yemin ediyorum ki konu bu değil.

Eylül'de bayram

2010-09-09T07:53:00.002+03:00

Başlık meram anlatmaktan âciz lakin bir meramım var mı, yok mu onu da tam olarak bilememekteyim doğrusu. Nereden okudumdu? "Tümüyle kuşkudayız". Allah bilir nereden kalmış aklımda, olur da arkadaşlarımdan birinin bir şeyiyse, beni affetsin. Aklıma geliverdi şimdi.

Bayramdan söz etmek niyetinde değilim aslında, Eylül'den de. Ama nedense başlığı öyle yazmış bulundum. Geçende, sevgili kuzenim Berat, "Sen de her şeye ... bulundum" diyorsun gibi bir şey söylediydi. Bu da kalmış aklımda, çok sevdiğim "gelmiş bulundum"a öykünen şu "... bulundum"ları eskisi kadar bol keseden kullanamayacağım bundan kelli. Şu, "bundan kelli"yi de çok sevmem ama "sevmem/severim", "yapacağım/yapmayacağım" cenderesinden hemen kurtulmalıyım.

Mayıs'ta, askerlik bittikten sonra bir şeyler demişim burada. "Demişim" diyorum, aslında zaten hatırlıyorum, çünkü yalan yok, arada açıp bakıyordum buraya nedensiz bir biçimde. Blog yazarlığı hadisesine tam olarak ısınamadım sanırım ben, varsa eğer öyle bir yazarlık türü. "Varsa" fazla oldu, var aslında, ki şimdi edebiyatı bile yapılıyor. "Dizüstü edebiyat" mı ne, öyle bir üst başlığı var Okuyanus'un bastığı "Pucca" ve "sami hazinses" kitaplarının. Isınamamamın sebebi, aslında dağınıklık. Günlük tutarkenki, yanımda defter bulundururkenki dağınıklık tam olarak. Çünkü, "bir" (sayıyla 1) defter taşımakla yetinmeyen, çantadaki defterleri sık sık değiştiren ve bazen çıkacağı yolculuğu hesaplamayan naçiz fikriyatım, beni başka başka defterlere bir şeyler yazmak zorunda bırakıyor. Sonra hop, başka defter. Değişe değişe, defterlerde neler olduğunu unutuyorum ve "günlük" olarak adlandırılabilecek asıl defteri ıskalıyorum. Blog da öyle; arada başka yerlerde yazmaya heves ettiğimden -internet mecrası bağlamında-, burası böylece kalıveriyor. Sanki buraya "da" yazarsam, çok gevezelik edecekmişim hissiyatı yakama yapışıyor. Geçende Eser (Eser okuyor mudur ki burayı, merak ettim şimdi), "Abi bir görünüp bir kayboluyorsun sen" gibi bir şey dedi, yine internetteki çeşitli mahfillerde yazmaklarımla alakalı. Haklı; çünkü çoğu zaman "çok konuştum" ben diye düşünüyorum. Ama tutarsızlığın dik alası da burada: Ben değil miyim, "Bu blogu okuyan/izleyen kaldı mı ki acaba?" diye, demekle de kalmayıp yazan. Ama işte, hem bunu deyip, hem de "çok konuştum sanırım" düşüncesi, demek ki bir arada bulunabiliyormuş. Bunu, hakikaten şu anda bu kadar net düşünebiliyorum ilk defa. Eylül ve bayram'dan nereye geldik. Belki de zaten buraya gelmeliydik.

İki şey anlatmaya niyetim vardı aslında. Birini, şu günlerde yanımda dolaştırdığım ve yıllardır bende olan Moleskine deftere yazdımdı, belki oradan yardım alacağım, -üşenmezsem eğer. İkincisi de, geçende vapurda duyduğum bir sohbetin parodileşmesinin benim geçmişimle olan alakası. Belki bir de bayramdan ve Eylül'den bundan sonra söz edecektim hesabımca. "Hesap" kelimesi nerede kullanılırsa kullanılsın, hep tatsız olacak, bundan tekrar emin oldum.

İlk ve belki de en net sıfatının daima "kalabalık" olacağı İstiklâl Caddesi'nde bugün bir olaya şahit oldum. Benimle birlikte birileri daha şahit oldu elbet. Küçük bir köpek, ama bildiğimiz küçücük şu köpeklerden biri, kendinden dört kat büyük bir köpeği, elli metre kadar kovaladı. Büyük olan köpek, tam manasıyla "ardına bakmadan" koşuyordu. Duruma şahit olan herkes durup baktı ve güldü. Bazıları kahkaha da attı. Ben de durup bakan ve gülen topluluktan oldum. Sonra küçük köpeğin sahibi olan genç gururla yanına yaklaştı "sahibi" olduğu canlının yanına ve gururla birkaç hareket yaptılar birlikte. Yürümeye başladığımda aklıma düşen şu oldu: Biz, sadece ilginç bir olaya mı güldük yoksa fiziken büyük olan köpeğin kaçışında bir "kısa çöp uzun çöpten" bağlamı mı yakaladık? Hepimiz birden aynı duyguyla gülmüş olamayız ama bence o gülüşlerin içinde, küçük köpeğin "başardığı" şeye topluca bir öykünme de vardı. Sırf gülmek değil, aslında biraz da özenmeyle baktık. Haydi gündemle alakalı bir şeyle de kapayayım bu bahsi: "Evet" ve "Hayır" standtlarının bangır bangır sesleri durduğumuz yere kadar geliyordu. Lafı gelmedi ama hemen onu da açıklayayım, -merak eden varmış gibi: Boykotçuyum.

İkinci hadiseye gelirsek: Geçende vapurda, artık sigara içilmeyen üst tarafta bir grup gencin (ama hakikaten "genç" olan ve çoğunluğu muhtemelen üniversiteye bu sene başlayacak olan) yanına oturdum. "Yanı" dediğim, seslerini, konuşmalarını net olarak duyabileceğim kadar yan aslında. Sanırım dört erkek ve bir kızdılar. Bütün yaşıtları gibi, aslında bir zamanlar hepimiz gibi, "çok çılgın", "her şeyi yapmaya muktedir", "acayip komik" ve "büyük tespitlerin insanları"ydılar. Ve bu gençlerden biri (o İstanbul'da okuyacak olandı işte ve sanırım diğerleri de memleketten -Giresun olmalı- gelmiş misafirlerdi), diğerlerine İstanbul'a dair bildiği yarım yamalak şeyleri anlatıyordu. Bu "yarım yamalak bilgi" konusunda da araya girmeliyim: Zamanında koca Galatasaray Üniversitesi'ni, "Çırağan Sarayı" diye tanıtmışlığım vardır misafirlere. Dolayısıyla o arkadaşımızla birazdan kuracağım empatiyi daha şimdiden kurayım. Genç ve heyecanlı ve çok çılgın yeni üniversiteli, İstanbul'a dair tespitini az sonra patlattı: "Abi Ataköy ve Şirinevler diye iki yer var. Görsen, aradan sadece bir köprü geçiyor. Ama nasıl değişik hayatlar. Bu kadar olmaz, sadece bir köprü, adeta dünyaların değişmesine yol açıyor." gibi bazı cümleler. O an, sanırım gülmeme engel olamadım, şükür ki görmediler. Şükür çünkü Allah insanı "yeni genç" insanın şerrinden korusun. Gülüşümün sebebi de çok basit: Okulu Şirinevler ve Ataköy'de olan, bir zamanlar Şirinevler'de oturmuş ama amcasının Ataköy'deki evine sık sık gitmiş bir bünye olarak, o tespiti en az yirmi defa çeşitli yerlerde yapmış, ardından gene çeşitli insanlardan duymuş, bazen hep birlikte yapılan bu tespitler fırtınası coşkusuna ortak olmuştum. Gördüm ki, yıllar da geçse, İstanbul'a dair bazı tespitler hiç değişmiyor, aynı yaş aralığındaki insanlar, aynı heyecanla birbirlerine benzer şeyleri anlatıyor, Kız Kulesi'nden emin olup, geriye kalan bütün binaları "Lan acaba?" tedirginliğiyle etrafındakilere anlatıyor.

Evet Eylül ve bayram. Çok konuştum gene diye düşüne düşüne bitireyim. İstanbul'da olmak üzere olduğum bu güzide günlerde, bayramı İstanbul'da idrak ediyorum an itibariyle. Misafir kaldığım Kuştepe taraflarındaki Emre-Tolga evinin penceresinden bir süre sabah ezanı, ardından bayram namazının ezanını dinledim ve az evvel de bir "vefat" haberina müteakip cenaze namazı daveti duydum. Evde bulunan bir kedi ve bir köpeğin kılları tüyleri yüzünden iki kere uykuya dalıp uyandım, şu anda bir şeyler yiyip evden çıkmayı ve bayramın geri kalanını uyuyarak geçirmeyi planlıyorum.

Ayın 12'si doğum günüm ama Referandum hikâyesinin doğum günümden çok daha kıymetli olduğunu biliyorum. O gün, kendi doğum günümü de boykot etmeye çağırıyorum kendimi ("herkesi" diyecektim ama hakikaten bir "herkes" olduğunu düşünmüyorum "burada").

Hâsılı kelam, defalarca Eylül deyip, herhangi bir şiire/şaire referans yapmamış olmamı ayrıca bir başarı sayıyorum. Eylül geldi hoş geldi.

Mayıs 2010

2010-05-18T01:27:00.001+03:00

Şimdi, buraya yazarken, yıllar sonra ilk defa yazıyormuşum gibi hissediyorum. Bu, elbette "doğru" bir duygu değil; zira, hem askerde Ece Ajandası'na yazıp durdum, hem de buraya yazdığım son "post"tan bu yana bir dolu yayın yaptım, oraya buraya bir şeyler yazdım. Ama buradaki bu Camel görseli, devamına yazdığım küçük not ve ondan evvelki alıntılananlar... Hakikaten yıllar evvel gibi geliyor şimdi. Ben Ankara'dayken, aylar sonra.

Yazmak, uzun yazmak mümkün. Defter'den bir şeyler alıntılamak, yahut sigarayı bir defa daha bıraktığımdan, tekrar başladığımdan, ardından yine bırakıp başladığımdan söz etmek mümkün. Daha da mühimi, Çanakkale Gelibolu'da yaptığım askerlikten söz etmek mümkün. Üç gün evvel "terhis" olmuş bir asker olarak.

Ama şimdilik değil. Buraya bakan-okuyan kaldı mı bilmiyorum ama burayı uzun ihmal etmemek niyetindeyim şimdilik. Bakalım.

Vira bismillah.

günlerdir söylüyorum

2009-08-23T01:49:00.003+03:00

"sigara ve kahveyi saymazsak evde yalnızım
günlerdir söylüyorum
sigara ve kahveyi saysak da evde yalnızım" diyordu Seyyid bir şiirde. 15 Mayıs 2003'ten beri benim için Camel Soft olan 'sigara', artık yok. İki gün oldu. Sigarasızlığı yazmaya takatim olacak mı bilmiyorum, zira "atıf" yapmaya bile halim yok, onu biliyorum. Belki Cemal Süreya'ya da atıf yapacağım bir sigara bırakma yazısı yazabilirim bir gün. Bu terlemeler bir bitse...

Ah şimdi bir nefes.

"İki Yıl Oldu, Ne Oldu?"

2009-07-06T07:50:00.002+03:00

Geçtiğimiz yıl bugün, "O.S.", 18'ini doldurduğundan, kendi adıyla anılmaya başlanmıştı. Beşiktaş'taydım ben. Bugün orada olamayacağım. Dava sürüyor, "adalet" tecelli etmiyor, -ki "bizim", "onların" adaletine ihtiyacımız yok! Uğur'un katillerini bırakanların da, Hrant'ın katillerinin "arkasında" duranların da yakaları bekliyor bizi, onlar farkında değilse de. O yakalar, bir gün elbet bizim öfkeli ellerimizle buluşacak.

Yeni Defter: "İnsana En Yakın Yalnızlık"

2009-06-08T17:05:00.000+03:00

Mühendislik formasyonu almış olanların edebiyatla ilişkisi üzerine söylenecekler, genel olarak, şimdiye dek söylendi aslında. Sadece isim saymak bile yeterli olabilir mühendislerin edebiyatla ilişkisinin ne denli “büyük” olduğuna dair: Dostoyevski, Oğuz Atay, Boris Vian, Cemil Kavukçu… Bir meslek / yaratıcılık bağlantısı kurmaya çalışmıyorum ama isimler bize mühendis edebiyatçıların başarısı konusunda istatistikî bir bilgi veriyor. Geçtiğimiz günlerde, Everest Yayınları’ndan Taş Bina ve Diğerleri ismiyle öykü kitabı yayımlanan Aslı Erdoğan da, mühendis edebiyatçılardan. Bilgisayar mühendisliği ve fizik okumuş, Avrupa Yüksek Enerji Fiziği Laboratuvarı’nda yüksek lisans yapmış, Rio de Janerio’daki doktorasını yarım bırakmış bir yazar. Yazarlık özgeçmişi de, akademik özgeçmişi kadar ilgi çekici Erdoğan’ın; “Tahta Kuşlar” öyküsü Deustche Welle Ödülü’nü kazanmış ve dokuz dile çevrilmiş. İkinci romanı Kırmızı Pelerinli Kent de Fransızca ve Norveççeye çevrilmiş. Denebilir ki Erdoğan, Türk edebiyatının beynelmilel yazarlarından biri; Lire dergisi de onu, “Geleceğin 50 Yazarı”ndan biri olarak işaret etmiş.
Taş Bina ve Diğerleri, 10 yılın ardından, Erdoğan’ın kitap oylumunda öyküye dönüşünün kitabı. 2005’te çıkan Hayatın Sessizliğinde (Merkez Kitapçılık ve Yayıncılık) isimli kitap, “öykü”nün içinde değil, “şiirsel düzyazı”nın içinde tasnif edilmişti. Erdoğan, 15 Mayıs 2009 tarihli Radikal gazetesinde Sema Aslan’ın onunla, Taş Bina ve Diğerleri münasebetiyle yaptığı söyleşide, Hayatın Sessizliğinde için “[O kitap] üslûbumda bir dönemece işaret eder. Tam anlamıyla türler arası bir kitaptı o. Orada hikâye bile yoktu artık. Sözcüklerin birbirleriyle konuşması her şeydi orada. ‘Şiirsel düzyazı’ diye sınıflandırılmıştı.” diyor ve ekliyor: “Bu arada ben de çok sevmiyorum sınıflandırmaları ama…” Bu tasniften ve söyleşide Erdoğan’ın söylediği cümlelerin ardından, benim aklıma Hasan Ali Toptaş’ın Yalnızlıklar (İlk baskı 1993) adlı kitabı geliyor. İlk baskının “özgeçmiş” kısmında “Yalnızlıklar, Hasan Ali Toptaş’ın şiir dalındaki ilk yapıtıdır.” denmişse de, bilindiği üzere Toptaş bu kitaba “şiir” demek yerine, “şiirsel düzyazı” demeyi tercih ettiğini söylemiştir.
Taş Bina ve Diğerleri, uzun zamana yayılmış öykülerin toplamı. Ama bir kitap olarak toplanmış bu öykülerin birbirleriyle ilişkisi, ilk yayımlarına yapılan müdahalelerle de karşılaştırılınca, kolayca anlaşılabiliyor. Bir bütünlük kaygısı ihmal edilmemiş yazar tarafından. “Taş Bina” isimli “tasnife gelmeyen” uzun öykü, ilk olarak Radikal gazetesinde, 9 Şubat 1999’da bir gazete yazısı olarak yayımlanmış. Erdoğan, yukarıda andığım söyleşide, bu yazının öyküye dönüşmesinin, son bir yılda yapılmış asıl “rötuş”larla gerçekleştiğini ve “Taş Bina” öyküsünde gerçek hayatının yirmi yılından kesitler olduğunu söylüyor. Yazı yayımlandığında tımarhane, karakol yahut mahkeme gibi yorumlanmış öykünün mekânının ilhamının da Beyoğlu Polis Karakolu olduğunu söylüyor: “[Öyküde] Beyoğlu Polis Karakolu da var, Brezilya da var, Sansaryan Han da var… Tüm bunlar iç içe girdi[.]” Kitaptaki tüm öyküler arasında, yazarının da onayladığı üzere, “kapatılma, işkence ve suçluluk” temaları bağlamında bir bütünlük olduğu söylenebilir.
“İçeri”yle sahici bir ilişki kurmaya çalışan, kitap bağlamında, anonim bir anlatıcısı olduğu iddia edilebilir Aslı Erdoğan’ın. İnsanları tek bir boyutuyla ele almayan, okuyucuyu hiç beklemediği yerlerde empatiye çağıran cümleleri var. Örneğin ilk öyküde, işkenceci olduğunu öğreneceğimiz bir adamdan söz eden öykünün muğlak ikinci karakteri “ “İyi bir insanmış aslında. Bilirsin, herkes aslında iyi bir insandır. Ama bu adam gece olunca değişirmiş. Kötü bir adam olurmuş. Anlıyor musun? Sözcükler sınırlıdır. Duvara vuran gölgesine dönüşürmüş.” diyor. Ele veren ile ele verilenin psikolojilerine de başarıyla yaklaşıyor Erdoğan. Ödüllü “Tahta Kuşlar” öyküsünde çizilen hastane atmosferi, hastalara dair anlatıcının yaptığı tasvirler/tespitler, ormanda yapılan yolculuk ve öykünün şaşırtıcı sonu, oldukça etkileyici. Ama Erdoğan “Mahpus” isimli öyküde, gebe anlatıcısının “dışarı”yla olan ilişkisini aynı başarıyla kuramıyor kanımca. Kendini, sürekli bir “eksiklik”le tarif eden karakterin kendine ve etrafındaki kadınlara dair tespitleri ne denli “derin”se, gazetede okuduğu “yaşam” başlıklı sayfadaki “savaş” üzerine söyledikleri o denli yüzeysel. Bodrum katta yalnız başına oturan bir kadın olan karakterin, “emekçi” olduğunu hiç düşünmediği garsona dair yaptığı tespitler ve giderken bıraktığı “yüklü bahşiş” de kitabın tutarlılık kaygısıyla örtüşmeyen şeyler olarak göze çarpıyor.
“Şarkıya gene yanlış yerden, yanlış perdeden gir[en]” Erdoğan’ın Taş Bina ve Diğerleri isimli kitabındaki temel duygunun, yukarıda andığım (bu tesadüf olmamalı) Yalnızlıklar’da geçen şu “giriş” cümlesiyle çok yakın olduğunu düşünüyorum:
“İnsana en yakın yalnızlıktır insan.”

598. Gün

2009-04-30T03:44:00.002+03:00

"Düşündüm ve kendi kendime yinelemeden edemedim: Halk türkülerini ve alaturka şarkıları hiç sevmeyen kişi şair olamaz. Şiirden tam bir tat alamaz. Elbet, ülkemizde ve hiç değilse bugün için. En azından bizim kuşaklar için."

Cemal Süreya, Günler.

"kırılgan"

2009-04-25T16:25:00.000+03:00

"Ürktün oğlum, huylandın hep, az mı kışkırtıldın yalnızlığa
daha kirpiklerin kırpışmadan doluşan anılar da bıraksın istedin seni
bir kör kadar sabırlı olamadın, alaycı hiç
yazık ki sağırlar kadar alıngandın
Bir çift göz gezinse gözlerinin karanlığında
çalınmış buluyordun yoklandığında kalbini
Kalbin! ayaklanan bir sığırcık sürüsü kadar gürdü kalbin
Kalbin! onu yeniden tanımla, unuttuklarınla
süt kutusunun yaldızından sızdırdığın ışıkla okuduğun mülkiyetin kökeni
onu koru diyordu sana gerekecek paylaşım savaşlarında
kalbinden başka verecek mülkün yok yoksullara
Yıllar geçti oğlum, bulduğumda seni
nabzın yalnız geceleri mırıltılı ve berrak
gündüz kire ve sabun tozlarına karışarak akıyordu
yağmur mu yağıyordu kederin mi çarpışıyordu bulutlarla

Umabilirdin oğlum, yüzünde kireç kuyularından kalma yanıkların olması
uzanabilirdin beyninin son rahat kıvrımlarına
her gece sarsıntılarla irkilmeseydi hayatın, sancılarla
yine dayanabilirdin oğlum, alışabilseydin ayrılıklara
şimdi mavi hâlesine tavaf ettiğin dünya
'denizimde boğulacak kadar güzel değilim' diyor sana
'gittikçe aşınıyor prizmalarım, arzum kalmadı kırılmalara.'

Biliyorum oğlum, o onu bilsen de gideceksin
ben seni kırılmaktan oluşmuş bir mordan doğurdum
acıdım sana, acını gizledikçe sevdim acıdım sana
unutturmak istedim kalmış son birkaç çağıltıyı da
aşkı mesela
aşk geniş açıyla kırıyor kırılınca, büyük acıyla
ah oğlum,
ayak tozları savrulduğunda rüya
iz
ve rüya."

Mahmut Temizyürek

Apê Ahmet

2009-04-18T04:14:00.000+03:00

Uzun zamandır bir şey yazmıyorum “buraya”. Bazen konuşmam gerektiğine ikna oluyorum, bazen yazmam. Yazdıklarımın iltifat görmediğinden artık eminim. “İltifat”ı önemsemeyecek bir yer vardır illa ki, yalanın anlamı yok, ben henüz orada değilim. Kırıldım, kırılıyorum. Bazen çok. Bugün söyledim kendi kendime; Akif Kurtuluş’un “hayatın bizden sakınacağı bir anlam kalmadı nasılsa” dizesi ruh halindeyim. Bizzat şiirin kendisinde yaralanıp, sonra yine şiirle düşünmek, şiirden yararlanmak hatta, sadece bu alana, şiir dedikleri bu acayip şeye mahsus herhalde. İnsan bazen üzülüyor. Bazen yaralanıyor. Ama bazen çok üzülüyor.

İstanbul’dan “Vangölü Ekspresi”ne bindim. Ucu ucuna yetişebilmiştim Haydarpaşa’ya. Dediler; “Vangölü Ekspresi yirmi dakika sonra kalkıyor. Numarasız bilet kaldı.” Numarasız bilet diye bir şeyi ilk defa duyuyorum, Vangölü’ne de ilk defa bineceğim zaten. “Oturabileceğim, değil mi?” diye sordum gişedeki görevliye, “Yer var rahat olun.” dedi. Ben “devlet”le yüz yüze geldiğim herhangi bir yerde, şüpheye düşmek ve uzatmamak ikilisi arasında salındığım için; hem şüphelendim, hem de uzatmadan bileti aldım, uzaklaştım. Baktım, soyadımı da yanlış yazmış adam bilette. Yine aynı uzatmamak haliyle, uzatmadım. Uzatmayayım; bindim trene. Küçük odacıklar, adına ne diyorlar bilmiyorum, pulman mı neyse artık. Gittim, bir tanesi boştu, oturdum. Yanımda heves’in son sayısı, yeni alınmış bir ajanda, cebimde ucu yeni açılmış bir kalem ve açacak. Çanta olmadan yolculuk yapmayı da tecrübe ediyorum aynı zamanda. Sonra bir adam geldi, suskun, iyi. İkincisi geldi, o da suskun. Bu da iyi. Sonra bir iki kelam ettiler aralarında, hemşerilermiş, sokak cadde adı falan sordular birbirlerine, nereli oldukları da aklımda değil ama yakınlarda bir yerlerde ineceklerini anladım. İçinde olduğumuz odacık da epey sıcak, meğer bir ayarı varmış sürgülü kapının üstünde, ilk gelip elinde Raillife dergisi olan adamla da böylece konuştuk o esnada; pencere falan açıldı. Sonra ben yolu izlemeye başladım, arada heves’teki Ali Özgür Özkarcı – Akif Kurtuluş söyleşisini okuyarak. Buraya kadar her şey iyi. Sonra iki gencin oturacak yer aradığını fark ettim İstanbul’a yakın istasyonlardan birinde. Gayri ihtiyari baktım onlara, uzun olanı sürgülü kapıyı açıp kafasını uzattı; “Nerede ineceksiniz abi?” dedi, o iki adam cevap verdi. Yakındı inecekleri yer. Hemen sonra girdiler içeri. İçeri girmeleriyle bir koku. Ama nasıl bir koku. Kokuların hususiyetleri, anıştırıcılığı vesairesi üzerine düşündüm ettim, kötü kokunun kendisine de bir şehirli hassasiyetiyle hiç yaklaşmadım ama bu koku tarifi imkânsız, sahiden “başka” bir şeydi. Şöyle söylemek lazım belki de; o iki adamın rahatsız ediciliğini “müjdeledi” adeta onlardan önce içeriye avdet eden o acayip koku. Karşımdaki adam uyudu onlar bindikten sonra, sağımda oturan da hiç ilgilenmedi bile. Bir ben kaldım, belli, konuşacaklardı ve ben de duyayım istiyorlardı. Başladılar; kokunun menbaı olduğunu tahmin ettiğim uzun pardesülü ve uzun saçlı olanı (ikide bir, ortalama uzunluktaki düz ve epey yağlı saçını sağ eliyle kulağının arkasına atıyordu) sohbetin yürütücüsüydü. Diğeri, yaşça daha küçüktü belli ki ve tam da “yancı” olacak biriydi. Onaylayan, “evet abi” diyen, karşıdakinin yeteneksizliklerini büyük yetenekmiş gibi algılamaya teşne, her şeyiyle “yancı” bir küçük adam. Sonradan Vanlı olduğu ortaya çıkacaktı. Zaten o gün Van ve Vanlı olmak her haliyle müdahale etti ruh halime: Vangölü Ekspresi, Vanlı bir yancı ve nihayet Vanlı Ahmet Amca. Apê Ahmet. Uzun saçlısı bir gün önce polisten cop yemiş de, polis onda küçük bıçak yakalamış da, askerden 13 kere firar etmiş de, “Güneydoğu’da asker” bir dayısı varmış da, bilmem ne de bilmem neler neler… Çocuğun üzerinde kurduğu tahakkümün, naylon bir kabadayılık olduğu da ortaya çıkıyordu şimdi. Kötü ve oldukça mafyöz bir dil, cümlelerinden korkaklık akan ve bu dünyanın en acayip kokusuna sahip bir garip adam. Askerden firarını “Bu ülkeye askerlik yapmam ben lan.” diyerek açıklayan ama hemen ardından asker dayısının “kahramanlık”larından dem vuran bir garip ademoğlu. Bekledim ki tren bir yerde dursun ve ben de bir punduna getirip başka yere geçeyim. Artık horlamaya başlayan karşımdaki adam ve sağımda oturan sessiz adamın ineceği durağa geldiğimizde, “yancı”nın da uyumasıyla, artık sohbeti bana getirmeye çalışan Deliyürek’ten kurtulmak üzere olduğumu hissettim “numarasız” koltuğumda. “Siz rahatınıza bakın, uzun yol yapacaksınız, ben ışığı olan bir yere geçeyim, bir şeyler okumam lazım.” dedim ve çıktım oradan. Çıkarken “Abi çok sağol, Allah razı olsun.” dedi Deliyürek. Bir sigara içtim koridorda; trenin adı Vangölü olunca insanlar kondüktörlerin sigara uyarılarını dinlemiyormuş, sevinerek onu fark ettim. Ve hemen bir kural ihlaline, zevkle giriştim.

Sonra, asıl “sonra” bu işte, bir yer buldum, ışığı yanan. Üç yaşlı adam vardı içeride; bir arkadaşımın abisine fena halde benzeyen beyaz saçlı bir adam, karşısında camları epey kalın ve yüzünde “çok şey çekmiş” ifadesi olan yaşlı bir adam, yanlarında tombul, gözleriyle gülen sevimli bir amca. “Benim bir şeyler okumam lazım, sizin de ışığınız yanıktı, oturabilir miyim?” dedim, “Elbette yeğenim.” dedi arkadaşımın abisine benzeyen ve birazdan gayet yavşak biri olduğunu fark edeceğim beyaz saçlı. Oturdum, nasıl güzel içerisi. Sıcaklık şahane, tertemiz kokuyor ve sigara içiyorlar. Hemen yaktım bir tane; karşımdaki tombul ve beyaz saçlı ikramı geri çevirmediler; gözlüklü [birazdan Apê Ahmet olduğunu öğreneceğim onun] amca istemedi. “Yeni attım, sağol.” dedi, Kürt olduğunu anladım hemen. Sonra standart: Nerelisin, ne okuyorsun, okudukların ders mi vs. Karşımdaki tombul, bir istasyon sonra indi, kaldık üç kişi. Bu sırada adının Ahmet olduğunu öğrendiğim adamın Vanlı olduğunu, hayvancılık yaptığını, gözünden bir problemi olduğunu, Kızıltepe’den tanıdıkları olduğunu, geçen yaz Kızıltepe’ye geldiğini falan da öğrenmiş oldum. Beyaz saçlı olanı, açık bir biçimde, trende tanıştığı bir adamı “ticaret” bahanesiyle söğüşlemeye kalkan biriydi. Arada “Yaa Ahmet Abi” diyerek söze giriyor, “Şu peynir işini yapacağız seninle, çok para kazanacağız abi” diyerek devam ediyordu. Neyse ki uzun durmadı, uzandı. Biz Ahmet Amca’yla baş başa kaldık. Uzun Lark’ından ikram etti, aldım. “Çok şey görmüş geçirmiş yaşlı bir bilge” gibi konuştu Ahmet Amca. Çok da zarifti, çocuklarından, yaptıkları işten, Van’dan, gözündeki katarakttan, Salı günü Ankara’da ameliyat olacağından ve daha birçok şeyden söz etti. Trenin gürültüsünden sesini duymadığım zamanlar, daha iyi duyuyor olan sol kulağımla dinlemeye çalıştım, anladı, sesini yükseltti o zamanlarda. Arada kondüktörden saklanmak için ışıkları söndürüp yeni sigaralar yaktık. Sonra “İstanbul’da rezil oldum evlat, sorma.” dedi. Merakla, “Niye ki Ahmet Amca?” dedim, bir süredir Kürtçe konuşmaya başlamıştık. “Ah bu gözüm” dedi ve anlatmaya başladı. Şifresini üç kere yanlış girdiği için kartını kaptırmış, beş parasız kalakalmış İstanbul’da. Oğlunu aramış, İstanbul’da yaşayan Vanlı bir adamı yönlendirmişler ona, adamda da 20 lira varmış toplamda. Onun 15’ini Ahmet Amca’ya vermiş. Karşıya geçmek, tren bileti derken, Ahmet Amca beş parasız kalakalmış. “Oğlum Antep’ten geliyor, bankada da para var ama bende hiç yok.” dedi. Mahcubiyetle, “Amca ben sana biraz vereyim mi?” dedim, kısık bir sesle. “Vallahi” dedi, eğdi gözünü. Saat tam on ikiydi ve oğlu da tam yirmi dört saat sonra gelecekti Ankara’ya. “Bu kadar saat parasız durulur mu amca?” dedim, para çıkarmak için cebime davrandım. Ahmet Amca çıkardığım paraya baktı. 220 lira gibi bir şey vardı, iki tanesi 100’lük banknot. Ben tedirginim, 20’yi versem olmaz, 100’ü o kabul etmez. Düşünüyorum, parayı bozdurmak geçti aklımdan ama o saatte trende nerede bozduracağım. “Sen 100’ü ver.” dedi, tedirginliğimi anlamış gibi. Verdim. Bakmaktan bile çekiniyorum, sanki iyilik yaptım, iltifat bekliyormuşum gibi. Bir kâğıt uzattı, “Telefonunu ve hesap numaranı yazıver şuraya.” dedi. Yazdım. “Pazartesi sabah arayacağım seni, Salı da ameliyatım var, ameliyata girmeden göndermiş olacağım.” dedi. Ben habire “Estağfurullah Apê Ahmet” dedim. Sonra, benim duyabileceğim şekilde hesap yaptı. Otel dedi, yemek dedi, borç dedi. Döndü, “O 20’yi de ver sen bana. Sana fazla fazla göndereceğim. Bankadaki para sana da yeter, bana da yeter.” dedi. İçime düşen kurdu uzaklaştırmayı vazife bildim. 20’yi de uzattım. “Oğlum,” dedi, “Sen bana bugün bütün Ankara’yı versen, bu kadar büyük bir iyilik yapamazdın.” dedi, “Estağfurullah” dedim yine.

Bekledim. Bekledim ki arasın Apê Ahmet. “Yeni ajanda”ya da inmeden önce şöyle yazdım: “Karşımda Vanlı Ahmet Amca. Şu an bir ‘umut’ Ahmet Amca. Bakalım insanlık ölüşmüş mü?” “Ölüşmüş” üzerinden aklım sıra yaptığım kelime “oyun”u, Oğuz Atay’ın “İnsanlık Öldü”süne dairdi. Ahmet Amca pazartesi aramadı. Bekledim. Salı aramadı. Çarşamba yok. Bugün Cuma artık; hatta cumartesi. Aramadı. Apê Ahmet’in bir ameliyatı var mıydı patron? Aramadı.

Bir umut olan Ahmet Amca, muazzam bir hayal kırıklığına dönüştü. Bugünlere yakışan da bu zaten; muazzam bir hayal kırıklığı. Gözümün önünden gitmeyen bir görüntü ve de: Eskişehir’de, Kanatlı Alışveriş Merkezi denen yerin ilerisinde, Acıktım denen yerin hemen yanındaki apartmandan, sabah saatlerinde betona çakılan o kadın. Gözümün önünde.

Bunları yazarken, Mehmet Atlı “Ay Lê Gulê”yi söylüyor. “Aramayan” Apê Ahmet’e ve “düşen” kadına dinletmek isterdim bunu.

Geç Kalmış "Bir Uzun Ağıt"

2009-03-09T08:42:00.002+02:00

"Eski Bilgisayar" klasörünün sürprizi. Yazıyı unutmuştum desem başım ağrımaz (sol şakaktaki ağrıya dair ne güzel bir tevriye bu yarabbim). Neyse, bu yazı bir şekilde yayımlanmadı bir yerlerde; oysa yayımlanmak üzere yazılmıştı. Bir dergi kapandı, sonra benim hevesim kaçtı vs. Bilgisayar 10.12.2007'de yazılmış olduğunu söylüyor. O zamanlar 404 diye bir oda varmış. Şimdi yok, Mehmed Uzun hâlâ yok:

Bir Uzun Ağıt

"ey yoksul çocukluğun gözleri; yoksa
geçmiş ve hâtıra sonra hayıflanmak için mi?" *

Onu tanıyanlar, cismen görmüş olanlar, yakınında bulunmuş, sofrasını paylaşmış, yazdıklarını çevirmiş, hastanede ziyarete gitmiş olanlar, panelini dinlemiş, kitabını tashih etmiş olanlar, ona kilam söylemiş, ona şiir okumuş, ona şiir yazmış, onunla fotoğraf çektirmiş, onun fotoğrafını çekmiş, onunla yolculuk yapmış olanlar biliyorum ki benden daha çok "söz sahibi"dir, onun üzerine söz alınacak yerlerde. Saydığım hiçbir şeyi yapamadım/saydığım hiçbir yerde olamadım ben, içinde Mehmed Uzun'un olduğu. Yani ki, biz bir cümlede bile yan yana gelemedik onunla şimdiye dek. Evet. Bu bile olamadı. Ama, şimdi bu yazının başına beni oturtan iki olay var hafızamda, ikisi de aslında "taptaze hâtıra"lar. Kuşağıma ('80 sonrası Kızıltepe'de doğmuş olanlardan kuşak diye söz etmek ne kadar sağlıklıdır bilmiyorum ama) uzun bir emeği olan/olacak olan Mehmed Uzun için bir şey yazma cüretini gösteriyorum bazen, affolunsun. Ama sırf şunun hatrına bile yazmalıydım bu yazıyı; "Ronî Mîna Evînê Tarî Mîna Evînê" çıkmış, Giresunlu bir edebiyat öğretmenimiz var, mesele nasıl gelmişse gelmiş oraya, üç dört ağız birden açık bir gururla bu Kürtçe romanın Türkçe hâlini söylüyoruz hocaya. O göz teması hiç unutulur mu, gözlerimizin tâ içi gülüyordu. Gözümüzün tâ içinin gülmesinin, en sahih çocukluk/ilkgençlik anılarından birinin müsebbibi olmuş bu uzun adamın ardından, evet bizatihi "ardından" konuşmak ne kadar zorsa, odur bu yazı. Ölümle bir daha sınanmak, uzun bir ölümle sınanmak, üstelik; Ankara'da.

"Hâtıra"lardan ilki, Mersin'den. İkisi de, Mersin-Ankara-fotoğraf üçlüsüyle örtüşecek olan anılar bunlar. Ben Antakya'dan Mersin'e zaruri bir yolculuk yapmışım, misafiri olduğum arkadaşlar, sabahın kör vaktinde beni oranın meşhur bir tantunicisine götürmüşler. Açılmasını bekliyoruz, içeri giriyoruz, duvarlarda oraya daha önceden gitmiş olanların fotoğrafları. Neredeyse hepsine bakıyorum, bir tek oturacağımız masanın yanındakileri en sona bırakıyorum, şaşkınlığı sezmişim de ertelemişim gibi. Birçok "ünlü" yüz var fotoğraflarda. Onu gördüğüm fotoğrafı ilkin uzaktan seçmiştim. Yanında Muhsin Kızılkaya vardı yanlış anımsamıyorsam. Sanki bir mola yemeği gibi bir çağrışım yapmıştı bende o fotoğraf. Yanlış anımsamıyor olmalıyım; orada da geniş geniş, uzun uzun gülüyordu. O zamanlar, herhangi bir vakit Türkiye'ye gelmiş olduğuna dahi ihtimal vermiyordum ben. Şaşkınlığımın bir ayağı da buydu. Ama işte o sabahki şaşkınlık bâki kaldı. Hastalığını gazetelerden, sonra arkadaşlardan öğrendiğim zaman da hep o uzun gülümsemenin hiç gitmeyeceği duygusu vardı içimde. Şimdi, şimdi fotoğraf bir boyut daha kazanıyor; Kızılkaya dışında Türkçedeki çevirmeni olan Selim Temo Mersin'de yaşıyor, Ankara'dan huruç ederek. Ben, Ankara'dayım, bu yazıyı "bura"dan yazıyorum.

Bilkent'in meşhur kütüphanesinin referans kitaplar kısmındayız, masada Oğuz (Güven) var, sınıf arkadaşım. O, memleketi Mersin'den yeni dönmüş, ben de beş yıllık 'memleket' İstanbul'dan. Ondan ödünç aldığım kalemle bir şeyler yazıyorum, o da elinde tuttuğu kâğıtlardan bir şeyler okuyor. Kütüphane ezberi gereği, konuşmaktan zaten imtina ediyoruz, sesi yükseltmek hepten zor. Konu âniden ve nasıl geliyorsa, kısacık bir geçiş zamanıyla, Mehmed Uzun'a geliyor. Ben zaten haberi vardır tonuyla "Kaybettik, biliyorsun değil mi?" diyorum. Meğer duymamış Oğuz. İnanamıyor. O küçük, ama geçmez zamanlardan biri. Gözlerinin yaşardığını görüyorum, başka yönlere bakıyoruz, sonra ben sigara içmeye çıkıyorum. Hava ayaz. Yeni tanış olduğum bir Ankara ayazı. Oğuz'un gözlüğünü çıkarmasıyla benim sigara içmeye çıkmam, o an aynı eylemde eşitleniyor. Sessiz kütüphanede burnunu çeken iki adam olarak kalıyoruz orada, bir yekpâre zamanın içinde, ardından. İçimizi çekiyoruz, uzun uzun.

Bu ayazı benden önce "bilmiş" iki insan, Batmanlı Selim Temo'yu ve Mersinli Oğuz Güven'i yakın-uzak şahit kılarak, 15. Yurt'tan, çok eksik ağıt olsun bu. En çok annemin diline yaraşan. Birinin, Mehmed Uzun'un bir daha gülemeyecek olmasının derin şaşkınlığı içinde. Evet.

"ben hiç şair değilim, buna hiç şaşırmadım." **

* Selim Temo
** Osman Konuk

Epigraf

2009-03-08T02:36:00.003+02:00

Çok matah işler yapıyormuşum gibi, bir süredir epigraf arıyordum. Dahası, dosyanın ithafına dair bir şeyler. Bugün buldum. Tırnaklarım uzadı, saçlarım da. Ama epigraf var. Demiş ki Enis Akın:

"ve içerki odaya koş
yatağın üstünde zıplamaya başla
bağır ki o yok artık
dünyadaki bütün gözyaşlarıyla beraber gitti"

Dünyadaki bütün gözyaşlarıyla gitmemiş miydi Erdal Hoca?

Ve hâlâ Birhan Keskin okuyorum. Garip, bugün Yıldırım Türker de yazmış. Üstelik "o şiir"i de alıntılayalarak.

Benim bir beyaz gömleğim var. Leyli de yâr, loylu da yâr loy loy loy.

3 Mart

2009-03-03T06:20:00.003+02:00

3 Mart bir "tarih" midir? Takvimlerden öte, takvimden fazla bir "tarih"tir, evet. Yıllar önce bugün Erdal Hoca'yı vurdular, havar! Ünlem kere havar, "a"lar kere havaaaaaaaaaaaar. "Li min lo lo / li min lo lo".

Nizamettin Ariç'i dinlemeyeli "çok yıl" oldu. "Çok yıl"lar. Bir sokak, onun ortası ve saçlarına kan bulaşmış bir adam.

Havar!

"böyle bir karasevda"

2009-03-03T05:26:00.003+02:00

"Güneşin Oğlu" isimli Onur Ünlü filminin, "Polis"in son sahnesine şahane göndermelerle çekilmiş [neredeyse] son sahnesinde, Haluk Bilginer'in sesinden bir "San'at Güneşi" şarkısı. Dinle dinle bitmiyor meret:

Sanki merak eden varmış gibi, futboldan anladığını ima eden bir şarkıcı edasıyla "Sahalara döndüm" demek isterdim ama yok öyle bir şey. Telaşa da mahal yok zaten. Film izlemek iyidir, rakı içmek ciddi bir iştir, elhak.

Neriman Altındağ Tüfekçi

2009-02-06T01:09:00.000+02:00

Eleşkirt diye bir yerin varlığını, bu türküden öğrenmiştim. Ağrı’daymış Eleşkirt. Bu dinlediğim, oranın türküsüymüş. Muzaffer Sarısözen derlemiş, birçok kişinin yorumladığı bir türküymüş, üstelik benim dinlediğim varyasyon, bu icraların en kötülerinden biriymiş… Bunları ilk dinlediğimde bilmiyordum, çok etkileyici olan kısmı “Eleşkirt’ten çıktım yüküm eriktir / Açmayın yaramı delik deşiktir” kısmıydı benim için ilk zamanlar. Sonra dinledikçe, diğer icralardan haberdar olunca, kendini sürekli yenilemişti benim için. İşte şurada en güzel icrası duruyor şimdi; Neriman Altındağ Tüfekçi söylüyor. Bir odanın içine söylüyor Neriman Hanım. Neriman Hanım artık hiç türkü söyleyemeyecek. İşin garibi, hep 83 yaşında kalacak olması. Bütün ölümlerin en garip kısmı bu olmalı sanırım. Ölen, hep o yaşta kalıyor çünkü. Neriman Hanım söylüyor şimdi, 83 yaşıyla:

“Konma bülbül konma nergis daline
Öldürürler aman aman aman bir yar yoluna, yandım yoluna
Ben de gurban olam fidan boyuna

Demeyin demeyin aman aman aman
Yârin vuruldi, kanı duruldi, köye duyuldi

Eleşkirt’ten çıktım yüküm eriktir
Açmayın yaramı aman aman aman delik deşiktir, ciğer eziktir
Ben yareliyem
Benim sevdiceğim ince feriktir

Demeyin demeyin aman aman aman
Yârin vuruldi, kanı duruldi, köye duyuldi”

"Benim Delilerim"

2009-01-25T14:48:00.000+02:00

“Merkez”in mükemmel bir tasarımı olarak inşa edilmiş “taşra”ya dair söylenecek her şey, eninde sonunda gidip yine merkezin lehçesinden söz alır, oraya ulanır. Bu eylem, taşradakilerin talihi yahut talihsizliği olarak da okunabilir. Çünkü, merkezden uzak olmak, bu, sınırlarını merkezin belirlediği bir uzaklık da olsa, “kriz” anları için birebirdir. Kriz, travma, çelişki ve sair detaylar, çok söylenmiş olduğu üzere “yaratma” edimini besleyen en önemli şeyler olmalıdır. Örnek çok, bu yüzden teferruata girmeye lüzum da yok. Ak pak sefir kızlarının şiirleri ancak müsamere tadı verir, şiirlerinin altına adresini [genelde “Beyoğlu”dur bu], saatini, dakikasını yazanların metinleri “bir yere kadar” beğenilir, Nişantaşı’nda kebapçı açanların “duygulu şey”leri büyük fotoğraflar eşliğinde servis edilir. Onların da söz ettikleri krizler vardır, doğrudur ama herkesin travması bir midir? Zira, “kriz”in, “travma”nın da boyutları var. Taşralıların krizi, merkezden söz alanlarınkini her zaman döver. Bundan sebeptir ki, merkezde deli azdır. Varsa bile evlerin içindedir, hastanelerdedir, tedavi ile yan yanadır. Oysa taşrada, kasabada, ilçede, kazada, nahiyede deliler sokaktadır. Sokağındır deliler.
Benim birçok delim var. Çocukluğumda korku nesnesi olan, bana arkadaş gibi davranan, yıllar geçse adımı, babamın mesleğini hatırlayan, hâlâ yaşadığını gördüğümde sevinmeme, telefonda ölüm haberini aldığımda hüngür hüngür ağlamama sebep olan birçok deli var, oldu hayatımda. Hayatta yapabildiğim neredeyse tek şey olan yazı ile onları anmak, taşralılar gibi söylersem, boynuma borçtur. Selam alıp selam veren biz taşralılar, bazı borçları da haddinden fazla önemseriz.
İlk delilerimden biri, evimizde annemlere yardımcı olan Besna’nın abisi olan Mahsum’du. Sonradan kaşlarını aldırıp yanık türküler söyleyen bazı taşralılar (burası “Kürt” olarak da okunabilir) “Mahsun” olarak anılıyor olabilir ama “memleket”lerindeki entonasyonu “Mahsum”dur bu ismin. Mahsum’un adı [Mahsumê Dîn], durumunun da adıydı; “Deli Mahsum” denirdi ona. Komşuyduk. Bizim bahçenin neredeyse içindeydi evleri, küçük bir duvar ayırıyordu sadece evlerimizi. Annesinin adı Halîmê’ydi, bir de kız kardeşleri vardı Rahîma. Halîmê başlı başına enteresan bir kadındı zaten; çocuklarına sürekli küfreden, hafif kambur, arada kafasına esince cuma günleri dilenmeye giden, evlerinde televizyon olmasına rağmen illa gelip bizim büyük evdeki televizyonu izlemekte direnen, bunu yaparken de bütün ısrarlarımıza rağmen koltukta değil yerde oturmayı seçen ve gecenin sonunda da kesinlikle uyuklayan yaşlı bir kadındı. Yaşıyorsa Allah uzun ömür versin ona. Agresif ama çok tatlı bir “yarı-deli”ydi. Kocası, yani Mahsum’un babası da, sürekli kaçak tütün içen, sabah namazından sonra çarşıdaki hamal pazarına gidip orada çağrılmayı bekleyen, neredeyse hiç konuşmayan bir garip adamdı. Çok sayıda ve cevval çocuklar, yarı-deli ve kafasına estiğinde dilenen bir kadın ve iki odalı küçük bir ev. Bunlara hiç itiraz ettiğini sanmıyorum. Hayatta kimsenin bilmediği bir sırra vakıf gibiydi, bir Melami rahatlığına sahipti adeta. Şimdi düşünüyorum da, Besna ve Rahîma üzerine de çok şey yazılabilir aslında. Besna, bahçedeki çocuklar olan amcamın oğlu Şeyhmus Baran’ı ve beni okula ilk götüren insandır mesela. Ailelerimiz bir süre okula yalnız başımıza gitmemizden çekinmiş olmalılar. Mahsum’a gelirsek… Mahsum’un küçüklüğümdeki en büyük sırrı taş yiyor olmasıydı. Hiç unutmadığım bir görüntü vardı, hâlâ da unutmam, kışın çamurun içinden küçük taşları alıp, onu tekrar çamurla bir güzel yıkayıp ağzına atıyordu bizim bahçede. Koşarak anneme anlatmıştım bu sahneyi. Ve sonradan hiç unutmadım. Çocukluk muhayyilemde bu durum, Mahsum’u çok özel bir yere taşımaya yetmişti bile. Mahsum’un konuştuğu hiç hatırlamıyorum. Dilsiz değildi ama konuşmak, birileriyle anlaşmak gibi bir derdi yoktu. Sadece canı çok sıkıldığı yahut yandığı zaman inlemeye benzer bir çığlık atardı. Gölge gibiydi Mahsum. Mahalledeki çocuklar da ona pek ilişmez, o yanlarından geçtiği zaman hiçbir şey olmamış gibi davranırlardı. O da bundan hoşnuttu sanırım. Kimseyle bir temasının, bir sevgi jestinin, bir şeyden hoşlanmış olduğuna dair bir hareketinin veya bakışının olduğunu hatırlamıyorum. Sabahları çıkar, bir yerlere gider, bir şeyler yapar, akşam eve dönerdi. Sonraları ben yemek yemediğim zaman annem, “Bak sana da Mahsum gibi taş yediririm.” diyerek korkuttu beni yıllarca. Şahane bir gölgeydi Mahsum çocukluğumda. Geçen sene, annem telefonda, “Mahsum öldü.” dedikten sonra, dakikalarca kendime gelemeyişimin bir anlamı var elbet. Taş yerdi çünkü o.
Bu kısmı ne kadar iyi hatırlıyorum bilemedim, açıkçası telefon açıp birilerinden de öğrenebilirdim ama zihnimdeki anıya haksızlık etmek istemedim sanırım. Velhasıl, bir kısmını eksik yahut yanlış hatırlıyor olabilirim ama benim için çok önemli bir deliden söz etmek üzereyim; Abdo’dan.
Abdo’nun çok ihtişamlı bir göbeği vardı. Bizim mahalleye çok sık gelmiyordu sanırım, çünkü onu daha sık anneannemlerin mahallesinde gördüğüm kalmış aklımda. Bir fotoğraf olarak durdu hep zihnimde zaten Abdo. Büyük bir göbek fotoğrafı ve bağıra çağıra yürüyen bir adamın fotoğrafı. Çok sonradan anlayacağım ki, o bağırma çağırmaların içinde ekseri aynı türkü varmış. Taşrada deliler, lakaplar için birebirdir. İki yönlü bir lakap faaliyeti bu; hem onlara bir sürü lakap takılır, hem de onların isimleri yahut lakapları gündelik hayatta diğer insanların birbirini çağırması için kullanışlı hale getirilir. Küçük bir benzerlik, bir ses, bir söz yeter o insanın bir delinin adıyla çağrılması için. Bazen can yakıcı bir hakaret tonu içeriyorsa da bu, bazen de sevimlidir, aşağılamaz, garipsemez, dışarıda bırakmaz. Bizim bahçedeki de böyleydi; inanılmaz tatlı kardeşimin çok sevimli bir göbeği vardı o daha küçükken. Çok su içmiş de karnı şişmiş gibi, çok şirin ve sevimli bir göbekti bu, şimdi birkaç fotoğraftan bakıp gülüyoruz beraber. İşte ona, bu göbeğinden ötürü “Abdo” denirdi bahçede, sevimliliğine vurgu yaparak. Sanırım amcamlardan biri söyledi ilk, kardeşimin göbeği falan kalmadı bir süre sonra ama Abdo’nun adı baki kaldı aramızda. Taşra denen garip yerde, delilerin neden delirdiğine dair bir sürü hikâye, tevatür, abartı, yalan duyarsınız. Bunlar, insanların hikâye anlatma güdüsünü tamamlayan, bir şeyi abartma hakkını sınırsız özgürlükle onlara veren imkânlardır. Bu anlatılanlar çocuklara gelene değin birer Gulyabani hikâyesine dönüşürdü elbette. Büyük kahramanlıklar yahut büyük rezillikler. İkisi de çok büyütülecek şeyler değildir zaten taşralı için. Sadece hikâye edilir bu. Rezilsen de bir hikâyenin öznesi olursun, kahramansan da. Abdo’nun delirmesine dair anlatılanlar da salınımlıydı; onu muazzam bir aşk hikâyesinin ortasına yerleştirenler de vardı, rezil bir “kumar – kadın – evden kovulma” triosunun içinde konumlayanlar da. Melodram her zaman daha etkileyicidir, ben size Abdo’ya dair anlatılanı ve kendi başıma geleni anlatacağım şimdi.
Rivayet o ki, Abdo bir kıza sevdalanmış ve onunla evlenmek istemiş. Kızı istemeye annesiyle birlikte gitmiş Abdo. Benim hatırladığım varyasyon, Abdo’nun sadece annesi olduğu ve fakir bir ailenin oğlu olduğuydu. Ama sonradan bununla çelişen şeyler de duydum. Neyse, hikâyenin bir kısmını küçüklük zihnimi ödünç alarak anlatacağım. Hâsılı, kızın ailesi Abdo’ya kızı vermemiş ve kızın ya abisi yahut babası Abdo’yu evden kovarken ona “Sen kimsin de bizim kızımızı istiyorsun çakal?” demiş. Buradaki “çakal” çok önemli, çünkü hikâyemiz (hikâyenin hikâyesi olan, merkezden “ora”ya bakan bir “tarif” etme denemesi bu da eninde sonunda) bu kelimeyle ilgilenecek dizgesi gereği. Sonrasında Abdo delirip sokaklara caddelere çıkıyor ve o gün bugün aynı kızın aşkıyla bağırıyor. Kızın adı Ayşe’ymiş sanırım, sonradan söylenenlerden biri bu da, isminin Ayşe olduğunu bildiklerine de “Âşığım size” demeye başlıyor vs.
Lise üçte olmalıyım, Efkan Şeşen’in bir albümünün çıktığını görüyorum ilkokul arkadaşım olan kasetçi Halil’in dükkânında. Alıyorum ve amcamlara gidiyorum. Şu an farkına vardım ki, Abdo’nun daha çok oralarda dolaştığını hatırladığım anneannemlerin sokağındaydı amcamların o evi de. Gazete kuponlarıyla alınmış üstü CDçalar, altı kasetçalar şu aletlerden var onlarda, tümü de yemekte neredeyse baba tarafının. Ben odaya gidip, kaseti takıyorum teybe. A yüzü geçiyor, B yüzüne dönüyorum. Ses çok açık değil, arada birileri gelip gidiyor olmalı. Sonra bir türkü “Tamburam Rebâb Oldu”. Başlıyor, dinliyorum, ezgi tanıdık ama çıkaramıyorum, çok seviyorum ve çok sık yaptığım üzere “başa alıyorum” şarkıyı. Tekrar dinliyorum, dayanamayıp sesini açıyorum. Bir kere daha, sesi daha çok şimdi ve amcam giriyor odaya. Sonra sonra hatırlıyorum nakaratından, küçüklüğüm boyunca, şu an içeri giren amcam taradından hep söylenirdi: “Tamburam rebâb oldu / Cigerim kebâb oldu / İstedim vermediler / Sen çakalsın dediler”. O gece çözülüyor her şey; bu Abdo’nun sürekli söylediği o türküydü. Amcam da ondan duyup söylemiş hep nakaratını. Oysa Efkan Şeşen’in söylediği “Tamburam rebâb oldu / Ciğerim kebâb oldu / İstedim vermediler / Bir zâlim sebeb oldu” şeklinde. Abdo’ya “çakal” denmişti ya. İşte burada düğüm. İstiyor, vermiyorlar, sebep olan zalim mi değil mi bununla ilgilenmiyor, ona “çakal” deniyor.
Abdo, ne için delirdi bilmiyorum ama ben onu, ona “çakal” dendiği için deliren bir “kahraman” olarak hatırlamayı tercih ediyorum. Büyük göbeği, yürürken bağırarak söylediği türküsüyle: “Sen çakalsın dediler”. Aman aman, aman aman.
Belki sonra devam ederim. Daha Hamîdo, Fırat, Qomançero ve Hatay’dan Murat var çünkü. Şimdilik bu kadar olsun.

En çok kış

2009-01-06T06:55:00.000+02:00

"Aynı Yürek Lekesi

Babam gelirdi ve akşam olurdu.
Bahçedeki akasya ağacı günboyu biriktirdiği kuşları
birer hayal topu olarak uzatırdı yatağımıza.

Siyah-beyaz bir fotoğraf gibi gelirdi babam.
Kamyonlar hep geceleri, hep uzaklara giderdi.
Ben o zamanlar bütün babaları susar sanırdım.
Yalnızca gaz lambasıyla konuşan bir diş gıcırtısıydı babam.
Kapılar titreyerek açılır, titreyerek kapanırdı.
Tanrıyı ve uzun konuşanları sevmezdi hiç.

Babamdan yapılmış bir korkuydu dünya.
Ben o zamanlar yalnızlığı gece sanırdım.
Ne kadar susarsa o kadar terlerdi.
Boncuk bocuk döktüğü ter, hep uzağından geçen kadınların
içinde göveren gözleri miydi?

Babam en çok kışa yakışırdı.
Bütün oyunlarımız başkalarının evlerine bir güzellemeydi.
Annem babamın günahları için bir namaz yumağı hâlâ.

Ey penceresi dışarıya açık, içeriye kapalı evler...
Babam neden yalnızca içince güzeldi.
Şimdi beş ayrı evde aynı yürek lekesi
süt kokularına yayılıp duruyor.

Babam on altı yıldır ölüme saçmalığını anlatıyor..."

Şükrü Erbaş

"Midyat Cezaevi'ne Bir El Mektup"

2009-01-02T21:04:00.002+02:00

Mahsus Mahal'in "Hapishaneden Mektup Var" başlıklı 8. sayısında yayımlanmış, M. Salih Atlı için yazılmış mektuptur:

Salih Ağabey,

Bu mektuba defalardır giriş yazıyorum, ardından birkaç cümle daha (bunların da üstünü çizeceğim belki), sonra vazgeçiş anı ve hepsini karalıyorum, tüm yazdıklarımı. Anlayacağın, çok tedirginim ağabey. Bir tedirginliğin tedirginliği aslında bu yaşadığım. Çok sebep var; birincisi, sana ilk defa mektup yazıyorum, araya bunca yıl girdikten sonra. Bunun hem iç ezici bir tarafı var benim için, hem de kendimce bulduğum bahanelerin çocukça oluşu… İkincisi, bir “biz” (dışarıdakiler) ve “siz” (içeridekiler) tasarımı oluşturmuşum meğer kafamda, sürekli bununla yüzleşiyorum. Ki, bu yüzleşme de çok veçheli; yekpare bir “biz” de, “siz” de olmadığını biliyorum, dışarıdan içeriye nereden ses edilmesi gerektiğini bilemiyorum, çoğu zaman (bunda mecaz yok) bir “dışarı” olup olmadığından bile emin olamıyorum. Ne yaparsam, ne yazarsam yazayım züppece olacak sanki, “kıymet” bizatihi kıymetinden yiyormuş bu durumda, mektup bir de bunu öğretti yazılma sürecinde. Bu uzun ve belki gereksiz girizgâh için beni affet ağabey.
Epey tedirgin olmamın çok sebebi var, uzun uzun sıralarsam bu yazdığım, mektup olmaktan çıkacak, sana yazdığım bu yerde sırf kendimden bahsetmek istemiyorum hiç. Beni hatırlayıp hatırlamayacağını bile kestiremiyorum. Sen dışarıdan içeriye “çekildiğin” zaman ben çok küçüktüm, hatırlamazsan zerre kadar kırılmaya hakkım yok elbette. Ben, senin Kızıltepe’den, ilkgençlik, gençlik ve okul arkadaşın Ümran’ın, o zamanlar sizinle oturmaya, sohbetlerinizi dinlemeye, şarkılarınızı ezberlemeye, yazdıklarınızı okumaya (ikinizin el yazısının olduğu o kırmızı ajandadaki her şeyin size ait olduğunu sanırdım ben o zamanlar), bilardo, masa tenisi maçlarınızı izlemeye çok hevesli küçük yeğeniyim Salih Ağabey. Sana, şu an, geniş bir gece sessizliği içinden, çok bekletilmiş (bekleyen birçok şey gibi/kadar gecikmiş) bir mektup yazıyorum: Odamın içinde senin adına, 18 Nisan 1998’de imzalanmış bir kitap varken. Kitabın şu anda (tekrar) bende oluşunun hikâyesi başlı başına bir yazı konusu olacak kabiliyette aslında, onu anlatmayacağım da, sen bunu bana verdiğin günü bilmem hatırlıyor musundur ağabey? Benim şiir okumaya heves ettiğim günlerdi, Kızıltepe’deydik ve amcamla sen vardınız yöremde. İkiniz görkemli şairlerdiniz muhayyilemde, özellikle senin “Kızıl Sakallar” (yanlış hatırlıyorsam bağışlamanı dilerim) diye bir şiir ithaf etmiş olduğun amcam. Şu an hayatın trajiği de şu ki; senin hayatıma müdahale etmiş olmana sebep iki “şey” de şimdilerde neredeyse yok. İlki, ikimizin de memleketi olan Kızıltepe’ye altı yıldır ayağım geri geri gidiyorum (duydun mu bilmem, senden sonra hayatıma “edebiyat”la en net müdahaleyi yapan edebiyat hocam Erdal Can’ı memleketimizin ortasında katlettiler), ikincisi amcamla neredeyse dört yıldır hiç görüşmüyorum. Bu da, mektubumun büyük ironisi olarak dursun kenarda, selamımı Tanpınar’la Atay alırlar belki.
Salih Ağabey,
Kızıltepe’den İstanbul’a üniversite okuma sebebiyle gittiğim zamanlarda, yaşadığım bütün evlerde, konusu açılsa da açılmasa da senden söz ettim etrafımdakilere. Kadıköy’ün Haydarpaşa’yı gören Beşiktaş İskelesi’nin önündeki gazete bayilerinden, herhangi bir edebiyat dergisine bakarken senin imzanı da arardı gözlerim. Özellikle o iskelenin adını anmam, hem senin bir şiirine orada tesadüf etmemdendir, hem de yayımlanmasını çok istediğim bir şiirimi yine aynı denizin önünde, bir dergide görmemdendir. Sonra, yine Kızıltepe’de, çarşının ortasındaki parkta (şimdilerde “Xeyrî’nin ora” diye söz ediliyor o parktan) Çîrusk’ta imzana rastlamam… Ve en son, artık yaşıyor olduğum Ankara’da, Kızılay Dost’ta Mahsus Mahal’deki “Umudumdu” adlı öykün. “Hayat”, üzerine söylenen her cümleyi teker teker reddetmekle malum (“malul”luğu da aşikâr elbet) bir “nesne”, lakin şu bile benim oracıkta ellerimin titremesi için yeterli bir ayrıntı değil midir?: Bundan yaklaşık dokuz ay önce, 6 Ocak tarihli bir e-posta göndermiştim Mahsus Mahal’e, sana mektup yazmak istediğimi söyleyen ve böyle bir mektubu yayımlanıp yayımlanmayacağını danışan. Bir gün sonra, değerlendirildikten sonra neden olmasın minvalinde bir cevap yazılmıştı bana. Ben sana mektup yazmayı düşünedururken, Kızıltepe’deki uzun yaz’dan Ankara’ya geri dönüşümün ikinci gününde, Mahsus Mahal’de senin öykünü gördüm. “Hayat” denen şeye, içeride de dışarıda da aynı derecede şaşılıyor mu Salih Ağabey?
Mektubun “ismi”, Selim Temo’nun Esmer’in Ağustos 2005 tarihli sekizinci sayısında Kâzım Koyuncu’ya yazdığı “Hopa’ya Bir El Mektup” isimli açık mektubundan mülhemdir. O yazının sonunda sevgili Selim Ağabeyim “Pazarcık’ın Demirciler köyünde bir teyze, çok sevdiği torunu hastalanınca şöyle bir söz etmişti: -Oy ben ölem ooy! Sevgilerimle, Kardeşin Selim” diyordu. Ben de bu mektubun yazılışı boyunca dinlediğim bir türkünün bir kısmını (yine “hayat” denen şeyin tesadüf kılıfıyla yaptıklarına bir kez daha şaşırarak) alıntılayıp ve bir “soru” sorup mektubumu bitirmek istiyorum:
“Ellerim varmıyor da aney oy bir mektup yazam
Vurma zalım vurma aman yaram derindir”
Türkçe bilen herkes, şu soruyu yanıtlamak ve hatırlamakla mükelleftir: “Aşağıdakilerden hangisi bu cümlede geçen “zalım”dır?”

Kardeşin,

S.

17 Eylül 2008 / Ankara

Şu uzun gecenin

2008-12-16T03:19:00.002+02:00

Çorum türküsüymüş, oysa ben Harput, Diyarbakır tarafından bir yere yakıştırmıştım hep, -bunda türküyü Burhan Berken'in söylemiş olmasının da etkisi olmalı. Uzun gecelerde (bir şey yapmaya oturup hiçbir şey yapamadığım bu geçmez gecelerde) çok sık anımsadım bu türküyü, şu an olduğu gibi. Dinlemiyorum şu an ama bütün gece bunu söyledim içimden:

"Şu uzun gecenin gecesi olsam
Sılada bir evin bacası olsam
Dediler ki nazlı yarin pek hasta
Başında okuyan hocası olsam

Kâtipler oturmuş yazıya bakmaz
Herkes sevdiğini dilden bırakmaz
Hey Allah'tan korkmaz, kuldan utanmaz
Gönül defterinden sildin mi beni?"

Eski Defterler: "O Bahçeden Söz Etmekten Korkma"

2008-12-09T04:18:00.001+02:00

Doğduğum Yer: Kızıltepe

“vicdan azabı rolünde yaşamak niyetindeyim,
kendimden bahsettiğime bakmayın,
asıl mesele sizsiniz”
Oğuz Atay, Tehlikeli Oyunlar

Bu yazıyı günlerdir düşünüyorum. Aynısı, yıllar önce okul dergisi çıkarmaya niyet ettiğimiz heyecanlı zamanlarda “şair dosyası” yaparken de başıma gelmişti. “Cemal Süreya Dosyası” yapılacaktı, ben büyük bir heyecanla hemen kabul etmiştim, ardından aynen bu yazıdakine benzer sıkıntı gelip kurulmuştu orta yere. Oranın girişinde de böyle bayat kullanımlar var mıydı, hatırlamıyorum şimdi. O dergiden söz ederken “yıllar önce” demek de garip ya, neyse. Dosyayı bir çırpıda yazabileceğimi düşünüyordum, hiç zorlanmayacağımı. Ama tabii ki öyle olmadı, ben günlerce çırpındım yazabilmek için, evde bir kitap yığını içinde dönüp durdum, en sonunda yine şimdikine benzer bir “yazamama”dan söz etmiştim giriş kısmı olarak. Orada İlhan Berk kurtarmıştı beni, El Yazılarına Vuruyor Güneş’te Nietzsche’nin yazma biçiminden söz ediyordu, “parça parça yazmak”. Ben de öyle yapmıştım, ilk olarak da Maliye Bakanlığı yıllarıyla başlamıştım yanılmıyorsam. Bu yazıyı da kurtardı mı bilmiyorum ama en azından rahatlattı; “büyüdüğüm yer”den, Kızıltepe’den Ankara’ya, dönüşte dokuz numarada bilmem kaçıncı kez okuduğum Tehlikeli Oyunlar’ın Hikmet’inin yukarıya alıntıladığım sözleri bir kibrit çakımı oldu. Çok yaşamadım aslında henüz, “genç şair” dedikleri yaştayım hatta (gerçi bazıları, antolojilerde bir türlü “genç şair” olmaktan kurtulamıyorlar nedense) ama geçmişim, bilhassa çocukluğum hakkında çok yazdım gibi hissediyorum. Bu yazıya oturamamamın temel sıkıntısı buydu sanırım, yukarıdaki alıntının bu yazı için yol açıcı olması da. Kendimden bahsediyor olduğumdan emin değilim hiç. Ama şimdi, “benim çocukluğumdan gayrı neyim var”a sığınarak yazacağım. Sonunda.
Başlarken kayda ilkin şunu düşmeliyim sanırım; ben “doğduğum yer”i değil, “büyüdüğüm yer”i anlatacağım. Zira, babamın anlatmaktan büyük keyif aldığını sezdiğim bir “zor doğum” hikâyesi sebebiyle Diyarbakır’da doğmuşum ben, “büyüyeceğim yer” olan Kızıltepe’de değil. Doğum tarihim de yine bu zor doğum hikâyesi gibi oldukça talihsiz aslında, ondan uzun uzun söz etmenin gereği yok, içine doğduğum ülkenin makûs talihsizliği olan darbelerden birinin, hatta en sert olanının yıldönümünde doğmuşum, 12 Eylül’de. Diyarbakır’da.
Benim için Kızıltepe, büyüdüğüm o büyük avlulu evdir. “Büyük Ev Ablukada”nın kenarına düştüğüm not “Bu şiiri anlamaktan korkma.” idi, Koçhisar Mahallesi’ndeki o büyük avlulu evi düşünürken de nedense böyle düşünüyorum, “O bahçeden söz etmekten korkma”. Ve o evin arka avlusu. Zeytin ağaçları, benim diktiğim akasya, yazın birçokları gibi evin dışında uyuduğumuz o yataklar (“taht” denir ona nedense), türlü türlü tevatürle hayatımızda büyük yeri olan iki kuyu, ön avluda oynadığımız futbol, silah seslerinden annemin beni yüklüğün önüne çömelerek korumaya çalışması, ilkokul, iki ilkokul öğretmenim, uzak olan ikinci okuluma daha uzun bir yoldan gitmeyi tercihim ve daha birçok şey. Avludaki o iki evi dedemin sattığını öğrendiğim zaman babama telefonda “Dedem çocukluğumu satmış baba.” demiştim. Hiçbir mecaz yoktu onu söylediğim zaman, şimdi de yok. Kızıltepe’ye her gittiğimde katillerin hissiyatına benzer bir hissiyatla o bahçenin etrafında illa ki dolaşıyorum bilmeden. Birkaç nesnenin haddinden fazla olduğu zamanlar bahçeli zamanlar; yedi katlı naylon topların, “kontra pedallı” bisikletlerin, arka bahçedeki mavi salıncağın ve bayramlık elbiselerin. Bu nesnelerin yerini sonradan sakalları kızıl çıkan amcamın kitapları ve kasetleri aldı. İlkokul beşinci sınıfta devletin bana verdiği ilk parayı –bursluluk sınavı adındaki sınavın karşılığında verdikleri bir paraydı- gidip Ahmet Kaya’nın kasetlerine harcamıştım gözümü kırpmadan. Sakalları kızıl çıkan amcamın cezaevindeki arkadaşı Salih Abi’nin ev telefonunu hatırlamadığı zaman birçok şey yerinden oynamıştı çocukluk havsalamda. O yaz taşındık zaten bahçeden. Büyümeye başlamıştım artık.
Benim için Kızıltepe, “Kızıltepe Anadolu Lisesi” isimli o okula başladığım yıldır. On iki sene bahçede yaşadıktan sonra Aslan Apartmanı isimli bir apartmanın üçüncü katına taşındığımız yıl kazandım Anadolu Lisesi’ni. Sonra bir dönem eksik, yedi yıl o okulda okudum. O taş bina ve içindekiler hep oldular hayatımda, ya ben onu/onları takip ettim ya da o/onlar beni.
Benim için Kızıltepe, Kızıltepe Anadolu Lisesi’ndeki edebiyat hocam Erdal Can’dır. Birkaç sene önce, ben henüz lisans tezimi yazmamışken TYB’de Asım Gültekin’in hazırladığı Cahit Zarifoğlu Anma Programı’nda burnumun sızladığını, aykırı edebiyat’a “Taziye Yemeği” isimli bir yazı yazarken Ümraniye’de, o apartmanın altıncı katında hüngür hüngür ağladığımı nasıl unutabilirim? Bu konu uzamaya en teşne olanı, aslında çok yazdım, söyledim bunu da, o yüzden uzatmayacağım. Ama Erdal Hocam, Erdal Can benim için Kızıltepe’dir ve bir yerin bazı zamanlarda nasıl memleket “olamayacağının” da benim için canlı, sahih, düpedüz kanıtıdır. Vurulmuş olduğu sokaktan her geçtiğimde ayağımın altında kayanı bir ben bilirim, bir de dünya.
Benim için Kızıltepe, en çok annem demektir. Uzun yoldan dönmüşümdür, üstümde sadece otobüslere ait o garip yol kokusu. Nedense hep sabah erkendir, ben çarşının ortasında inerim, sağ tarafta “Merkez Çayevi” hep açıktır, önündeki taburelerde hamallar oturur, kaçak sigara içiyorlardır, biraz ilerisinde yeni poğaça ve simit çıkmıştır taze taze, heykeli geçerim, sağa dönerim, merdiven sayısı hiç değişmeyen o apartmandan beş kat çıkarım, babam uykulu gözleriyle açar. Annem öğlen kahvaltı hazırlayıp uyandırır beni; “eteğine sığındığım”dır. Bir tek o ev, annemin evi nevresim kokar. Evin her tarafı, baş döndürücü bir güzellikte kokar. O kokunun aynısını duyduğum ilk yer, evimmiş gibi hissedeceğim bir yerdir hep benim için, hiç duymadım elbette. Ama şunu yazdım “benim annem bir kokuydu / geniş bir nevresimin anlattığı”. Anneme, mutfağın eşiğinde, bahar gelmiş gibi sık sık, üşenmeden, sıkılmadan söylediğim türküdür; “bahçada güller açmış, gidek havuz başına”. Annemin gençlik Diyarbakır’ı, hayatımda dinlediğim en güzel şehirdir ve de. Hâsılı, Kızıltepe de annemdir en çok, Diyarbakır da, kendimi götürdüm, kendimi fırlattığım her kara parçası da.
Kızıltepe, benim ilk ağladığım yerdir. Kızıltepe, benim ilk sarhoş olduğum. Kızıltepe, ilk şiir okuduğum ve ezber ettiğim. Kızıltepe, utandığım. Kızıltepe, ilk üzüldüğüm ve en çok. Yine de Kızıltepe işte. Onu anlatırken en az ondan söz ettim işte. O kadar muğlak, o kadar belli, o kadar “orada”. Ben ondanım, o da benden.

Yeni Defter: "Heves'in Küçük h'si"

2008-12-01T21:57:00.000+02:00

Bir başkasından söz ederken, lafı evirip çevirip kendinden söz eden biri olmaktan hep kaçındım şimdiye dek. Bunu ne kadar başardım, “mütekabiliyet esastır” ilkesine ne kadar uydum bilmiyorum ama şimdi üzerine konuşmam gereken kitap ve onun yazarından nerede / ne zaman söz açılsa, o konuşma dönüp dolaşır taşrada geçmiş ilkgençlik yıllarıma ve oradaki kadim arkadaşlıklara gelir. Bazı şairler böyle midir bilmem ama Haydar Ergülen böyledir. Çünkü Haydar Ergülen çocukluğumun ve ilkgençliğimin Mardin Kızıltepe’sinde çarşamba günleri o zamanlar yazdığı “köşe” yazılarında (nasıl unutulur, adı “Açık Mektup”tu), hiç abartısız yağmur yağdırırdı. Burada “şairanelik” gibi bir hevesim yok; ama böyleydi, gazeteyi ilk hangimiz aldıysak (ben ya da kadim dostum Süleyman Sertkaya), diğerinin yanına gider ve “yağmur yağdı yine” derdi. Bir süre yazıyı okumadığımızı, çantamızda dolaştırarak okumayı geciktirdiğimizi, çoğu zaman belediyenin çay ocağında iki demli çayın eşliğinde okuduğumuzu çok iyi hatırlıyorum. Yıllar sonra “Taşrada Yaz” diye bir yazı yazıp, o yazının yayımlandığı okul dergimizi Haydar Ergülen’e kendi elimle teslim edeceğimi düşünsem, bu oldukça gülünç gelirdi bana o günlerde, şüphesiz. Yazıya böyle bir giriş yapmamın, Turkuvaz Kitap’tan çıkan EskiYazı’nın bana tastamam o günleri hatırlatmasıyla mutlak bir ilgisi olmalı. Bu kitap, Ergülen’in çoğu Karaf dergisinde yayımlanmış denemelerinin toplandığı ve şairin “Canımın içi Nar kızıma” ithafıyla kızı Nar’a adadığı bir kitap. Kitap, isminden başlayarak Ergin Günçe’nin, Haydar Ergülen’in de çok sevdiğini bir yazısından ötürü bildiğim şu dizeleriyle birlikte okunmalı gibi geliyor bana: “Biz eskiden yeni çocuklardık / Şimdi eski çocuklarız”. “Gencölmek” şairinden söz edilir de, “o şiir”deki şu dizeler anılmaz mı? “Ölüm alışsın artık bize / Bir dans gibi bahçemize gelsin / Gelsin otursun ılık minderimize // Bence o çocuk öyle gülmemeli / Ay kar gibidir pencerede”.
Haydar Ergülen’in bugünlerde üçüncü baskısını yapan keder gibi ödünç (Komşu Yayınları), hatırlanacağı üzere Metin Altıok Ödülü’nü alan Üzgün Kediler Gazeli’nden (Merkez Kitapçılık) bir önceki şiir kitabıydı. keder gibi ödünç’ü anmamın sebebi, EskiYazı’daki denemelerin bu kitaptaki şiirlerin dert edindiği meselelere dair oldukça benzer dertleri olmasından. Bazı denemelerin isimleri, bazılarının kendisi, bazılarındaki açık gönderimler, okuyanda bu iki kitabın birbirinin devamıymış hissi uyandırıyor. Ki, Ergülen’in şiiriyle düzyazısının birbirinden ayrılmak gibi bir iddiası yoktur. Hatta Ergülen’in metinlerine bakılsa, onun şairlik, öykücülük, köşe yazarlığı, reklâmcılık, denemecilik gibi iddiaları da hiç yoktur. Bir iki metinden küçük örnekler vermek, zaten görünür olan bu durumu oldukça açıklayıcı nitelikte olacak. Örneğin İmge Öyküler dergisinin ilk sayısında (Şubat-Mart 2005) “Fazlalıklar” isimli metnin sonu “Niçin bu kısadan da kısa şeyleri yazıyorsun? – Hikâye yazamadığım için! Niçin hikâye yazamıyorsun? – Şiiri çok sevdiğim için!” şeklindedir. Aynı anlatıcı, EskiYazı’daki “Eskişiir: Eskişehir” isimli metnin yine son kısmında “İşte dediğim oldu. Ne o eskişiiri ne de Eskişehir’i anlatabildim. Hem de anlatamam, çünkü çok sevdim, eksik bıraktım.” diyecektir. “Şiiri çok sevdiğim için” diyen anlatıcı, bu sefer “Şarabın Çocukluğu” isimli denemede “Ben o günlerde şiire hevesli (hâlâ da öyle) bir üniversiteli olarak […] Aslında hiçbir konuda yetkin değilim.” der. “Heves” ve “şairlik”, Ergülen’in neredeyse bütün metinlerine sinmiş bir hal olmasının yanı sıra, kullanmaktan imtina etmediği iki kelimedir de aynı zamanda. Burada akla kaçınılmaz olarak Varlık Yayınları tarafından yayımlanan 40 Şiir ve Bir’in “bir” kısmı geliyor: “Kırk şair birden olsam yazamam bir hevesi”. Bu “bir”i, Haydar Ergülen yazabilir ancak, -ki yazmıştır da.
Kitapta toplanmış denemeler, çok genel olarak söylenirse, şehirler, arkadaşlık, ahşap, şiir, kediler, mektup, taşra gibi Haydar Ergülen’in öteki metinlerinden aşina olduğumuz başlıkları içeren denemelerdir denebilir. İlk denemenin adı “Tren, insanın çocukluğudur” ismini taşıyor, ki bu da yukarıda değinildiği üzere, keder gibi ödünç’te de “ahşap”, “Ankara – İstanbul – Eskişehir” gibi yan kullanımlarla zenginleşen tanıdık konular üzerinden ilerliyor. Bu denemede şair, andığım Ergün Günçe dizesine de şöyle gönderim yapıyor: “Eski çocukların yerinde yeller yeller esiyor”. Ve hemen sonra Edip Cansever’in bir dizesi ve kendisi anılıyor. Ergülen şiirlerinde de şairlere, ozanlara, romancılara, öykücülere, yönetmenlere doğrudan gönderir okuyucuyu, bu kitap boyunca da yapıyor bunu: Cemal Süreya’yı sık sık anıyor, Nâzım Hikmet’i, Neşet Ertaş’ı, Mevlâna Celaleddin Rumi’yi, Attila İlhan’ı, Orhan Kemal’i, Memet Baydur’u, Ahmet Hâşim’i, Ece Ayhan’ı, Yaşar Kemal’i, Esrar Dede’yi, Oktay Rifat’ı, James Baldwin’i, Ahmed Arif’i, Franz Kafka’yı, Hüseyin Ferhad’ı, Behçet Necatigil’i, Onat Kutlar’ı, Ahmet Erhan’ı, Akif Kurtuluş’u ve daha birçoklarını andığı gibi. Elinin değdiği her şeyi, aniden ve doğallıkla kendi şiirine çeviriyor Ergülen. Buradaki tehlikenin elbet farkındadır elbet ve bunu önemsiyor mu bilmiyorum ama yaptığı şeyi çok güzel eylediğini söylemezsem, okuduğum bu denemelere ve o yağmur yağdıran “Açık Mektup”lara kesinlikle haksızlık etmiş olurum.
“Şiir uykusuzluk demektir” dediği “Işık, gölgeden gelir” isimli denemesinde, ilk ışıklardan, ilk arkadaşlıklardan söz ediyor Ergülen. Eskişehir’de, ortaokul sıralarında arkadaşlarıyla okudukları şairlerden, şiirlerden… Bunu yaparken de aslında çocukluğundan, memleketi Eskişehir’den, Göçmen Mahallesi’nden. Akabinde “Şehir ışıkları…” alt başlığıyla Amsterdam, Ankara, Atina, Londra, Prag, Budapeşte, Paris, Berlin, İstanbul ve daha birçok “kendi” şehirlerinden. Burada “şiir”, “şehir”, “şair” gibi kelimelerin birbiri üzerindeki ses etkisinin, anlam etkisine de dönüştüğü tespitini yapmak pek dâhiyane olmasa gerek. Cemal Süreya 99 Yüz’de portrelere ne yapıyorsa, bence, Haydar Ergülen de sözünü ettiği şehirlere (kitapta daha evvel “İthaki’nin kentlerine yolculuk” isimli denemesinde yaptığı gibi) aynısını yapıyor. Haksızlık ettiğini düşündüğü Ankara’yı bile “Aşk yoksa, Ankara da yok! Üstelik ilk bakışta bir aşktan da söz etmiyorum, sonradan, yaşadıkça, tanıdıkça gelişen bir aşk sözünü ettiğim. İstanbul ‘ilk bakışta aşk’tır evet ya da ‘aşk’ sandığımız duygulara açıktır, öyle hissettirir ve çoğunlukla da orada kalır. Aşkın, nefrete dönüşmesi İstanbul’da olağan hallerdendir. […] Ankara, beterdir. Meraklı bir öğrenci kadar beterdir Ankara. Sanki bütün hayatını öğrencilikte geçirmeye yemin etmiş bir çocuk gibidir, kaç yaşında olursa olsun.” (“Ankara: Eski ruh parkı”) cümleleriyle anlatır. Bunu okuyan birinin Ankara’ya itimadı nasıl azalsın?
Neşet Ertaş’ın “Birisi var etti beni / birisi yâr etti beni”sinden Behçet Aysan’ın “Kırgınım, saçılmış / bir nar gibiyim” dizelerine geçen Haydar Ergülen, şiir kardeşi Hafız’a “Birisi nar etti beni”yi yazdıracaktır. Bunu da ancak Haydar Ergülen yazardı, -ki yazmıştır da.

[Kasım 2008]

"O berrak sayfa"

2008-11-24T04:11:00.001+02:00

"Bu yaşa erdirdin beni, gençtim almadın canımı
ölmedim genç olarak, ölmedim beni leylâk
büklümlerinin içten ve dışardan
sarmaladığı günlerde
bir zamandı
heves ettim gölgemi enginde yatan
o berrak sayfada gezindirsem diye
ölmedim, bir gençlik ölümü saklı kaldı bende.

Vakti vardıysa aşkın, onu beklemeliydi
genç olmak yetmiyordu fayrap sevişmek için
halbuki aşk, başka ne olsundu hayatın mazereti
demedim dilimin ucuna gelen her ne ise
vay ki gençtim
ölümle paslanmış buldum sesimi.

Hata yapmak
fırsatını Adem'e veren sendin
bilmedim onun talihinden ne kadar düştü bana
gençtim ben ve neden hata payı yok diyordum hayatımda
gergin bedenim toprağa binlerce fışkını saplar idi
haykırınca çeviklik katardım gökyüzüne
bir düşü düşlere dalmaksızın kavrayarak
bulutu kapsayarak açmadan buluta içtekini
tanıdım Ademoğlu kimin nesiymiş
ter döküp soru sormak nereye sürüklermiş kişiyi.

Çeşme var, kurnası murdar
yazgım
kendi avucumda seyretmek kırgın aksimi.

Gençtim ya, ne farkeder deyip geçerdim
nehrin uğultusu da olur, dalların hışırtısı da
gözyaşı, çiğ tanesi, gizli dert veya verem
ne fark eder demişim
bilmeden farkı istemişim.
Vay beni leylâk kokusundan çoban çevgenine
arastadan ırmaklara çarkettiren dargınlık!
Yola madem
çöllerdeki satrabı yalvartmak için çıkmıştım
hava bozar, yüzüm eğik giderdim yine
yaza doğru en kuduzuyla sürüngenlerin sabahlar
yola devam ederdim.

Gençtim işte şehrin o yatık raksından incinen yine bendim
gelip bana çatardı o ruh tutuşturucu yalgın
onunla ben
hep sevişecek gibi baktık birbirimize.
Bir kez öpüşebilseydik dünyayı solduracaktık.

Oysa bu sürgün yeri, bu pıtraklı diyar
ne kadar korkulu yankı bulagelmiş gizlerimizde
hani yok burda yanlışı yoklayacak hiç aralık
bütün vadilere indik bir kez öpüşmek için
kalmadı hiç bir tepe çıkılmadık
eriyeydik nesteren köklerine sindiğimizce
alıcı kuş pençesiyle uçarak arınaydık
ah, bir olaydı diyorduk vakar da yoksanaydı
doğruydu böyle kan telef olmasın diye çabalamamız
ama kendi çeperlerimizi böyle kana buladık
gönendi dünya bundan istifade
dünya bayındırladı:
Bir yakış, bir yanış tasarımı beride
öte yakada benî âdem
her gün küsülü kaldık.

Bunca yıl bu gücenik macera beni tutuklu kılan
artık bu yaşa erdirdin beni, anladım
gençken almadın canımı, bilmedim
demek gökten ağsa bile tohum yürekten düşecekmiş
çünkü hataya bağışık büyük hatadan beri nezaret yer
çiğ tanesi sanmak ne cüret, gözyaşıymış
insanın insana raptolduğu cevher.

Şimdi tekrar ne yapsam dedirtme bana Yarabbi
taşınacak suyu göster, kırılacak odunu
kaldı bu silinmez yaşamak suçu üzerimde
bileyim hangi suyun sakasıyım Ya Rabbelalemin
tütmesi gereken ocak nerde?"

İsmet Özel
"Münacaat", (Bir Yusuf Masalı)

Eski Defterler: "Bahar Gelmiş"

2008-11-23T15:57:00.002+02:00

Bu konuda “yeni” bir şey söylemeyeceğimi, aslında biliyorum. Bu konuda bir şeyin “yeniden”, nasıl söylenebileceğini de bilmiyorum işin aslı. Yani, aslında günlerdir aklımın içinde dolaşan dolaşan dolaşan “bir şeyler”in ne kadarı yazı olabilir, yazı olursa bunlar kimin için ne ifade eder, benim nereme dokunur ve bir başkasının? Ama en azından günlerdir kafamın içinde dolaşan o “şey”lerin bazı sözlüklerde, ki mesela TDK sözlüğünde şöylesi karşılıkları var:

“Memleket: Bir kimsenin doğup büyüdüğü yer, şehir, yurt
“Metafor: Mecaz
“Hemşehri: Aynı ilden olan kimse, memleketli”

Ben, Uğur Kaymaz’ın memleketlisi olarak söz almayı talep ediyorum; ve ben çok utanıyorum. Ben, “ben” diyebilmemdeki emeğini reddedersem kör olacağım Kızıltepeli biri olarak, ben Uğur’un bir memleketlisi, bir hemşehrisi olarak hiçbir metafora sığınamıyorum bu olanlar karşısında. Hiçbir mecaz, derdimi anlatmam için bana bir “yol” açmıyor. Ben, Uğur’un hemşehrisi olarak aldığım sözü ancak utanarak devam ettirebiliyorum. Şimdi işte birçok metafordan, referanstan, kaynaktan, yazıdan, şiirden, dizeden, kelimeden yararlanılabilir. Evet, diyebilirim ki mesela, çok söylenegeldiği üzere, dünyada çocukların bir “resmî” bayramı olan tek ülkeymiş Türkiye. Bugün “çocuk” bayramı Uğur “çocuk”tu henüz, ayağında terlik. Diyebilirim ki, Âh Muhsin Ünlü’den refere ederek, “bak gazete ne yazıyor türklerinmiş türkiye”. Diyebilirim ki, günlerdir aklımda dolaşan bu yazıyı (=öfkeyi. en çok) düşünüyorken bu sabah uzun, bir yol boyunca Ali Sami Yen’de bayramlarını kutlayan çocuklar, satılan bayraklar, flamalar, yine bayraklar, asılmış büyük bayraklar, bir gazete binası, bir gazete binasının yedinci katı, bir gazete binasının yedinci katında boş bir oda, oradan toprak bir sahada top oynayan çocuklar, israrla ve dirençle Green Grass dinleyen kulağıma “Abi müzik dinliyorsan ezan okunuyor” diyen bazı çocuklar, bir televizyon binası, birçok araba, birçok çocuk, birçok çocuk, birçok araba ve insan gördüm. Diyebilirim ki, Uğur, bahar gelmiş. Uğur diyebilirim, vallahi bahar gelmiş. “Bahar, bir şehrin ilk neresine uğrar?” Uğur. Ama işte metaforlar. Neresinden başlanırsa aynı “duygu”nun ardılları olan benzer metaforlar. Ben, Uğur’un memleketlisi olarak sözü alıyorum, utanarak.
Uğur’un canına kast edenler, “Bu çocuk 5-E’den öğrencim Uğur, gündüz burada çocuklarla oynuyordu.” diyen öğretmenine “Karanlıkta çok uzun gibi görünüyordu.” diyenler, Mardin’den Eskişehir’e “güvenlik” için götürülenler, daha birçok şeyi daha birçok şeyin anlaşılmaz bütünlüğü ve sarsılmaz güveni ve daha bilmem neleri içinde yapan o “insan”lar, tutuksuz yargılandıkları mahkemeden “beraat” ettiler. TDK diyor yine beraat için, “aklandılar”. Ben öfkeden renkleri karıştırmak istiyorum. Ben, öfkeden sen de renkleri karıştırıyorum. Ben, memleketlisi olarak söz aldığım Uğur’dan, gördüğüm tek fotoğrafını elimde olmadan kendime benzettiğim Oxir’dan, lillahi de utanıyorum. Öfkemden umutluyum. Senden de umutluyum. İkimizden, çoğumuzdan hâlâ umutluyum. Uğur’dan utanan birileri olduğunu hâlâ ve hep biliyorum. Bunu istisnai’de söyleyebilmemin bir anlamı olmalı. Vardır.
Sana zarfsız kuşlar Uğur; ama öfkeli ellerden.
Haydi!

[2007]

Eski Defterler: "Şiirimizin Masa ile İmtihanı"

2008-11-23T15:54:00.001+02:00

Şiir yazmak için birileri nerelerde oturur? Hep söylenmiştir, Türkçe şiir için en büyük referans her daim “masalar” olmuştur. Bu masalar, etrafında konuşlananlar, masalarda konuşanlar ve külliyen orada konuşulanlar... Bu masa metaforu bize birçok “kaynak” sağlamakta aslında ya, derdimiz şimdilik bu değil, devamında Allah kerim. Masaları reddeden, başkaca yerlerde yaşayan, başkaca beslenen ve “müdahil” olan birileri yok mu? Elbette var, iyi ki de var. En baştan şunu söylemeliyim, bu yazı boyunca “isim” kullanmaktan imtina edeceğim, sanılmasın ki bu çekindiğimdendir; sadece Paulo Freire’ın kendini durmadan okutan o kitapta [Ezilenlerin Pedagojisi, Ayrıntı Yayınları, Nisan 1995] söylediklerine “sadık” kalma amacıyla. Ki diyor Freire: “Bir özgürleşme süreci oluşturmak,ezilenlerin somut durumunu dönüşüme uğratan devrim bile bu olguyla yüzleşmek zorunda(dır). Devrime doğrudan veya dolaylı olarak katılan ezilenlerin çoğu -ki eski düzenin mitleriyle koşullanmışlardır- devrimi kendi özel devrimleri haline sokmaya niyetlenirler. Eski ezenlerin gölgesi hâlâ üzerlerindedir.” Ol sebepten, “isim”lerden söz açmak, aslında bizden beklenenin kendisi. Değil mi ki yıllarca aynı masalardan ödüller dağıtıldı. Değil mi ki, biri yazı yazmaya oturduğunda en çok kendi masasının etrafındaki şairlerden söz etti. Değil mi ki, “Ben masalara savaş açtım. Birilerinin dedikodu kazanında yerim yok, kimin ne hali varsa görsün.” diyenler, bir ya da birçok sebebin ardından yine tıpış tıpış o masalara döndüler ve “döngü” aynen işlediği gibi devam etti. Şimdi “Şiiristanbul”dan meşrebimce söz etmek için oturduğum bu yazı, ilginç bir biçimde festivali düzenleyen insanın (Adnan Özer) bir zaman yaptığı etkinliklerden birinde söylenen söze götürüyor beni. Şöyle; Adnan Özer, İstanbul Kültür Sanat A.Ş.’nin bünyesinde “Diyagonal Sohbet” [Çapraz Sohbet olarak Türkçeleştirilebilir] adında bir etkinlik düzenliyordu ve o sıra da şarkıcı Yaşar, “Cemal Süreya Kültür Sanat Derneği”nin kurucularından biri olması hasebiyle “çapraz” sohbet için seçilmişti. Orada, Yaşar [bir de şiir kitabı yayınladıydı o dönem ama şimdilik “mesele”miz yine bu değil.] edebiyat ve dedikodu meselesi açılınca, seyircilere yönelik “Sizin o çok burun kıvırdığınız pop camiası var ya, ben edebiyat camiasından birileriyle tanışıp konuşmaya başlayınca, pop camiasını bile ‘ilişkiler’ bâbında aradım. Çok fenaymış buralar.” minvalinde bir kelam etmişti. Eğer kastı bu “masa”larsa, katılmamak, tecrübelerimle sabittir ki, elde değil. Buralarda, masa hiç de masa değil; bilinsin!

Ben yıllarca nerede ne dergi çıkıyorsa, elim ne kadarına uzanabiliyorsa, izlemeye, bakmaya, görmeye, dokunmaya, duymaya çalıştım. Bu konuda, “emek” harcadığımı söyleyebilirim gönül rahatlığıyla, eksiklerimin olduğu gerçeğini elbette kabul ederek. Okuduğum “yeni” bir şiir, günlerce bazen haftalarca benimle birlikte her yere geldi, benim söz aldığım her yerde konuşuldu, okundu ve devamı beklendi en azından o şairden. “Masa” deyip, elbette külliyen harcanmasının mümkün olmadığı bir “topluluk”tan söz ederken, o topluluğun benim için bir bakıma “yaşam sebebi” olduğunu falan da biliyorum ki bu kısımda tumturaklı laflar etmek mümkün; geçelim. En net ifadeyle, benim “canımı yakan”, ‘buranın’ da her yere benzemiş olması, benziyor olması. Söyleşilerde çok “kullanışlı” bir sorudur ya; “Halkın sizi anladığınızı düşünüyor musunuz?” Fransa adlı bir memlekete “Jacobenizm” diye bir şey olduğunu da biliyorum, bahsettiğim “her yer”, yekpâre bir kalabalık addedilen “halk” değil. “Burası” [hadi buna şuara diyelim], fena halde, eleştirilen, üzerine şiir yazılıp alaşağı edilmeye çalışılan, kötülenen, tu kaka edilen “oraya” ve her yere benziyor işte; bu yüzden de hiçbir masa, aslında masa değil, bileyim!

“İyi niyetli girişim” kelimeleri yan yanayken, bu kelimelere muhatap insanlar taciz ediliyor. Ben herhangi bir şey adına, o şeyler üzerine söz alıp öne çıkanların iyi niyetli girişim martavallarını artık duymak istemiyorum. Orada burada yan yana gelip, orada olmayan herkes için laflarlaflarlaflar söyleyenlerin bunu “iyi niyet” adına yapıyor olmalarıyla ilgilenmiyorum. Şiiri, evindeki masadan, kahvede yalnız oturduğu masadan, bir başına kaldığı tabureden, yatağında dizine yasladığı defterden, yolculukta açtığı bilgisayarından, mutfaktaki tezgahın üzerinden, pastanedeki peçetenin herhangi bir yüzünden ve daha birçok “hesapsız” yazılmış kağıtlardan yazanları önemsiyorum. Biri diğerinin arkasından konuşmasın diye masadan hep birlikte kalkan bütün bu şairlerden mairlerden “artık” çok sıkıldım.

Peki, “Şiiristanbul” etkinliği bu yazının neresinde? “Şiir”, bir festivali bu gökkubenin altında, elbet hak ediyor. Ama “bunu” değil.

Masa da masadır ha. (…)

[2007]

Piyâl

2008-11-22T20:13:00.000+02:00

"zannetme ki güldür, ne de lale,
âteş doludur, tutma yanarsın,
karşında şu gülgûn piyale...

içmişti fuzûlî bu alevden,
düşmüştü bu iksîr ile mecnûn
şi'rin sana anlattığı hâle...

yanmakta bu sâgardan içenler,
doldurmuş onunçün şeb-i aşkı,
baştan başa efgân ile nâle...

âteş doludur, tutma yanarsın,
karşında şu gülgûn piyale..."

(Ahmet Hâşim)

"evlerinin önü lala
saki doldur ver piyala
sarhoş olak düşek yola"

(Kerkük Türküsü)

"Ankara Notları 3"

2008-11-17T00:51:00.000+02:00

Söylemekten imtina ettiğim kelimelerden biri oldu hep “poğaça”. Bir de “hukuk”. Uzunca bir süre bu iki kelimeyi, konuşurken kullanmamaya özen gösterdim ama artık birçok şeyde olduğu gibi, bunda da korkunun ecele faydası olmadığını kavradım. Masada iki poğaça var şimdi. Annem az önce uyumaya gitti, ben hâlâ sigara içmiyorum yanında, hâlâ Kürtçe konuşuyoruz ve şimdi Ankara’dayız; Sincan’da. O gitti, sigara yaktım, çayın kalan son üç yudumunu sigaraya bırakmıştım ve masanın geriye kalanında kitaplar var, bir mutfakta. Anneme yine şiir okudum, benim yazdığım ve başkalarının yazdığı. “müsvedde oldum ona” dizesini okumak istemiştim, arada hırgürde gitti, okuyamadım. Ama “yalan diyen o ses”i okudu içinden, “feleğin başıma koyduğu tâc nedir diye aranırken”i gördü, daha ne olsun? Ankara’dan, 404 numaralı odadan onlara eşya gönderirken iliştirdiğim nottan söz ettik, “Ağlamadım, çünkü yanına geleceğimi biliyordum.” dedi, anladım. Evet, annem hâlâ Kürtçe konuşuyor benimle.
“Kış Bilgisi” Yavuz Ekinci’nin bir öyküsü müydü, başka bir metnin başlığı mıydı, yoksa şimdi ben mi uyduruyorum bilmiyorum ama Ankara’nın insana yaptığı net müdahalelerden biri bu oluyor sanırım. Kış bilgisi. Nisan geldi, geçen sene bu vakitler İstanbul’a bahar gelmişti, hatta ben bu vakitlerden kısa bir süre sonra Uğur için “Bahar Gelmiş” diye bir yazı yazmıştım. O günü de nasıl unutabilirim ki zaten. Ali Sami Yen’e, öteki binalara asılmış bayraklar, yol boyu yüzüme çarpan bahar (Tanpınar, Adalet Cimcoz’a yazdığı mektupların birinde “Paris’te bahar patladı.” diyor, o zamanlar Tanpınar’ın mektuplarını okumuş olsam, muhtemelen bundan iyi bir benzetme bulamazdım İstanbul’un o günkü baharı için), gittiğim bina -o iğrenç gazete binası-, boş gördüğüm oda (günlerden de pazardı, evet), bekleyişim, oradan çıkıp hiç bilmediğim sokaklarda uzun uzun yürüyüşüm, yürürken dinlediğim şarkılar ve o küçük stadyum. Çocuklar, onların futbol heyecanları ve seyirciler arasında duran küçüklerden birinin bana “Abi müzik dinliyorsan eğer, ezan okunuyor.” deyişi. Sanırım tam o sıra (bu şarkı hep “o sıra”larda çalar ya zaten) “Into my arms” çalıyordu, Nick Cave’den. Yani ki, bugünlerde İstanbul’a bahar gelmişti geçen sene ama Ankara’da, kış bilgisinin sayfa sayfa öğrenildiği bu şehirde hâlâ kış var. Bahar, odamın gördüğü bir ağaçtan gelecek diye bekliyorum ben oysa ki. Odam, o küçücük oda, kendinden beklenilmeyecek denli büyük bir manzaraya bakıyor sanırım. Dahası, pencerenin hemen dibinde, binanın eşiğinde bir ağaç var. Beyaz yapraklarla açan o ağacın bir çağla ağacı olduğunu öğrendim. Küçüklüğümde çağlanın tezgâhlara düşüşü, baharın gelişinin yegâne müjdecisiydi, baharı erken gelen o illerden birinde. Şimdi, kışın neredeyse bir canlı gibi aramızda dolaştığı bu şehirde, pencerem bir çağla ağacı görüyor ve ben her sabah “artık gelsin” diye ona bakıyorum. Çağla çıkacak, dalından yiyeceğiz diye düşünmek mutluluk verici. Aklıma “Ben û Sen Meyhanesi”nde bir efsane olarak anlatılan adam geliyor: Bir avuç leblebiyle büyük rakı içtiği rivayet edilen o adamın hatrına, o ağaçtan topladığımız bir avuç çağlayla en azından bir küçük rakı içmek gibi bir niyetim var. Bunu çok başka bir yerde daha söylemiştim burada da söylemeliyim, Kızıltepe’deki o büyülü mekân “Yol Tekel Bayii”ne bundan sonra ilk gittiğim gün duvara “İçki bütün kötülüklerin anasıdır.” yazacağım, bana gülsün diye oradakiler. Yılmaz Güney’in posterlerinin altında, kerpiç duvara iliştirilmiş o yazıya her bakan gülsün istiyorum. Gülmek, İpek Yolu’nun kenarında içenlerin de hakkı. Bazen benim de.
Odada, belki her odada olsun istediğim, “Büyük Ev Ablukada” var, onun tam karşısında Zarifoğlu, zarif bir el yazısıyla benim adım (bir ders notunun üzerine yazılmıştı), altında da küçük bir not “Yedi Askı Şairleri”. Annem uzun uzun baktı hepsine, odamı görmeye çıktığında. Bakarken, çağrışım silsilesinin ne olduğunu çok merak ettim ama sormadım, sanıyorum “askıya çekilmek” gibi bir şey anladı o yedi askı şairleri notundan. Ben de öyle anlamak istiyorum şimdi. Ama bütün bunları çok emrivaki bir biçimde yapıyorum, çünkü onun ne düşündüğünü tahmin edip, üzerine kendim de öyle düşünmek istiyorum. Bu bir ifşa mıdır? Bu bir ifşa değildir.
Abdullah Ataşçı’nın öykülerini okudum, ilginçtir, en çok Ankara’ya dair olan detaylar beni çok ilgilendirdi. “Kızılay” demesi, “Cebeci” demesi, sokaklardan ve onların isimlerinden söz etmesi… Bütün metinlerde o kadar çok İstanbul var ki, Ankara’dan söz eden metinlerin nadirliği artık ilgimi çekmeye başladı. Şuna benziyor biraz, kazağın içine gömlek giydiğinizde, kazağının içine gömlek giyen insanlar görüş alanınıza giriyor. Küçükken bisiklet sürdüğümde de gelmişti başıma, “Ne çok bisiklet süren varmış.” dediğimi net hatırlıyorum. Bütün bunları Konur Sokak’ta güç bela bulduğum terzinin merdivenlerinden inerken düşünmüştüm. Terzilerin hâlâ olduğuna inanmak için gördüğünüz ilk terziye girmeniz yeterli. Çünkü pantolon denen şeyi insanlar hâlâ terzilerde kısaltıyor. Girdiğim terzinin adını unutmayacağım demiştim kendi kendime, hatta Ece Ayhan’ın mektuplarını yayınlayan Emin Sevgi Özdamar’ın kitabının adıyla da (“Kendi Kendinin Terzisi Bir Kambur”) ilişkilendirmiştim bencileyin, oysa şimdi tamamen gitmiş aklımdan. Ama aslolan şu; terziler hâlâ varlar ve hepsi birleşip bir şiiri var ediyorlar: “Terziler Geldiler”.
Bahar henüz gelmedi ama zaman “biz ve onlar”daki “biz”in kim olduğunu düşünecek zaman da değil artık. Her şey geçiyor. Her şey o filmdeki gibi oluyor, “ben aslında düşmüyorum, tırmanıyorum” diyen o filmdeki gibi. Bir de “Muhsin Bey” diye bir filmin çekilmiş olduğunun bilgisi var. “Gadjo Dilo” diye bir filmin, “In The Mood For Love” diye bir filmin. Kışın bilgisinin iyi geldiği zamanlar var. Bazı şehirlerden vazgeçmenin, bazı şehirleri içindekilerle var etmenin. Bütün bunlar var. Bunu uzundur söylemek istiyordum, “neyse ki var”. Hatta “yoktan da vardan da ötede bir Var var” deyişi var Karakoç’un. Hiçbirimiz düşmüyoruz aslında, tırmanıyoruz. Bazılarımız düşüyor gibi yapıyor, o kadar.

[Nisan 2008]

"Ankara Notları 2"

2008-11-17T00:49:00.000+02:00

Bazı zamanlar İstanbul dışındayken başıma gelirdi, yazın Ankara’ya geldiğimde de çok sık oldu; oturuyor olduğum yeri İstanbul’daki bir yere (bir sokağa, bir geçide, bir duvara) benzetip, oradaymış gibi hissediyorum. Zaten şehirleri yahut sokakları daha önce gördüğüm şehirlere ya da sokaklara benzetmekle malul bir zihnim var. Ece Ayhan okuduğum, hatta hayatın büyük bir kısmını, anlayamadığım Ece Ayhan kavramlarıyla karşılamaya çalıştığım zamanlarda günlüğüme sık sık “çıfıt çarşısı” yazardım, yine Ece Ayhan’dan alıntılayarak kullandığım “zihin” için. TDK “zihin” kelimesine, “Canlının duygu ve davranışlar dışındaki ruhsal süreç ve etkinliklerinin bütünü.” diyor. “Davranış” kısmından bağımsız bir biçimde diyorum şimdi ben bunu; gittiğim her yeri bir başka yere, havsalamdaki bir eski görüntüye benzettim ve bundan neredeyse sapıkça bir haz duydum. Ankara’yı İstanbul’a benzetmek, bu “zihin sürçmesi”ni yaşamak gibi sanırım. En iyi de bu kelimeyle karşılanabilir: “sapıkça”.
Çok zaman oldu. Aradan yıllar geçmiş gibi geliyor şimdi düşününce. Mesela Kadıköy diye bir yer hiç oldu mu, olduysa dahi ben orada hiç yaşadım mı? “O sokak” orada mı hâlâ, ve tekrarlamak pahasına, “o sokak” hiç oldu mu? Ben bazı yokuşlardan çıktım mı? Ben yokuşa hiç “bayır” dedim mi? Yokuşa bayır diyen birileri yanı başımda durdu mu? İşte Ankara böyle bir şey oluyor zamanla; tekrar, tekrar, tekrar, tekrar. Ankara’dan İstanbul’a huruç eden “parasız yatılı”ların Erzincanlı olanı, Memo Emrah’ın babası Cemal Süreya Ankara’yı eşsiz tarif ettiği o şiirde demiyor muydu; “Ankara Ankara / Bir kent değil burası, bir acenta dizisi, / Bir işhanı, bir umumi mümessillik belki, / Büyük mağazalar, bahçeliğe özenen süpermarketler / Tutulmamak üzere verilmiş bir söz gibi.” Vedat Özdemiroğlu’ndan okumuştum, yanılmıyorsam “Deniz İstanbul’dadır, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Ankara’da” minvalinde bir sözdü. Benzetmekten başladık madem, Özdemiroğlu’nun bu dediğinden de şöyle bir benzetme düzlemi kurayım; “Cemal Süreya İstanbul’dadır, Cemal Süreya Parkı Ankara’da”. “Cemal Süreya Sokağı” diye itiraz eden olursa, kendimi yukarıdaki cümlelerle savunmaya hazırım; “O sokak” orada mı hâlâ, ve tekrarlamak pahasına, “o sokak” hiç oldu mu?
Yıllar önce “Masumiyet”e ilk rastladığım zamanlarda, filmin o meşhur sahnesini büyük bir ısrarla tekrar tekrar izliyordum. Üstelik kumandada “A-B” diye bir tuş keşfetmiştim; sahnenin başında o tuşa basıyordum, sonunda yine o tuşa. Böylece hep aynı sahneyi gösteriyordu filmi oynatan alet. Her seferinde aynı kır sahnesi. Her seferinde aynı cümleler, Bekir’in anlattığı. Dolayısıyla annem odama ne zaman girse aynı sahneye tesadüf ediyordu ve sonunda bunun bir “tesadüf” olmadığını fark etti. “Oğlum sen delirmedin, değil mi?” demişti en anne haliyle. Şarkılarda da sık sık yaşadık bu sahneyi, artık delirmemiş olduğuma kanaat getirmişti neyse ki. Şimdi burada olsa, yine “Delirmedin değil mi oğlum?” der miydi acaba? Melayê Cizîrî’nin şiirinden bestelenmiş “Sebah-el Xeyirî Xanim” şarkısını günlerdir –yine o kelime- sapıkça dinliyorum. Şimdi, Ankara’nın şarkısı budur benim için. Dolayısıyla bu oda için. Dolayısıyla olmuş olduğum her yerin. Ne diyor Mela; “Sebah-el xeyrî mest a min”. Ben bazen bağırmak da istiyorum. Ankara’da.
İki gündür, okuduğum bir mesajın ilk cümlesini düşünüyorum. Yalnız kaldığım ilk anda, seslerin kesildiği ilk anda, yürümeye başladığım ilk adımda hep o cümle. Üstelik mesaj bana gelmedi, üstelik biraz tesadüfen okudum, üstelik mesajı göndereni henüz hiç görmedim, sadece adını biliyorum, sadece saçlarının rengini biliyorum, sadece sesini biliyorum. Ama efsununu çözemediğim bir cümleyle başlıyordu mesaj, kendimi dinlediğim ilk ân da günlerdir o cümleyle başlıyor: “Abajur satıldı desem yalan olur. Satılmadı.” Bunu yazan ellerin şair olması gerektiğine inanıyorum ve şairliğin “öğrenilen” bir şey olmadığına, o mesajdan beri.
Velhasıl, abajur satıldı desem yalan olur. Satılmadı.
Ankara’ya alışılır desem yalan olur. Alışılmadı.

[Şubat 2008]

Eski Defterler: "Ankara Notları 1"

2008-11-17T00:43:00.002+02:00

Yazın ilk geldiğimde, en çok kütüphanesine şaşırmıştım okulun. “Doğu Kampus” dedikleri yerde, derse erken ve yanlış gitmişken, hayatımda ilk defa bir gecemi yurt odasında geçirmişken (90. yurt, hiç mektup almadığım), üstelik bazı şehirlerin henüz çok acemisiyken gördüm kütüphaneyi. Çok övdükleri kütüphaneyi ilkin Doğu’daki sandım, sonradan anladım, “Merkez Kampus”te imiş asıl kütüphane. Gittim, tabii ki şiirleri buldum hemen, Asaf Halet’in bir kitabını aldım, içine baktım ve gördüm; Hüseyin Cöntürk’ün armağan ettiği kitaplardan biri bu, üstelik Cöntürk’ün elyazısıyla notlar var kitabın içinde. O gün dedim, “Kurtarırsa bu kütüphane kurtaracak beni, bu şehirde,” Hâlâ kurtarmasını, onu bekliyorum, Kızıltepe’deki odamda bekliyor olduğum gibi, -muşçasına.

Hayattaki imtihanımın doğumdan başladığını bana kanıtlayan doğum günümde, 12 Eylül’de, Fatih Ekspresi ve yemekli vagon: “Beş yıllık memleket”ten, onun Haydarpaşa’sından, Süleyman tarafından uğurlanmışım; doğum günüm, yola çıkıyorum, üstelik sırf “yol” için, yolun kendisi için. Akif Kurtuluş okumayı seçiyorum yolda, “onların” (“Büyük Ekspres Kuşağı”nın) Ankara’sına huruç ederken. Trene bindikten sonra bavulu yerleştiriyorum ve yemekli vagona yollanıyorum, hemen. İki kişiler, ben onların karşısında oturmak durumunda kalıyorum, sonradan dayı-yeğen oldukları öğrenilecek, ardından biri daha geldi benim yanıma oturuyor. Onun da öğretmen olduğu, “78’li” olduğu, Ankara’dan Almanya’ya gideceği öğrenilecek; güzel türkü söylediği de. O vagonda, o gün hiç tanımadığım yirmi kadar insan benim doğum günümü kutluyoruz, türkü söyleyerek. Aralarından biri kalkıp çikolata getiriyor çantasından “Kusura bakma, bi’ bu vardı” diyor, türkü söylüyoruz. Arkada masadakiler şarap düşürüyor, türkü söylüyoruz. Dayı-yeğen slogan atıyor, türkü söylüyoruz. İnmeye yakın, garson eğiliyor kulağıma “Bu trende sık olur böyle şeyler, Ufuk Uras’ı da biz götürdük Ankara’ya vekil seçildiğinde, ama böylesini ben hiç görmemiştim” diyor; biz gene türkü söylüyoruz, usanmadan.
yavri yavri hûma kuşu yükseklerden seslenir
Tren gara yanaşıyor, iniyoruz birer birer.

Gelirken de biliyordum aslında, söylemişlerdi ama benim aklımdan tamamen çıkmış; yeni adres “15. Yurt”. Hemen yerleşmedim, birkaç gün sonra yurtlar müdürlüğüne gittim, oda numaramı söylediler, aynı gece de eşyaları yerleştirdim; kitaplar, bilgisayar ve elbiseler. Odaya ilk girdiğimde güneş batıyordu, odanın içi güneş ışığıyla doluydu ve kuş sesleri geliyordu. Akşam üstüydü, çağrışacak çok şey vardı. Ama ben ilk gün sadece tek bir dize söyledim içimden, ara ara dışımdan da;
karşıdan karşıya geçerken / eli bırakılan çocuklardık
“Yanlış kardeşim” Zafer, Zafer Ekin Karabay’ın bu yurdun bir zamanlarki mukimlerinden olduğunu biliyordum gelmeden evvel. Üstelik çok sonradan öğrenecektim, gitmeden önce en son bu yurtta birini aramış. Bir gece, rezil Ankara ayazının altında yürürken söyledi o arkadaş, hiç sormadım o telefonda ne konuştunuz diye.
Bir gece, bir evde, biri ağır ağır kalktı oturduğu yerden, kâse gibi bir şeyi aldı, getirdi (asla yalpalamıyordu), içindeki tespih tanelerini gösterdi, başını öte yana çevirdi (hepimiz “güle hayret ediyormuş gibi yap” dizesinden haberdar olmalıydık) ve söyledi; “Zafer’in elinden kaymıştı bu tespih ve ipi, yerden toplamaya çalışmıştık, anca bu kadarını bulabilmiştik.” Dünya ayaklarımın altından kayıyordu benim de bazen.

Dolaba Baudelaire’in fotoğrafını astım, bir ödevden keserek. Yanlışlıkla altı tane çıktı aldığım bir ödevden kestim, ödevin Heybeliada kokması, “şairânelik”ten değildi, bizzat Heybeli’den geliyordu, ben de Beyoğlu’na gönderecektim o ödev üzerine düşüncelerimi. O ödevden bir de bu kaldı, odaya. Bunları yazarken sağımdan Baudelaire bakıyor, onun altında “Büyük Ev Ablukada”, ekranın etrafına iliştirilmiş çeşitli notlar; “Yedi Askı Şairleri”, “Sihr-i Halâl”, “revak” vs.
Arkadaş Zekâi’nin “o” şiirinin şarkısı; “alnını dağ ateşiyle ısıtan / yüzünü kanla yıkayan dostum / senin dudağında gülümseyen bordo gül / benim kalbimi harmanlayan isyan olsun”. Sesi duyduğum hoparlörün hemen solunda İstanbul’dan (o çok özlenen “memleket”) alınmış bir lamba. O lambanın ucuna asılmış bir tespih; ipleri duran. Duran ipleri, kopmamış henüz. Burada, Ankara’da, on beşinci yurdun bir odasında. Bir tespih.
Dünya ayağımın altından kayıyor bazen.

[Aralık 2007]

İnciraltı İçin Ağıt

2008-11-01T22:32:00.000+02:00

İstanbul’un Küçükçekmece’sinde, Çekmece Gölü’nün üzerindeki köprüden içeri doğru girildiğinde, karşılaşılan sokaklardan birinde, deniz artık sırt tarafında kalmışken, sağ tarafta bir çay bahçesi vardı. Şaban Abi işletirdi orayı. Heybetli, gençliğinde şiir yazdığını söyleyen (bunu biraz kısık sesle söylemişti hatta) bir adamdı Şaban Abi. Çok güzel turşular, gözlemeler, çaylar satan bir adamdı Şaban Abi, İnciraltı’nda. Ve sahiden büyük bir incir ağacının altındaydı İnciraltı. Bahçeydi, çay bahçesiydi. Şaban Abi vardı içinde. Gazete okuyan orta yaşlı insanlar, oradan geçerken tesadüfen bahçeye girmiş insanlar vardı, bazen de biz vardık. Biz; Kayhan ve ben. Kayhan bir şiirinde geçirmişti adını İnciraltı’nın, Şaban Abi’nin. Ben ise acemi denemelerden birinin içinde. Kayhan o şiiri yayımlamıştı diye kalmış aklımda, bir gençlik hevesimiz olan Kültürel’de. Ben o denemeyi yayımladım mı, hiç hatırlamıyorum. Denemenin kendisi yok elimin altında şimdi. Kim bilir nerede, hangi kâğıtların içinde şimdi.
Kayhanlar Çekmece’de otururlardı. Giriş katındaki o eve mektup da yazdım ben Kızıltepe’den. O güzel annesinin hazırladığı sofrada rakı da içtim, yemek de yedim. Bazı rakı içmelerimize rahmetli babası da, o davudi sesiyle “Bana da doldurun.” deyişiyle dahil olurdu. Biz, az rakı koyardık bardağa. Yatakta uzanıyor olurdu o, annesi yanımızda, kaş göz işaretiyle rakıyı az koymamızı öğütlerdi, anlardık. Ablası olurdu masada bazen, sonra muhabbetimizden mi sıkılırdı, yoksa daha çok oturmak istemez miydi, izin isteyip kalkardı. O güzelim evde, salonun bir köşesinde biz içmeye devam ederdik. Edebiyattan, şiirden, hırstan çok arınmış bir şekilde, uzun uzun konuşurduk. Ahmet Kaya çalardı. Kayhan “Ahmet Kaya dinleyelim.” derdi her sofrada çünkü. Ben de büyük bir mutlulukla kabul ederdim, bazen eşlik ederdik şarkılara. Bir mecliste Ahmet Kaya çalıyorsa ve o meclis “arak meclisi”yse, şarkıyı çalanın bildiği bir şey vardır. Kayhan’ın bildiği bir şey vardı. Ahmet Kaya dinlerdik.
Kayhan’ın odasında, rakıdan iyice pelteleşmiş şekilde yatağa uzandığımda, yatağın sol tarafında kalan pencereden göğe bakmaya çalışır, hiçbir zaman tam olarak göremezdim. Küçücük odası tıklım tıkış kitap olurdu Kayhan’ın. Fotoğraf makinesi, agrandizör, dolabın üzerine alınmış notlar, birkaç fotoğraf… Sabahında kalkar, bir şeyler yer ve illa ki Şaban Abi’ye, İnciraltı’na uğrardık. İki çay isterdik, incirin üzerinde kuşlar hep olurdu. Şaban Abi her seferinde halimizi hatrımızı sorardı. Kuşları dinleye dinleye çay içerdik. Birileri gelir, giderdi. Tesadüfen içeri giren birileri. İnciraltı vardı ve bu önemliydi. Eminim göl de böyle düşünüyordu.
Şimdi diyor ki Kayhan, Edirne yolunda; İnciraltı’nı yıkmışlar. İnciri de yıkmışlar, altını da yıkmışlar. Artık, gençliğinde şiir yazmış olduğunu bize kısık sesle söyleyen Şaban Abi’nin bir ocağı, bizim gölgesinde gözleme yiyip çay içebileceğimiz bir İnciraltı’mız yok. Yıkmışlar. Yerine Allah bilir ne yapacaklar. Hatta yaptılar bile çoktan belki. Ama İnciraltı yok. Kayhan dedi telefonda, “Artık İnciraltı şiirlerde.” diye. Evet, İnciraltı şiirlerde. Oranın şiirini yazmazsam yüzüm kara olsun.

"Yaz"

2008-09-02T06:31:00.002+03:00

Yaz'ın, bu mevsimin (bir mevsimin) geçiyor olduğunu en iyi hatırlatan şiiri unutmuşum dün. Aslında aklımdaydı ama sanırım o üç şiiri alıntılamak, ardından bir çocukluk hatırası olarak o maçı izlemek daha cazip geldi. "Amentü"den sonra, "Jazz"dan önceki o şiir. Kim bilir kaç kez, kaç odada, kaç şehirde okuduğum. Türkçenin ettirgen fiillerine hiçbir zaman alışamadım ama bu şiir için "unutturtmayan" demekte de bir beis görmüyorum. Bu şiir çok uzun bir şiir. Sahiden de. Her mevsim, her coğrafyada:

Akdenizin Ufka Doğru Mora Çalan Mavisi / İsmet Özel

Yaz günleri beni hatırlamıyor.
Salgılı bir hayvanla bitişiyorum yaz yaklaşınca
yayılıyorum ortasına sevgili tüylerimin
geniş uykulardayım, muazzam uykularda
yılların zulmünden haberim yok
ne de süzgün taşralı kızlar korosundan
geçiyor hazza yatkın dudaklarıyla gece
canımın ilmekleri arasından.

Beni artık kimseler arayıp da bulmasın
beyaz harmanilerin göklere açık sofrasında
yıktığım saltanatın dizinde inlediğim
aşkın en tabanında yattığım anlaşılmasın
çünkü ben çok gizli bir yanlışın
dehşetengiz yeteneğini ölçmek için
yepyeni bir hata için iniyorum Akdeniz'e
Meryemoğlu sanıp ben zavallı ademi
çarmıha çaktılar orda çok zaman önce.
Çok zaman önceydi ki otobüsler
mermer sütunlu şehirlerden sahil çardaklarına
nice yılgın havarilerle gidip geldi.
Hepimiz, yani taflan çiğnemekle güzelleşen çocuklar
havariler karşısında harami
gövdesindeki hayvan kabarınca mecalsiz
kutlu bir tan çıkarmayı denedik
kayser makinasından
anneler
sevecen gözyaşlarıyla korurdular bizi.

Bizi sen ey beyhude ve baygın duyguların yırtıcısı
sen ey loş çalgıları uykulardan çıkarıp
bahçelerin hayatına yerleştiren esrar
bizi bırakmıştın
acı güller salınırdı kanımın raddelerinde
ve ben güneş altında bize kendini öptüren neyse
gece onun kimlerle buluştuğunu araştırdım
o zaman yalın yürek kaldım şiddetin çölünde
aldanışların çölünde korkudan
denize dilimi soktum ayaklarımdan önce.
Bu kadar, bu kadardı Akdeniz
aslı yokmuş dinlediklerimin
eski moda güneş sanrılarından
bir şair cesedinden hiç farkı yok denizin.

Yok ve yaz günleri beni hatırlamıyor
boğulmuş hüznü gösteriyor bana memelerinden
geçiyorum bir yakıcı maviden derinleştirilmiş mora
geçiyorum ayaklarım altında kumları hıçkırtarak
Kara yaz! Karanlık yaz! Kararan vücutlardan
rıhtıma varmayan ceset elbette hatırlanmaz.

Yaz hiç biter mi?

2008-09-01T04:12:00.005+03:00

Eylül, birçok hususiyetiyle, her zaman çok önemli bir ay oldu benim için. Öyle zannediyorum ki T.C. vatandaşı olup, Millî Eğitim denen kurumla hemhal olmuş her insan için de en azından okulların açıldığı ay olması hasebiyle önemli olmuştur hayatlarının bir zamanında. İlkokul ve evlerdeki pazar ayini, az önce zikrettiğim kalabalık için yine tanıdık ve ortak bir şey sanırım. Annelerin çocuklara temizlik işkencesi uygulandığı pazar akşamları: Deriler yüzülürcesine banyo, gece annenin kurduğu ütü masası ve ütünün o kendine has kokusunun önlük üzerindeki muntazam gidiş gelişi, oracıkta duran televizyon ve sana işaret edilen yatak. Dahası ödevler. Bitmek bilmez ödevler ve pazar günlerinin o ölümcül sessizliği. Yahu nasıl sıkıcı, nasıl kasvetli, nasıl geçmez günlerdi o pazar günleri. Benim için en sıkıntılı tarafı TRT’deki “Spor Stüdyosu”nu izleyememekti tabii. O zamanlar daha şifreli kanallar yoktu, maçlar açık kanallarda gösteriliyordu, 93’e kadar da zaten TRT’deydi ne var ne yoksa ve pazar akşamlarının o şahane programını, o güzelim maç özetlerini izleyemiyordum, çünkü en geç on buçukta yatmış olmam gerekiyordu. Hem öğretmen çocuğuydum, hem okuldaki sorumluluklarımın inanılmaz kıymetli olduğuna neredeyse iman etmiştim, hem de sanırım annemin sözüne o zaman da çok büyük önemler atfediyordum. Her zaman kandıracak bir şey buluyordu o da zaten; “Yarın videoda film izlersin”, “Tamam Salı günkü maça gidebilirsin ama üstünü çok kirletmeyeceksin”, “O bisiklet ne kadarmış bir sor hele” gibi beni benden alan cümleler kurmakta annemin üzerine yoktu. Ben aynı yeşil sabun kokusuyla yatağa yollanıyordum her seferinde ve Spor Stüdyosu’nu sunan kel amcaya nemli gözlerle bakıyordum, hep. Bir keresinde, bundan yüzde yüz emin değilim ama aklımda böyle kalmış, Galatasaray ile Fenerbahçe maç yapmıştı. Bir gündüz maçı olduğunu adım gibi hatırlıyorum. Kasım Amca diye bir komşumuz vardı bahçede, annemler orada misafirlikteydi ve ben de evlerinin önündeki alanda muhtemelen topun peşinde koşturuyordum. Evlerinin hemen yanındaki bakkal da maçı radyodan dinliyordu. Galatasaray peş peşe goller atmıştı. Ben ilkokula henüz başlamamış olmalıyım (şimdi baktım maç 89’daymış, aylardan da mayısmış, zira ben sıcak olduğunu hatırlıyordum, doğru hatırlıyormuşum) ama evde yine benim eğitimime dair bir kampanya yürütülüyordu. Erken uyumak, erken uyanmak, alfabeyi öğrenmek, sayıları mayıları öğrenmek. Neyse, o maçı hatırlayan hatırlar, Galatasaray için büyük bir hezimettir. Fenerbahçe, burada yanılıyor olabilirim, Hasan Vezir’in golleriyle 3-0’dan 4-3’e çevirmişti maçı. Bütün golleri Hasan mı atmıştı bilmiyorum ama son golü onun attığından çok eminim çünkü “Dakka doksan gol Hasan” diye amcamın oğlu aylarca az beynimi ütülemedi. Neyse, ben o maçı izlemek için yanıp tutuşuyorum ama bana yine yatak yolu gösterilmişti ve çok çok üzüldüğümü hiç unutmuyorum. Altı yaşındaki bir çocuğun büyük üzüntüsü ne kadarsa o kadar. Küçücük dünyamın yerle bir olduğunu düşünüyordum ama sabah beni top oynamaya çağırdıklarında her şey eski haline dönmüştü bile. : )
Eylül dedim, nerelere geldim. Eylül böyle bir ay işte. Çağrışıma müsait, yazdıkça yazdıran, konuşturan, söyleten bir ay. Dahası (burada söylemin “şairane” olması gibi bir derdim kesinlikle yok) eylül bana hep bir “mevsim” gibi gelmiştir. Memleket her daim sarıydı, dolayısıyla “sokakların sarıya kestiği zamanlar” gibi bir şey söylemem komik olur, adama “Hangi arada ağaç diktiler de yaprakları sarı sarı yollara döküldü” diye sorarlar. Yok, sarı her zaman vardı ama eylül sahiden bir mevsim gibi gelirdi. Önlüklerin kolları uzundu, kısa kol doğrudan terk edilmiş olurdu mesela. Banyo süreleri sıklaşırdı, defterler kaplanırdı (ki neredeyse lise bitimine kadar annemle bu ritüeli uygulamaktan vazgeçmedik. O günlerin kokusu da “yeni alınmış elbise, matbaadan çıkmış defter ve 404” kokusudur kuşkusuz), kışlığa yakın ayakkabılar giyilirdi, “kulîn”den (“yüklük”) kışlık elbiseler çıkarılırdı inceden, yerlerdeki halılar değişmeye başlardı… Eylül, biraz da bu yüzden bir mevsim gibi gelirdi. Damda yahut bahçede uyumalar yerini içeride uyumaya bırakırdı bir de. Benim için fazladan bir şey daha vardı, ben eylülün içinde doğmuştum. Üstelik doğumum bir şehir efsanesi gibi ailede hâlâ yoğun bir biçimde anlatılıyordu sohbetlerde. Annemin çok acı çektiği, benim anne karnında ters durduğum, babamın Diyarbakır SSK’da doğumhaneye bütün hemşirelere paralar saçarak girişi, doğumdan sonra annemin adeta “lâl” bir kısa zaman geçirmiş olması, babamın gördüğü rüya vs… Eylül, asıl bu yüzden benim için diğer aylardan ayrıydı, bu yüzden her daim iyi bir şiiri bekler gibi beklerdim eylülü, bu yüzden ben daha başında, “ontolojik” olarak hatta, eylülün şiire çok yakıştığını bilirdim, sezerdim. Baharı getiren aylara karşı her zaman bir sempatim oldu ama hiçbir ay ve hatta hiçbir mevsim eylül olamadı benim gözümde. Bu yüzdendir, her eylül, her eylülün gelişi iyi bir şiiri çağırır gibidir. Gibiden de fazladır hatta. Eylül iyi bir şiirdir her daim. Bir İstanbul-Ankara treninde de (Fatih Ekspresi), Kızıltepe’de İstanbul yoluna çıkmadan evvel anneannemlerde de, senenin ilk yağmurunu izlediğim odamın penceresinde de, Kuzguncuk’ta da, Ankara’da da, Bilkent’te de… Çok şey yazmak mümkün. İyi bir şiir olduğunu bildiğim bu ay için belki hiç şiir yazamayacağım ama yazılmış üç tane çok iyi şiir biliyorum. Her eylül okuduğum. Her okuduğumda heyecanlandığım. İç içe üç şiir:

Yaz Bitti / Ülkü Tamer
Yazın bittiği her yerde söylenir.
Böyle kırmızı kalkan görülmemiştir
Ölüleri örten yapraklardan başka.
Çünkü sahiden yaz bitmiştir,
Göle bakmaktan usanır insan,
Koru tutmaktan, yol gözlemekten;
Çadırlar toplanır, yaralar sarılır;
Durgun bir yolculuk, uzun bir şapka
Artık yaprakları beklemektedir.

Aşk mıdır kış gelince başlayan
Beyaz bir kılıçla yürüyen aşka...
Bırakmaz olur kuşlarını ülkeler,
Yazın her yerde bittiği söylenir;
Yorgunluklar çoğalır silahlardan sonra;
Kardan mezarları görülür ıssızlığın
Ölü öpüşlerin koyuluğuyla...
Aşk kalmıştır otlarda yılı götüren,
Cesur savaşçıları taşıyan kışa.

Her yerde yazın bittiği söylenir,
Çürür çiçeklere yapışan kanlar;
Belki uzaktan iki atlı yaklaşır,
Belki yakından iki yaprak kalkar;
Akşamın örtüsü derelerde yıkanır,
Gökyüzünü görünce gecenin devi
Çıkarıp şapkasından yıldızlar saçar,
Cüceler bunu bilir, gürgenler bilir,
Aşkın uyumadığı her yerde söylenir.

Yaz Bitti / Murathan Mungan

yazın bittiği her yerde söylenir
söylenmeyen şeyler kalır geriye

ve sonra hiçbir şey olmamış gibi
ağır, usul bir hazırlık başlar
uykuya başlar yeni bir mevsime

orda burda, ev içlerinde, kır kahvelerinde, deniz kenarlarında
incelen yazın akşam esintilerinde
zaman usulca sıyrılır aramızdan
ta içimizde duyarız gelecek günlerin geçmişini
başka ne gelir elimizden
büyük bir uzaklığa gülümseyerek
geçiştiririz ıskaladığımız şeyleri

yatıştırır rüzgarlar
dışavurur içimizdeki lodosu, poyrazı, günbatımlarını
saklar bizi
gözlerimizdeki hüzne "dinginlik" adını verir
"seni iyi gördüm" diyenler
biz de iyi hissederiz kendimizi
elimizden başka ne gelir ki
köşe başları, akşamüstleri, kokular
tozar gider zamanın boşluğunda
karışır anların kuytu belleğine
belki sonraları bir gün
hatırlanır aynı kederle
yazın bittiği her yerde söylenir
söyleyenler inanır gerçekten birşeylerin bittiğine
yaz biter
eskir geceler, serin hüzünlü
yeni mevsime hazırlık ömrün teğel yerleri
bir yanı telaş, bir yanı ürperten yaz sonu ikindileri
çıkarır sizi dalgın derinliğinizden
yaşadığınızı duyarsanız teninizde
bir zamanlar okumuş olduğunuz kitapları özlersiniz
sıcak odaları, beyaz, temiz yastıkları
ahşap pancurları
yaz bitti
bitmeyen şeyler kaldı geride

yaz bitti
yaz bitti
yüksek sesle söylüyorum bunu kendime
her yerde söylendiği gibi
yaz bitti
yaz bitti
hiçbir şey hiçbir şey
hiçbir şey
yalnızca üşüyorum şimdi

Eylül / Haydar Ergülen

Kadın gider ve bunun şiir olduğu söylenir
kadın gider ve bir şair doğar bundan
(Ben hangi kadından şair olduğumu bilirim)
"Yazın bittiği her yerde söylenir"se
kadının gittiği de her yerde söylenir
kadın gittiği her yerde şiir diye söylenir:
Kadının gittiği yazın bittiğidir, her yerde
yaz biter kadın giderse, bunun sonu şiirdir,
yazın sonu şiirdir, şiirdir aşkın sonu...
Şehir her semtiyle yazın peşine düşse
yaz uzar bundan ve aşklar da nasiplenir,
yazın peşinde şehir, kadının peşinde şiir
eylülün semtine kadar böyle gidilir
bir gecede gittimdi hazirandan eylüle
eylül yazdan terkedilmişti, şiirse haziranda
kadın tarafından terkedildi o söylenceye:
Bütün oğullar anneyi bir şiire terkeder!
O kadın beni terkederse şair olurum
oğul olduğum kadın sakın beni terketme,
şiirdir söylenir, yazdır biter, kadındır gider

Bütün kadınlar şiiri bir kadına terkeder!

Edittin: Şimdi bu üç şiirden sonra futboldan konuşmak olur mu yakışıksız mı olur bilmiyorum ama, Haydar Ergülen'in Eskişehirsporluluğuna, Ülkü Tamer Antep'i ve Galatasaray'ı tutmasına, Murathan Mungan'ın da Ümit Karan'la Picus'un ilk sayısında söyleşi yapmasına sığınıyorum : )
Yukarıda sözünü ettiğim maçın videosunu, Fenerbahçe videolarının toplandığı bir sitede buldum. Linkini verip devam ediyorum: http://tinyurl.com/554358
Maç Fenerbahçe Televizyonu'nda yayınlandığı haliyle duruyor sanırım burada. Zira arkada maçı anlatan arkadaş çılgıncasına Fenerbahçe propagandası yapıyor, bir taraftan hak da veriyorum elbet. Sahiden bir taraftarın unutmayacağı bir maç bu. İzleyince, maçın gollerini teker teker hatırladığımı gördüm, Allah bilir kaç kere izledim sonradan. İtalya 90'ı da bu kadar çok izlemiştim, nereden geldiyse video kaseti vardı bizim evde bir ara. Sıkılınca açıp Maradona'lı Arjantin'i, Pele'li Brezilya'yı izliyordum sürekli. Bu maç da belli ki zilyon kere izlediğim bir maç olmuş çeşitli şekillerde. O zamanların canlı yayınları da ayrı bir şahaneydi, hatırladım izleyince. Maçın başlangıcında top ve kale seçimleri yapılırken spiker sahaya giriyor, "Bol şanslar" falan diyor. "Sadık Deda" adını duymayalı çok olmuş. Yüzünü, saçını falan da gayet net hatırlıyormuşum. Yani yolda görsem "Sadık Amca" diye bağıracak kadar da içselleştirmişim, çok acayip. Maçı Ercan Taner sunuyor elbette. Geçende televizyonda gördüm, bu adam da hiç yaşlanmayanlar kategorisinden. Zaten nedense spor spikerlerine efsunlu bir su falan içiriyorlar sanırım, çoğu yaşlanmıyor. Adamda saç stili bile aynı, zinhar değişmedi, üstelik dökülmediler de. İki takımın forması da gün gibi aklımdaymış. Fener'in "Emlak Bankası" reklamlı çubuklu forması, bizim "Türk Bank" reklamlı parçalı formamız. Sanıyorum Fener'in forması amca oğlunda, Galatasaray'ınki de bende vardı, nereden aldırdıysak artık bizimkilere. Galatasaray'ın başında Mustafa Denizli var; şunu da net hatırlıyorum, ki yakın zamana kadar da vardı aslında, teknik direktörler fosur fosur sigara içerdi kulübede. Denizli içenlerden biri olarak var aklımda. Bizim UEFA'yı aldığımız sene Fatih Terim'in de sık sık içtiğini anımsıyorum. İlk golü, Tanju'nun penaltısını "anlat" deseler, kare kare anlatabilirmişim. Bir acayiplik daha var, o dönemin bütün futbolcuları ismiyle soy ismiyle aklımdaymış, Tanju Çolak, Uğur Tütüneker, Cevat Prekazi (Prekazi, o dönemin çocukları arasında en popüler isimdi, herkes kendine Prekazi derdi büyük bir itinayla), Simoviç, Kaptan Cüneyt... Fener'i de, sonradan "Veysel" diye bağırlara basılan Veselinoviç yönetiyor. Soyadı "(v)iç" olan bir ton topçu, teknik direktör vardı zaten o zamanlar ligde. Rıdvan var Fener'de, Hasan Vezir isimli gâvur var (sonradan bize geldi bu, tabii Tanju isimli delikanlı da Fener'e gitti falan), Aykut var (o nasıl bir goldür yarabbi), Schumaer var kalede ("Saba çok iyi televizyonn"), Müjdat, Şenol var. Bunları da çok iyi hatırlıyorum. Büyük bir çocukluk nostaljisi oldu gece gece bu maç. 3-0'dan 4-3'e, sanırım 6-0'dan daha fazla koymuş bana. Bariz içim acıdı ama mazoşistçe iki defa izledim : ) Futbolu sahiden bilen ve bunun üzerine entelektüel bir gayret gösteren İslam Çupi'nin yazısı da beni üzmedi değil. Yazısının sonunda "Fenerbahçeli bir şair de "Fenerbahçe yenilmez / Bu formayla dalga geçilmez" mısralarını düşürsün" gibi bir şey demiş ya, korkmasın Fayrap'ın bu sayısı Fener şiirleriyle dolu. Hakan Arslanbenzer ve diğer Fayrap şairleri bu dileğini yerine getirmiş Çupi'nin. Eren Safi'nin "Fenerli Soneleri" de var elbet. Belki bir gün ben de Galatasaray şiiri yazarım : )

Prova (Eski Defterler: Vol 1)

2008-08-31T17:38:00.002+03:00

istisnai.net'te bir şeyler yazmıştım, bir süre. Orda burda duruyor bütün o yazılar, en son baktım, istisnai de yerinde durmuyor. Ne dersek diyelim internet, "arşiv" için en doğru yer değil, evet. Eski bilgisayara bakıyorum şimdi, bu yazıyı gördüm. Nasıl yazdığımı o kadar iyi hatırlıyorum ki. İlginç oldu tekrar okumak; buraya da alıntılamak istedim. Cesur (Küçük) istisnai'ye "Ölüm Provaları(m)" diye bir yazı yazmıştı (bakıyorum, öncesinde göndermiş bana Cesur yazıyı, word dosyası olarak o da duruyor eski bilgisayarda). Ben de ona ithafla "Ölüm Provaları'na Parçasız Bir Zeyl" diye bir şey yazdım ardından. Aynı yere. Word'de "değiştirilme tarihi" olarak 29.03.2007 görünüyor. Ben Istanbul'da, Ümraniye'deyim o zamanlar:

ÖLÜM PROVALARI’NA PARÇASIZ BİR ZEYL

Cesur Küçük’ün Hatr’ına

Bir haber almalıyım. Yüreğimin (ki bu kelimenin bütün çağrışımlarını ıskala şimdilik) ne olduğunu kestireyim artık. Oturduğum yerde, solumda kalan üstgeçitten inenleri sayıyorum otuz iki dakikadır. Otuz iki dakikada, yüz altmış üç kişi indi merdivenlerden; zira çıkanları saymıyorum (Yazları, arka bahçesinde uyuduğun ve çocukluğunun geçtiği o büyük evde, o dilde “taht” dedikleri yataklıklara dayanan küçük merdivenlere gönderme yap ve “inmek-çıkmak” karşıtlığını aklınsıra karşılaştırmış ol). Yanan sönen tabelalar var etrafta, elimin altında bitmek üzere olan kalemler (“Bitmek üzere olan kalem”le “hayat” arasında kurduğun bağlantıyı tevriyeye dönder. Bazı kelimeleri yanlış kullanmaktan imtina etme; burası belki son kâğıt). Ben, bir masada yalnız başıma oturuyorum. Üç sandalye var, yeşil çuhaya benzer bir halı, ara sıra ayağıma sürtünen bir kedi, bitmek üzere olan bir fincan kahve, söndürülmüş iki tane sigara var ve bir de bütün bunların gerisine çekilip onları tasvir etmeye çalışan ben varım: Ne işe yarayacaksa?

Birçok ses geliyor, duymuştum, buna “şehrin sesi” diyorlar. Sahibinin her daim muğlak olduğu bu şehrin üstgeçitlerinin sesi bu; altgeçitler ekseri dilsiz (Şimdi tam burada “dil”in çağrışımlarına aç defteri: Dîl, dil, yürek, sine, gönül, kalp. Bir konuşma hatırla, sana da nakledilmişti; hiçbir Batı dilinde “yürek” kelimesinin karşılığı yokmuş. Olsa olsa “kalp” kelimesinin karşılığı varmış. Dil, dil, dil, dil. Ne zor kelime bu. Metinde sor bunu da, “Bu, sâde bir kelime midir ki?”).

Burnuma çarpan kokuların peşinden gitmemeye, şimdi karar vermiş bulundum. (Burada da, bir Cansever’den “Gelmiş Bulundum” vurgusu yap). Kulağımdaki müziklerin ne denli çağrıştırıcı (Bu kelimeden de çekinme, unutma, burası şimdi son kâğıt) olduğunu unutmuyorum, ki aslında hafıza-i beşer isyan ile maluldur; evet, nisyan!

Şimdiye dek, ölüm provası diyordum. Oysa şimdi, nihayet, intihar provası bu.

Arabalar gelip geçiyor büyük çelik gürültüleriyle, bir kadın söylüyor inceden, usul: “On sene sakladım verdiğin saçı”. Duyduklarım ve duyamadıklarım hatrına/adına yakarıyorum şimdi:

“bileyim hangi suyun sakasıyım ya rabbelalemin
tütmesi gereken ocak nerde?”

Tütmesi gereken ocak, NERDE?

Şimdi, bu son dakikalarda, olur olmaz şeyleri merak ediyorum. Mesela, Necatigil’in Kamuran Şipal’e yazdığı mektuplardan birinde söz ettiği, üzerine Necatigil’in elinden kan damlayan o mektup nerededir şimdi, o kâğıt? Joyce’un, annesine Paris’ten yazdığı mektuplarda söylediği açlıktan guruldayan midesinin ne kadarı, henüz bu dile çevrilemeyen Finnegan’s Wakes’te, nerede duruyor? Cemal Süreya’nın, Cihan Seraskeri Sokak’ta, oğlu Memo’nun yumruğuyla düşüp kafasını vurduğu o koltuk nerededir şimdi ve de kenarına bulaşmış kan? Famous Blue Raincoat’ta adı geçen Jane, diyelim ki Janis Joplin olsun, peki “my brother, my killer” dizelerinde adı geçen katil/kardeş kimdir, Cohen nasıl bu denli geniş gönüllü olabilmiştir ve Amerika’daki şiir antolojilerine alınmış mıdır bu şiir? (Burada de ki, “don’t say good bye to me!”) Suriye Qamişlo’da, Mihemed Şêxo adlı o “derwêş”in çaldığı cümbüşün üzerinde de “Zeynel Abidin” yazıyor muydu acaba? Mesela, Sevin Seydi, İngiltere’den okuduğu Oğuz Atay’ın günlükleri için ne düşündü ve bir el yazısının “Sevin” yazarken bir daha o kadar özenmeyeceğini sezdi ve anladı mı? Dahası, bunu ne kadar hissetti? Peki, tütünü henüz keşfetmemişken insansoyu, elini koyacak yeri nasıl bulabiliyordu? (Saçma! Tüm bunlar çok saçma. Bunları elbette ivedilikle, bir an önce, çabucak geç. Bu ağızları bırak. Konuya gel, konuya getir!)

Konuya geliyorum; o masada, üstgeçidin eşiğinde kırk dakika daha oturdum. İki kahve içtim, yedi tane sigara söndürdüm, yeşil çuhaya benzer halının üzerinden kedinin refakatinde yola kadar yürüdüm, kulağımdan kulaklığı çıkardım… Yüz yetmiş birinciden sonra inenleri saymadığım o merdivenlerden, yere bakarak çıktım. Bitirdim merdivenleri, yere bakmaya devam ederek geçidin ortasına kadar yürüdüm. Durdum (Kesik kesik cümleler işine yarayacak, devam et). Solumdan tramvay düdüğünün sesi geliyordu, sağımda koca binalardan bazı kesik sesler, altta ışığını saça saça geçen arabalar, kamyonlar. Bakındım biraz daha. Soldaki yolda karar kıldım. Sola doğru altı adım attım. Gözümün seçebildiği en uzak yerden (“Ufuk” demeliydin, ufuk demeliydin) bir kamyonu nişan kıldım. Bekledim. Yaklaştı. Yaklaştı. Kolay olacaktı, ben bunu yıllardır düşünüyordum; korkuluklara sıçrayacağım, yere temas ederkenki kemik sesimle korna ve fren sesleri birbirine karışacak, karanlık olduğu için kimseyle göz göze de gelmeyeceğim ve yanık bir lastik kokusu…Yaklaştı kamyon. Yaklaştı. Baktım. Büyüdü, büyüdü.

Gitti…

Yürüdüm, yolun karşısına geçtim, minibüste para uzattım, üzerini bekledim ayakta, sonra usulca boş koltuğa oturdum, geri taktığım kulaklıktan bir şarkı dinledim:

“neden soruyorsun, nereye gideyim?
iki yol var demiştin, hangisini seçeyim?
korkma bebeğim, hepsinin sonu aynı
çok yukarlarda biriymiş, bunları yaptı.”

(Alacağın söze de, getireceğin söze de, sıfatına ve bizatihi “kurgu”na tüküreyim! “Birden bire boşalan yolların ortasında”sın.)

wenda, car a dûdi ya

2008-08-31T04:00:00.000+03:00

"Dijmêrim: ha îro ha sibe
Ha îro ha sibe
Bi çi xwe bixapînim
Nizanim,nizanim,nizanim
Direve xewa min
Direve û nayê nayê
Guh nade dilê min
Guh nade min, har e har e..
Li derve bihar e
Li bîra min tu yî..
çavê min li rê:mizgîna min nayê
Zêde dibe hesret:Kêm nabe
Dibe baran:li ser min dibare
Tu çûyî neçûyî..
Dirêj dibe:Dawîya şevê nayê
Wenda dibim:Li dûyê cixarê
Difetisim:li vî bajarê
Tu çûyî neçûyî.."

İlhan Berk, şairler, mairler

2008-08-30T04:34:00.003+03:00

İlhan Berk öldü. Evet, bu bir açıdan "büyük" bir şey. Çünkü Türkçe şiirin son çeyrek yüzyılının (hatta belki son yüz yılının) en büyük hareketi olan İkinci Yeni'nin önemli temsilcilerinden biri, hareketin (Ece Ayhan "kalkışım" demeyi tercih eder. Yanılmıyorsam İlhan Berk de "kalkışma" gibi bir şey diyordu bu hareket için) oldukça içinden, onun için söz almış biri, bir şairdi İlhan Berk. Ve yaşıyordu. Bu bile, yalnız başına büyük bir şeydi. Beni etkilemiş midir, kaç dizesi aklımdadır, onu Kaçakçay'da görmüş olmam ne kadar önemlidir; bunlar şimdilik -en azından şu an yazmayı düşündüğüm şey için- tali hadiseler. Ben bazı şairlerin, bazı şairlerin ölümü üzerine aldığı tavır üzerinden konuşmak istiyorum daha çok.

Attilâ İlhan isimli, günahım kadar sevmediğim Baylancı ve Plekhanovcu şahıs, İkinci Yeni'nin "üç as"ının (C. Süreya, T. Uyar ve E. Cansever) ölümlerinden sonra kendine yaraşır bir "tavır"la, "bu kadar çok içki içmeselerdi, aslında fakirdiler vs" gibi vıdı vıdı etmişti. Bunu, literatürü az çok takip eden herkes bilir ve sadece bu bile A. İlhan'dan nefret etmek için gayet yeterli bir sebeptir. Yanılmıyorsam Ahmet Oktay da Attilâ İlhan'ın ardından, "Onun gibi yapmayacağım ben" gibi bir şey demişti. Yani, ölünün arkasından hayasızca konuşmak en kolayı. A. İlhan da bunu yapmıştı, ısrarla. Şimdi İlhan Berk öldü. Kimse böyle bir şey yapmadı benim gördüğüm kadarıyla ama tabii ilginç şeyler de yaşanmıyor değil.

"Şiir Penceresi" isimli bir mail grubu var internette. Bu mail grubuna, gördüğüm kadarıyla, camianın çoğu kayıtlı ve ara ara bir şeyler de yazıyorlar. Henüz çok kayda değer bir tartışmaya (yeni üye oldum sayılır), şiir üzerine konuşulmuş enteresan bir şeye pek denk gelmedim ben. Genelde şairlerin hastalıkları, ölümleri, başka somut gelişmeler falan üzerine konuşuluyor, bir şeyler yazılıyor. Bazı dergilerin içeriği vesaire de var. İlhan Berk'in ardından ne yazılacak, merak ediyordum. Birçok insan, içten olduğunu düşündüğüm -dahası bunu sorgulamanın haddimin olmadığı- sözler yazdılar, başsağlığı dilediler, şiirlerinden alıntılar yaptılar. Bu da, son kertede bir "yöntem"dir. Şuara yahut izlerçevreden olduğu belli olan bir topluluğa, vefat etmiş başka bir şair için -"alan" internet de olsa- birkaç cümle geçmek, başsağlığı dilemek çok absürd ve gereksiz bir yöntem gibi gelmiyor bana açıkçası. İnternet denen şeyden ne beklediğimiz ve ona ne atfettiğimiz, hepimizi teker teker ilgilendirir elbet; bunu bir "sınıf"ın beklentisi yapıp, onun üzerine söz almak açıkçası bana garip ve gereksiz geliyor. Şairler de nedense bilgisayar ve internet üzerine her zaman kaçak köçek cevaplar vermeyi tercih ediyorlar. Bu konuda dergilerde şimdiye kadar Notos'ta cesur bir yazı -yahut dosya- gördüğümü hatırlıyorum. Başka yerde olduysa da, ben rastlamadım, rastladıklarım da cılız şeylerdi ve "O kısmı da ıskalamayalım" hissiyatıyla yapılmış işlerdi. Çok uzattım ama şuraya bağlayacağım; Halim Şafak (Bireylikler'i çıkaran, açıkçası gözümde eski yerini çoktan terk etmiş ama yine de bazı şiirlerini çok sevdiğim bir şairdir, bilen biliyordur elbette), "ilhan berk'in mail adresi olduğunu ve bu adresten her hangi birine mail attığını sanmıyorum. dünya yazılacak yerdir derken de kastının burası olduğunu da hiç sanmıyorum." demiş. Mailinin "konu"su da, "İlhan Berk'in mail adresi var mıydı?" şeklinde. İnsanın "Bilmem ki" diye cevap yazası geliyor. Neyse, İlhan Berk'i anma yönteminin internet olmaması gerektiğini -bunu da Berk'in ancak "daktilo" kullandığı argümanıyla savunuyor-, onu anacak olanların "kâğıda" başvurmaları gerektiği fetvasını veriyor Şafak ve "en gencimiz üstünden oluşturulan sanallığı da başından sonuna kadar reddediyorum." diye bitiriyor mailini. "En gencimiz"den kastı İlhan Berk; buna eyvallah. Lakin Şafak neyi reddediyor, bunu ben anlamıyorum. Yani şuaranın içinde olduğu bir mail grubuna bizzat "mail" gönderip, neyi nasıl reddediyor? İnsanlar bu gruba "başımız sağolsun" demesin mi mesela? Ne bileyim, X isimli şair, Y ve Z'nin adresini alıp onlara mektup mu yazsın, "başımız sağolsun" diye. Tamam, ben demiyorum ki "dergiler olmasın, internet über çılgın bir alet, hepimiz orada olalım", bu başka ama "ihtimal daktilo" kullanan birini anmanın yöntemi neden internet olamıyor? O zaman henüz daktilonun hayal bile edilemediği dönemlerin -ne bileyim Rabelais'nin yaşadığı dönemin- eleştirisi, yine aynı yöntemlerle yapılsın, el yazmalarıyla dağıtılsın. Bu mudur yani? "Sanallığa" karşı çıkılması başka bir şey, öfkenin sürekli yönlendirilmesi başka bir şey. İnsanlar sahiden bazen "yer" arıyor kızmak, küsmek ve hatta kusmak için.

Kısacası, İlhan Berk öldü. Okuyanlarının başı sağolsun.

"meshur ve musahhar"

2008-08-26T06:58:00.001+03:00

"senin gönlün daima meshur ve musahhardır, mazursun

gamın ne olduğunu asla bilmedin, mazursun.

ben sensiz bin gece kan ağladım,

sen bir gece sensiz kalmadın, mazursun!"

"Biz eskiden..."

2008-08-17T01:35:00.001+03:00

"Biz eskiden yeni çocuklardık
Şimdi eski çocuklarız" Ergin Günçe

"Hişt Hişt!"

2008-08-12T06:04:00.002+03:00

Radikal isimli neşriyatı hep kötüleyecek değilim ya, Serhan Ada'nın bir yazısının linkini burada vermek, boynumun borcudur:

http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=YazarYazisi&ArticleID=891474

"Hişt Hişt!"i Murat Özyaşar'ın öğrencileri çıkarıyor. Bu konu uzayacak daha. Şimdilik Serhan Ada'nın yazısı olsun sadece. Yukarıya doğru bakan fotoğrafı üzerine konuşmayı sonraya bırakayım. Üstelik "Sanat Sokağı"nda o gece boyunca çalan Mehmet Atlı çalıyorken hâlâ. "Wenda". Murat'a selam olsun.

Mehmet Atlı ve "Wenda"

2008-08-07T20:50:00.001+03:00

Buraya, birkaç gün önce Mehmet Atlı’nın sevdiğim bir fotoğrafını da koyarak, yeni albümü Wenda’nın ilk şarkısının (“Ya Erê Ya Na”) sözlerini yazmıştım. Şarkıyı duyduğum ilk günden bu yana mebzul miktarda dinledim, çevirdim kendimce, eşlik ettim. Bizatihi albüm üzerine konuşmayı şimdilik erteliyorum; bir söyleşi ve bir yazı üzerine konuşacağım (tesadüf bu ki Radikal’de yayımlandı ikisi de. Kendimi Radikal’in açığını yakalamaya çalışan polis falan gibi hissettim. Ama bu sefer gazeteyle ilgili bir dert yok. Daha çok yazanlar üzerinden).
Şu küçük bilgiyi vermek lazım; Wenda, çok uzun bir bekleyişin ürünü. Uzun zamandır bu albümü bekliyordu herkes. Koma Dengê Azadî’den sonra, Jahr’i çıkarmıştı Atlı. Bu albüm de ikinci solo albüm. O yüzden beklentiler sahiden büyüktü. Bende de.
Neyse, ilk iktibas İki’den. “İhsak Cantürk” yazmış yazıyı, ben ilk defa görüyorum bu ismi. Aratmadım da adını, belki müzik çevresinden biridir:
http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=EklerDetay&ArticleID=891856&Date=07.08.2008&CategoryID=42
En başta bir “takıntı” hemen: O nasıl kötü bir fotoğraf seçimidir öyle. Hiç mi yok Atlı’nın fotoğrafı. Ben olsam albüm kapağını koyardım böyle bir yazının başına; üstelik güzel de bir kapak. Yazı, “hikmetli sözler”le başlıyor. Albümün adı olan “wenda” (kayıp) kelimesine atıflar falan da var. Bir müzik yazısından çok, yazarın kendi dertlerinin tartışılacağı bir deneme girişi gibi. Ben buna “OnurCaymazGibiYazmak” demeyi tercih ediyorum; bu yazıların ortak şiarı “ne yazarsan yaz kendinden söz et”tir zaten. Yeni çıkan bir şiir kitabı üzerine mi yazıyorsun, nargile seanslarından söz et hemen. Yeni bir albüm mü çıktı, “içsel sıkıntılar, karanlıklar, aman Allah’ım” de falan. Neyse, çok abartmayayım ama böyle başlıyor yazı açıkçası. Misal Cantürk, “Bir ezgi, bir şiir, bir kelam dinlersiniz.” diyor. TDK “kelam” için; “Söz. Söyleyiş biçimi, söyleme. Tanrı'nın varlığını ve İslam dininin doğruluğunu konu edinen bilim.” demiş. Cantürk’ün ima ettiği “kelam” bunlar olmasa gerek; o Kürtçedeki “kilam”ı kastediyor ama “kelam” diyor. Bu hatayı “kaside” için de yapıyorlar. Kürtçedeki “kaside söylemek” (“qesîdegotin”) ile Türkçedeki bir şiir formu olan “kaside” de hep karıştırılagelmiştir, olsun, elden bir şey gelmiyor. Beni bu yazıdaki bazı iddialar ilgilendirdi açıkçası, biri de şu: “İçinde uçurum taşıyanların, başucu albümü olacağı su götürmez bir gerçek.” Şimdi ben içimde uçurum taşımıyorsam, hatta içime bir uçurum falan sığacağını düşünüyorsam, bu albüm benim “başucu albümüm” olamayacak mı? Yani, ben “su götürmez bir gerçek”in istisnası olamayacak mıyım? Hem, “içinde uçurum taşımak” ne ola? Bir iddia daha var, bu daha çok bir Türkçe problemi gibi duruyor: “Atlı, müzik serüvenine 1993’te dönemin ünlü ve önemli ender Kürt müzik gruplarından Koma Dengê Azadi’ye katılarak başladı.” Şimdi, Koma Dengê Azadî (“Grup Özgürlük Sesi” gibi Türkçeleştirmek mümkün bunu da), dönemin “ünlü ve önemli” bir grubudur, eyvallah. Bu tespite diyecek bir şey yok; bilen bilir Fedî bir dönemin sahiden avagandart ve oldukça aşkın bir albümüdür, arkasından gelenleri de oldukça etkilemiştir, tamam. Ama o “ender” n’ola ki? Yani Dengê Azadî, “önemli ve ünlü” olan bir enderliğe mi sahiptir, yoksa hem önemli hem ünlü hem ender midir? Bu iki sav da çürüyebilir: Zira o dönemde Kürt müzik grupları hiç de “ender” değildir nicelik olarak ve hem önemli hem de ünlü başka gruplar da vardır. Neyse, buradaki “ender” çok anlayamadığım bir “ender” oldu açıkçası. Bir cümle daha: “Bu ilk solo albümü müzik adına öğrenilmiş klişeleri bozuyor, yenilikçi Kürt müziğinin çeki taşı halini alıyordu.” Öğrenilmemiş klişe diye bir şey mi var ki? Yani sade “klişe” dense, biz bunun a priori bir klişe olduğunu falan mı düşüneceğiz? Klişe zaten öğrenilen bir şey değil midir ki? Ayrıca, “çeki taşı” nedir? Hadi kilometre taşı, bilmem ne ağacı, keskin virajı falan biliyoruz da, bu “çeki taşı” nedir? Ya da ben hiç duymadım böyle bir kullanımı, o da mümkün. Belki de “öğrenilmiş bir klişe”dir bu da. Kim bilir? “Yiğidin hakkı” kısmını sırf yiğidin hakkını teslim etmek için yapanlardan değilim hiçbir zaman. Dolayısıyla, bu alıntıdan sonra gelen cümleler (paragrafın bitişine dek olanlar) elhak doğru ve önemli ve ender J bir tespittir. Yine de “müziğin haz sınırı”nı pek anlamadığım şerhini düşmem lazım.
Daha fazla uzatmayayım bu kısmı, yazının kendisinden uzun olacak neredeyse, bu da “eleştiri”nin namusuna terstir (burada güldüm helbet, ne diyor Gâvur, “smiley was here”), son bir alıntıyla İshak Cantürk’ün yazısından bahsi bitiriyorum:
“Wenda’nın da Jahr gibi yazın kavurucu sıcaklığında çıkması tesadüf olmasa gerek. Siz nasıl adlandırırsınız bilemem ama bence müziğinin kavurucu sıcaklığına son derece güvenen bir müzisyenin tutumudur bu.” Yıllardır yapımcı bulunamayan albümün “yaz sıcağı” gibi fazladan bir derdi olmadığını düşünüyorum. Ama Gadamer amcaya “okuyucunun niyeti yazarın niyetini zaman zaman değil, her zaman aşar.” dediği için selam yolluyorum.
Abidin Parıltı’nın Mehmet Atlı’yla yaptığı söyleşiye sonra bakarım. Yani belki, yani inşallah.

"Radikal", oeh

2008-08-06T21:09:00.003+03:00

Radikal'in çılgınlıkları devam ediyor. Bu sefer internet sitelerinden bir haber var, rektör atamalarıyla alakalı. İTÜ ve Gazi'de bazı öğretim üyeleri, yeni rektörün atanmasına tepki olarak istifa etmişler, bir de bu yaz sıcağında cübbelerini falan giyip açıklama yapmışlar. Meselenin içeriği üzerine konuşmak da mümkün ama hem hiç içimden gelmiyor, hem de biraz daha beklemek lazım diye düşünüyorum. Neyse, Radikal'ciğimin bu seferki "coşku"su şoldur:

"İTÜ'nün 12 öğretim üyesi, Gül'ün Muhammed Şahin'i rektör ataması üzerine yönetimdeki görevlerinden istifa etti. Ozi ve Ondokuz Mayıs Üniversitelerinde de istifa var"

Burada adı geçen "Ozi", sanıyorum ki "Gazi"dir. "Ozi Üniversitesi" de güzel olurmuş aslında. Bütün öğrencilerin adları kısaltılarak yoklama yapılırmış falan. "Ozan" yok, "Ozi" var. Uzi içenler.. Neyse bu pis geyiğe devam etmeyeyim ben en iyisi.

"Babaya Mektup"

2008-08-06T02:44:00.002+03:00

"Uyuyan Adam"

2008-08-05T18:13:00.002+03:00

Perec'in Uyuyan Adam'ı, günün herhangi bir vaktinde insanı yatağa gönderebilir. Evet.

"Milliyet Sanat" ve sair..

2008-08-04T23:19:00.000+03:00

Dertsiz başın dertleri devam ediyor, “izlenimler” gibi artistik bir isim koymak da mümkün gerçi bunlara:

Milliyet Sanat aldım bugün Kızıltepe’deki dergi satan tek yerden. Varlık, Notos falan da var gördüğüm kadarıyla. İş Bankası’nın karşısında, içi eşyalarla tıklım tıkış bir yer bu dükkân. Ama “dükkân” sahiden, bakkaliye de var, dergiler de, gazeteler de. Neyse, Milliyet Sanat’ı asıl alma sebebim, dün Kemal’in (Varol) telefon yazısından bahsetmiş olmasıydı. İki ay önceki yazısını okumuştum (Baba-Oğul üzerine idi), geçen aykini de başkaca bir şekilde, çok da detaylı olmayan bir şekilde okumuştum. Seviyorum Kemal’in düzyazısını, o da yazmayı seviyormuş, dün öğrendim yine. Neyse, onun yazısından söz etmeyeceğim (ama Osman Konuk’u yeni keşfetmiş olmasına ve bana “Osman Konuk diye bir adam varmış” demesine şaşırmadım değil) şimdi. Asıl haber şu: Yusuf Atılgan’a gözlerimin önünde “Ay o taşralı” demiş bir insan olan Tuğrul Eryılmaz canlısı bırakıyormuş sonunda Milliyet Sanat’ı. Bir “veda yazısı” yazmış ama bir ay daha başında kalacakmış derginin, sonra gidiyormuş. Bir yerlerde yazmıştım bunu daha önce, uzunca bir süre sırf Murat Uyurkulak yazıyor diye gazetecide-kitapçıda aldım elime bu dergiyi, birkaç defa da satın aldım ve hep peynir kokuyordu içi. Bu kadar kaliteli kuşe kâğıda oldum olası gıcığımdır, Milliyet Sanat bu peynir kokusuyla kaldı zihnimde o yüzden, hep. Bunda “şehirli” Tuğrul Eryılmaz’a duyduğum şahsiliğin de etkisi olabilir, neyse. Veda yazısında bir şey dikkatimi çekti, Eryılmaz beyefendiler “gazetecilerin çıkardığı bir dergi yapmaya çabaladık.” diyor, bu sözün üzerine düşünmeye değer. Edebiyat dergiciliğinin popülerleşmesi, “popüler edebiyat” vs. gibi hadiseler için önemli bir söz bu sanırım; kitap ekleri bağlamında da okunmaya müsait. Dün şu mail meselesi üzerine yazmıştım (ahmetaltan111 çılgınlığı), Miliiyet Sanat’ta da oldum olası ifrit olduğum bir mail adresi var: O da Tahir Abacı’nınki, dikkat çekerim, tahira51 at mynet.com. Hem mynet uzantılı mailler tüylerimi ürpertiyor, hem buradaki “51”, hem “tahira”. Bir gmail adresi alsalar, beni de bu dertlerden kurtarsalar ya. Neyse, bu Milliyet Sanat konusuna Tuğrul Eryılmaz’ın yazı başlığındaki “Hoşçakalın”a cevaben “güle güle şehürlü” diyerek son vermek istiyorum. Son verdim, gitti.
Emel İrtem’in Marcus’un Lisân-ı Kalbi isimli kitabının dosyasını ilk okuduğumda çok sevmiştim. Ki, çok sevdiğim bir kısmı arka kapağa da koymuşlar kitap basıldığında; “Tal’at! Tal’at! Tal’at! / bura hikmet, bura Yozgat bura Bağdat”. Velhasıl, bu yılın önemli şiir kitaplarından biriydi bana göre ve Şeref Bilsel-Cenk Gündoğdu ikilisinin dergilerinde, yıllığında falan gerekli iltifatı da gördü sanırım. Geçen gün bir şey için lazım oldu, kitap da yanımda, özgeçmişine bakayım dedim Emel İrtem’in, kitapta “Özet Geçmiş” var; o da “dışarıdan, kristal türbe / içeriden, aman estağfurullah tövbe…” şeklinde. Bu tamam da, keşke küçücük bir özgeçmiş olsaymış kitapta. Artshop’tan çıkan bu kitabın dizgisi beni ilk günden beridir çok yordu. Bana hiç özenilmemiş gibi geliyordu, bunun için birçok kanıtım vardı ama az önce bir şey fark ettim ki, daha iyi bir örnek olamaz. Kitabın künyesinde, hangi matbaada basıldığı bilgisinin bulunduğu kısım aynen şöyle: “Baskı Arı Matbaacılık Topkapı-İsatnbul”. E yuh. Kitaba, güzelim kitaba yazık. Hiç hak etmiyor bu kitap böyle bir özensizliği. Arkasında yazan fiyat etiketi de iktisadi bir şahanelik: 6.9 YTL. Anlayan varsa beri gelsin!
Kafka’nın Babaya Mektup’u üzerine, matbu, kamunun tamamına açık bir yerde değil, burada yazmak istiyorum. Yetiş ya takat diyeceğim elbette.
Gece belki dertsiz başın dertlerine ek yaparım.

"Radikal İkircilik"

2008-08-04T05:02:00.002+03:00

"Radikal İkircilik" Bülent Somay'ın Çok Bilmiş Özne'de, üzerine uzun uzun konuştuğu bir "tavır" aslında. Benim derdim "ikircilik" kısmından çok "radikal" kısmına, gazete olan Radikal'e. Ben Kızıltepe'ye geldiğimde eve alınan gazetelerden biri oldu hep Radikal, bu gelişimde çoktan almayı bırakmıştım aslında (pazartesi günleri Yıldırım Türker'i okumak dışında) ama bu geleneği bozmak istemedim. Hâlâ alıyor babam velhasıl. İki gündür aklımda yazmak ama erteledim hep. "Taşra baskısı" dedikleri baskıya mı özgü, emin olamamıştım başta Radikal'deki büyük hataların. Bu "hatalar" imlâ konusunda, oysa Hakkı Devrim isimli genç orada yazı yıllarca (şu sıra yazmadığını da şu an fark etmiş bulunuyorum aslında). "Taşra baskısı"nda mı sorusuna internet sitesine bakarak cevap aldım; orada da aynıydı. Gazeteler artık yemeğin altına serildi gitti, ben de daha fazla tutmak istemedim yanımda, oysa ilk okuğumda bayağı yazmaya niyetim vardı. Örnekler bire bir aklımda değil, internet sitesine bakmaya halim de yok ama çok net bir örnek var aklımda: Nuray Mert'in yazısının başlığında "mahkûm" kelimesi bu biçimde (ki doğrusu bu) yazılmıştı ama yazının içinde en az üç yerde (hangi akla hizmetse) "mâhkum" şeklinde geçiyordu bu kelime. Belki "hayati" bir hata değildir ama o günkü Radikal'in içinde birçok yazım hatasından biriydi ve Radikal gibi "büyük" bir gazetenin bunu yapıyor olması sahiden enteresan. Ben bu kadar büyük bir sıkıntı hatırlamıyorum Radikal'e dair, imlâ konusunda. Türkçe bilen elemanlarını da mı çıkardılar acaba "iktisadi daralma" çerçevesinde. İsmet Berkan'a bunu da sormak lazım. El ense Hasan Celal Güzel (buna da hep Güzelses diyesim var) var orada gerçi, Türkçe bilen elemana ne hacet? Küçük de olsa bir "güzellik"ten haber vermek lazım ama yine de, cumartesi günleri iç sayfalarda Erkan Goloğlu (tüpçüdür, Ankara'da yaşar, iyi rakı içer) artık siyaset de yazmaya başladı, "İçeriden Kumandan" ismiyle. Spor yazılarına da devam ediyor, sağolsun.
Osman Yağmurdereli'nin ölümü bizim evde enteresan bir yankı buldu. Şöyle ki, Osman Yağmurdereli babamın Ankara Mamak'tan askerlik arkadaşı. Televizyona her çıktığında bir şekilde ailemize dokunmuş olduğu için kendisinden söz edilirdi, babamla birlikte olan fotoğraflarına falan atıflar yapılırdı vs. O yüzden "kısmi hassasiyet" içerisinde seyrettik, okuduk haberleri. Radikal'in son bombasını görmezsem, şu imlâ hadisesi de yazmayı düşündüğüm ama yazmadığım üç milyonuncu şey olacaktı. Yağmurdereli'nin AKM'deki (AKM onun için özel açılmış, merak etmiştim ora kapalı değil miydi diye) cenaze törenini haber yapmış Radikal. Haberin menşei "Anka". Hadi Anka on üç yaşında birine yazdırdı haberi, yahu hiç mi görmediniz biriniz? Bu sefer "imlâ" değil ama mesele. Buyrun: "Yağmurdereli'yi seven yurttaşların da akın ettiği cenazeye TBMM Başkanı Köksal Toptan, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek, Sağlık Bakanı Recep Akdaş, Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, Spordan Sorumlu Devlet Bakanı Murat Başesgioğlu, eski İstanbul Valisi Hayri Kozakçıoğlu da, eski Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın eşi Semra Özal, sanatçılar Seda Sayan, Küçük Emrah, Adnan Şenses, Ferdi Tayfur ve Hakan Peker de katıldı" Yahu tamam hadi çok medyatik olanları görmek istemediniz (ki ben gazete haberlerlerinin fotoğraflarından bir ton insan seçiyorum Gülben Ergen, İbrahim Tatlıses vs. gibi), hadi arka sıralarda oturan Ayten Gökçer'i, diğerlerini de yazmak istemediniz, hadi Hakan Peker hâlâ çok meşhur ve büyük bir şarkıcı olsun, neyse, tüm bunlara neyse de, ulan "Küçük Emrah" nedir be hey adamlar? Adam bin yaşında artık, büyüdü eşek kadar oldu, emlak zengini oldu, dünyanın en kötü kliplerini dünyanın en kötü şarkılarına bağrını aça aça çekti, "elimden gelse Kürt damarımı tutup atarım" diye açıklama yaptı, saçlarına kırlar düştü ama yok, bunlar için hâlâ "Küçük Emrah". Yuh!

Takıldığım bir şey daha var: Taraf bir türlü insan gibi bir internet sitesi yapamadı. Zilyon tane spekülasyon var zaten gazete için, gazetenin sahibi / sahipleri için, banka hesapları / borçları vs için yahu o nasıl bir sitedir? Uzunca bir süre hiç yoktu zaten siteleri, yapıldığı ilk zamanlar da sık sık tırtladı ama yav kıyın paraya yaptırın doğru düzgün bir site işte. Eşek kadar google reklamları, yazı isimleri yüz punto, karakterler bir acayip, açılış sayfası kullanışsız. Hadi buna da neyse, gazete satılıyor, Posta gazetesi usûlü "Bizim internet sitesine ihtiyacımız yok" diyorsunuz da o ne e-mail adresleridir yahu? Yav çok mu zor yani "taraf.com.tr" uzantılı mailler tedarik etmek? Gazetenin yüzde sekseninin (istatistik şaşabilir, şaşsın) mailleri "gmail.com" uzantılı, bir kısmının da "yahoo.com" uzantılı. Acaba gazetenin özel bir tavrı mıdır bu? Misal, Alper Görmüş Bilgi'de hoca. İlla ki "bilgi.edu.tr" uzantılı maili vardır. Ama yok, illa "gmail" ya da "yahoo". Ama ben en çok Ahmet Altan'ınkine hastayım "ahmetaltan111" nasıl bir adrestir yalebbim? İnsanın ona bir portaldan, bir e-mail sağlayıcısından falan "aaltan", "ahmetaltan", "altanahmet" gibi bir mail alası geliyor. Arkadaşım, halledin şu siteyi bir, "taraf.com.tr" uzantılı mailler kullanın, canımı sıkmayın iki.

Dertsiz başın dertlerini dinlediniz efenim.

"ya erê ya na"

2008-08-02T00:59:00.003+03:00

"wê fîstana sor dîsa li xwe ke

xwe bixemilîna porê xwe şeh ke

li sîya wê darê ez benda te me

dereng nemîne dereng nemîne

sebra min tune dereng nemîne

kî çi dibeje ne xemma min e

dev jê bernadim mi' dil daye te

mizgîna min bide beje ya tem e

rûye'm kenîna beje ya tem e

ji min beje 'erê' ji kêfa bif'rim

sîng û berê te bibe hêlina min

ya jî beje 'na' ezê bizanim

ya beje 'erê' ya jî beje 'na'

ya beje 'erê' ya jî beje 'na'"

Mehmet Atlı, Wenda

"minnet eylemem"

2008-07-21T00:56:00.003+03:00

Yukarıda resmedilmiş zat, Nesimi (üstad demekten büyük zevk almak lazım) yazmış, Ahmet Aslan söylemiş, bize de alkış kalmış:

"Har içinde biten gonca güle minnet eylemem
Arabi Farisi bilmem, dile minnet eylemem
Sırat-i müstakim üzre gözetirim rahimi
İblisin talim ettiği yola minnet eylemem

Bir acayip derde düştüm herkes gider kârına
Bugün buldum bugün yerim, hak kerimdir yarına
Zerrece tamahım yoktur şu dünyanın varına
Rızkımı veren Huda'dır kula minnet eylemem

Oy Nesimi, can Nesimi ol gani mihman iken
Yarın şefaatlarım Ahmed-i Muhtar iken
Cümlenin rızkını veren ol gani settar iken
Yeryüzünün halifesi hünkara minnet eylemem"

Ekşi'de "bir hayat daha olmalı", "toplumun tüm dayatmalarına siktiri çeken sözler" demiş. Bir alkış da ona. TDK "alkış" için, "Bir şeyin beğenildiğini, onaylandığını anlatmak için el çırpma, alkışlama, kargış karşıtı." demekte. El çırpma, kargış karşıtı. Evet.

"hata benim"

2008-07-18T04:07:00.000+03:00

Neşet Ertaş ve Feryal Öney'in (Kardeş Türküler'in Feryal'ı) birlikte söyledikleri "Hata Benim"i dinliyorum şimdi. Uzun zamandır denememiştim böylesini, kulaklıktan, son ses, büyük seslerin bile tıkırtı olarak geleceği şekilde dinliyorum. Şimdi. "Boşa Mecnûn eylemişim ben beni". Bu türküdeki "hata benim"i, bir de şöyle okumak eğiliminde oldum hep, "bu hata benim hatam"daki benim'in kastedildiği açık zaten türküde ama neden "ben hatayım" şeklindeki benim'le okunmasın. Ben hatayım. Baştan ayağa hatayım. Gibi.

Bu türküyü ilk dinlediğimde arkada sade bağlama vardı. Ama içimden bu türküye keman (özellikle arabesk keman) çok iyi olur diye düşünmüştüm. Hayat bu, biri düşünüyor, birileri uyguluyor. Bir zamanlar çok konuşulmuş ya teori-pratik ayrımı hadisesi ("kılgısal" kelimesini kullanan herkesle arkadaşlığımı kesmek benim için gururdur) işte. Aslında önemli, oldukça önemli bir ayrım bu. Neyse, birileri yapsın da ben düşünüp yapamayan olmaya razıyım. Birazdan başlayacak keman. Arabesk keman. Bülent Somay'ın Picus'ta evvel zamanda yayımlanmış bir söyleşini okudum bugün kütüphanenin önünde, orada arabeskin ilk zamanlarına ait enteresan çıkarımlar yapmış Somay. Küçük bir aydınlanma anı yaşadım desem başım ağrımaz. Ben aydınlanmaya başımdan başlıyorum zaten. Peh!.

Başladı keman. Şeyi hatırladım şimdi, "ben baştan ayağa hatayım" yazınca yukarıda örnek olsun diye, aslında ben bir zaman böyle bir şey yazdıydım. Baştan ayağa bir şey, ama o şeyin ne olduğunu hatırlamıyorum şimdi. Hangi defterde olduğunu, ne zaman yazıldığını, yazdığım esnada annemin aramasını, neler konuştuğumuzu, hatta çayın henüz başlarında falan olduğumu bile hatırlıyorum ama o "bir şey"i hatırlamıyorum. O gün sunî çimin gerçek çim gibi kullanılabileceğine şahit olmuştum Cevizlibağ tarafında. Çok gerçek çimlerdi ama anca çok yakınına gidince anlaşılıyordu sunî çim oldukları. Burada "illüzyon"a dair bir çıkarım yapacağımı sananlara "kılgısal" diyor ve koşuyorum.

Keman başladı. Bağlama, ardından keman. Arabesk keman. Annem şimdi bu detaydan çok utanıyor ama ben hatırlıyorum, evimizde Ferdi Tayfur kasetleri vardı ve annem sanırım ciddi ciddi dinliyordu onları. Benim aklımda net bir görüntü yok bu durumla ilgili ama bana hediye olarak alınan o büyük kara teybi ilk kullanmaya çalıştığım zamanlar evdeki bütün kasetleri elden geçirmiştim. Mebzul miktarda Ferdi Tayfur kaseti vardı, çok iyi hatırlıyorum. Sahi, annem şu sıra ne dinliyor ki acaba? Benim, üzerine "yolluk" yazdığım bir cd'yi çok sevmişti en son. Ankara'dan Kızıltepe'ye Ali Dayım'la giderken yolda dinleyelim diye yapmıştım o cd'yi. Nedense, annemi en çok acıtacak şarkıların olduğu cd o da. Gönül Yarası'nın soundtrack'indeki "Ninni" (Madlen Araradian'ın söylediği o şahika) çaldığında çok ağlamış, sonra konuştuğumuzda anlatmıştı. O cd'de bir de Seha Okuş'un "Hasretinle Yandı Gönlüm"ü var ki, sanırım çok yordu o şarkı annemi bir süre.

Keman başladı. Ben düşünmüştüm, başkaları yapmış. Aferin onlara.

"işte böyle olmak en iyisidir olmakların"

(04:22) [Göğüs kafesinin sağ yanı mecaza gerek bıraktırmadan sancıyorsa, uyku uzak bir yerdir. İsteyen bu "yer"e köy diyebilir. Köy, en uzağıdır sonuçta. Şehrin muhayyilesi için]
Ankara

16 Temmuz Çarşamba, Ankara

2008-07-17T06:20:00.000+03:00

Müzik hakkında yazmaktan usanmayacağım sanırım. Bin kere yatağa girip çıktıktan, uyuduktan, uyuyamadıktan, göğüs sancısı çektikten sonra yine kalktım, müzik için. "Eski Bilgisayar" klasörünü açmak, oradaki müziklere bakmak, nedense evdeki eski fotoğraflara bakmak gibi bir şey oluyor iyiden iyiye. Bazı müzikleri tamamen unutmuş oluyorum mesela, bakınırken fark ediyorum, öyle ekliyorum listeye. Bazen aynı şarkı defalarca çalıyor, ki bu zaten benim "normal" dinleyişim.

Suavi'nin "Hasret Türküsü". Mardin'le Kızıltepe arasındaki İstasyon denen yerde bir yüksekokul var Dicle Üniversitesi'nin. Ümran Amcam orada okuyor (nasıl okumaksa artık o), sonra iki amcam daha oranın kantin ihalesine girmiş ve almış. Yemekhane (ki hayatımda ilk defa "tabldot" ve "boykot" kelimesini o günlerde duydum), içinde iki bilardo masası olan bir kantin ve (her nasılsa da) bir üniversite. 14-15 yaşlarındayım. Bütün bu detaylar o kadar büyüleyiciydi ki. Çok sık gidip geldim o okula, kantine. Aslında o günlere dair birçok anı taptaze ama iki tanesini (biri şu anla alakalı olan zaten) yazmakta faide ("Faideli Bilgiler Ansiklopedisi") görüyorum. Eşkıya gösteriliyordu tam da o günlerde, Diyarbakır'da (Dilan Sineması'nda elbet). Neyse ben gidememişim filme, gidenlere de içten içe kızma halindeyim. Diyarbakır'a gitmiş de filme mi gidememiştik şimdi net hatırımda değil ama filme gidemediğim kesin. Okulda "Kırmızıgül" diye anılan biri var, adı Mehmet'ti sanırım, soyadından ötürü böyle çağrılıyordu. Diyarbakırlıydı ve sanırım (Bingöl'den) Mahsun Kırmızıgül'ün de akrabasıydı. O hitapta bir küçümseme mi vardı acaba? Hiç düşünmemiştim ama kendisi de hatırladığım kadarıyla hiç rahatsız değildi bu durumdan. Neyse, bu Kırmızıgül denen arkadaş filme gitmiş, ardından gelmiş kantinde insanlara anlatıyor ballandıra ballandıra. Ben de çok sıkı "devrimci"yim o zamanlar (neyimle devrimciysem artık), bir yerlerde yazı okumuşum, işte filmin burjuva değerlere hizmet mizmet vıttırı bir şeyler. Ben filmi izlemiş gibi başladım dik dik konuşmaya. Ama asıl dert başka tabii, Kırmızıgül denen terbiyesizi kıskanıyorum filme gitmiş olduğu için. Velhasıl ben uzun uzun konuştum. Sonra adamın aklına asıl soru geldi, "Sen filmi izledin mi?" dedi aniden. Ben "ehem öhöm hayır" dedim ama nasılsa, bunu bile toparladım ardından. Ya da küçüğüm diye beni alttan aldılar. Bunu hiç unutmuyorum. Diğeri de şimdi çalan Suavi şarkısı: "Hasret Türküsü". 90'lık bir kasetin A tarafının ikinci şarkısıydı bu. Serdar Amcama, arkadaşı Şeyhmus Abi doldurmuştu (Şeyhmus Abi de Bismilliydi, sonradan kızkardeşinin düğününe gidecektik) sanırım o kaseti, Diyarbakır'dan yine. Benim miydi, yoksa amcamlarla beraber mi kullanıyorduk net hatırlamıyorum ama üstünde altı tane küçük tuşun olduğu, dijital ekranı olan bir Sony walkman vardı. O kaseti takıp, hemen ötedeki spor salonuna (içi boştu ve anahtar vardı) gitmiştim. Akşamdı, orada kalacaktım. Sanırım çok efkârlıydım ya da şimdi öyle hatırlamak işime geliyor. Bastım "play" tuşuna, tam da bu şarkıdan (aynen şimdiki gibi) başladı şarkı. "Uzundur bu yollar"... O gece, piller bitene kadar bu şarkıyı dinlemiştim. Uyurken, kendimi dünyanın en dertli insanı sanmış olmalıyım. Âşık olduğumu kendime itiraf etmeye başladığım günlerdi çünkü onlar.

15 Temmuz Salı, Ankara

2008-07-16T04:11:00.000+03:00

Dün, bu saatlerin 404 numaralı odası. Atıf Yılmaz'ın "Bekle Dedim Gölgeye"si var ekranda. Telefon şarjda. Karnım aç. Ama oda toplu en azından, masa da. Ankara, yaz.

(04:15)

Ankara'da Yedim Taze Meyvayı

2008-07-12T17:43:00.001+03:00

Bir Hacı Taşan türküsü. Derleyen Muzaffer Sarısözen. Bozlak. Hacı Taşan bozlağı. Ve "babamınoğlu var beni neylesin" acayipliği. İlk dinlediğim günden beridir içimde çalıyor, bu da:

"Ankara’da yedim taze meyvayı
Boşa çiğnemişim yalan dünyayı
Keskin’den de sildirmeyin künyeyi

Söyleyin anama da anam ağlasın
Babamın oğlu var beni neylesin

Trene bindim de tren sallandı
Zalim doktor ciğerimi elledi
İyi oldun diye köye yolladı

Söyleyin anama da anam ağlasın
Babamın oğlu var beni neylesin

Ankara’yla şu Keskin’in arası
Arasına kara duman durası
Çok doktorlar gezdim yokmuş çaresi

Söyleyin anama da anam ağlasın
Babamın oğlu var beni neylesin

Mezarım başında kuşlar ötüşür
Benzim içtim ciğerlerim tutuşur
Ağlama Hatice Sefer yetişir

Söyleyin anama da anam ağlasın
Babamın oğlu var beni neylesin

Binmiş taksiye de sefer geliyor
Annesinin de ciğerini deliyor
Gelin Haticeni de eller alıyor

Söyleyin anama da anam ağlasın
Babamın oğlu var beni neylesin

Mezarımı derin eşin dar olsun
Etrafı lale sümbül bağ olsun
Ben ölüyom ahbaplarım sağolsun
Söylen kardeşime çalsın sazımı
Kadir Mevlam böyle yazmış yazımı"

ördek gelir su başını göl eder

2008-07-10T02:53:00.000+03:00

Allı Gelin Taş Başını Yol Eder
Afyon/İhsaniye-Mevlüt Dede-Talip Özkan

Allı gelin taş başını yol eder
Ördek gelir su başını göl eder
İki güzel pencereden el eder
Birin alsam birin intizar eder

Allı gelin paçaların yaş gibi
Yaktın beni kara kara taş gibi
Kötü kocan sanki sana eş gibi
Alamadım yardan ben muradımı

Şu derenin ardı ceviz ağacı
O yarde bulunur gönül ilacı
Zalim annen seni bana vermezse
Sen bana abey de, ben sana bacı

Köprüden Önce Çıkış 1

2008-07-09T05:53:00.000+03:00

Bazen bir denizden bir gemi geçer. Bunu uzatmanın anlamı yoktur. Açıktır: Gemi geçiyordur. Ağaçlıkların bıraktığı büyük boşluktan biri de bunu izliyordur. "Serin" kelimesinin Türkçedeki anlamı üzerine konuşmak da mümkün, Kürtlerin "serin"inden söz ederek. Hâsılı, bazı zamanlar yazmak için değildir. "Yazmak için değildir" derkenki yazınsallığa bile, yine aynı zamanların hatrına, katlanılabilir. Bazen çelişki çok şeydir. Ormanın karşısına kavanozda çiçek ekmek gibi. Kavanoz bizimdir, mülkiyeti çok severiz hepimiz, ama orman oradadır, çoğu zaman kimsenin değildir. Çelişkiyle meydan okunur bazen. Orman oradaysa, kavanoz burada. Bu da bir "şey"dir en nihayetinde.

Martıların sesi hiç "romantik" değil. Bunu kim uydurduysa cezalandırılacaktır elbet bir şekilde. Sırf denize ilişkin diye onu sevmemiz gerekmiyor ki, birileri gözümüze sokmasa artık keşke. Bir parça simit için bin bir takla atan bir hayvandan söz ediyoruz sonuçta. Geç bir köşeye, kedi abinin kalenderliğini ve dikbaşlılığını izle, değil mi ama. Küçücük simit için taklalar. Sonra da otur "romantik" de bu hayvana. Hadi ordan!

"Köpük" ve "Acem Kızı" iki kedinin adıdır. Tıpkı "Âsûde" ve "Dilrûba"nın kardeş iki kedinin adı olması gibi. Bazı kediler gider, bazısı kalır. Hayat böyledir. Kediler hayat kelimesiyle oyuna girebilecek hayta kelimesi kadar sevimlidir. Köpekler de durmadan havlar. Şu an olduğu gibi. Bir susun birader, bir susun yahu.

Nereden nereye. Gemi demiştim. Evet gemi. Gemi, Ezginin Günlüğü isimli müzik grubunun bir şarkısıdır. "Sulara attın şimdi kendini" der o şarkının içinde Hüsnü Arkan. Adını hep "Arıkan" diye yazarlar nedense. Oysa Arkan'dır. İsmetÖzelsonrası şairlerden kötü olanı Zeynep Arkan gibi tıpkı. Ne çok şair var, ne çok.

Ve bir gemi daha geçer. Şu an. Denizden.

(06:03)

1 Temmuz Salı, Ankara

2008-07-01T21:46:00.000+03:00

Haydar Ergülen Yıldız Tilbe için Radikal'de "Taşrada Bir Yıldız" diye bir yazı yazmıştı. Sanırım Yıldız Tilbe'nin türkü albümü çıkmamıştı henüz o zaman, ya da yanılıyorum. Şaşırmamıştım, Ergülen'in o türkü albümünü seveceğini de iyi biliyordum, ki sonradan "Sonra Edebiyat"ta Şeref Bilsel'in onunla yaptığı söyleşide (yoksa "Üç Nokta"da mıydı?) söylemişti o albüme olan bağlılığını. Ben de Tilbe'nin sesini ilk duyduğum gün aklımdan türkü söylerse ne güzel olur düşüncesini geçirmiştim. Yaptığı o acayip şarkılar yerine hep türkü söyleseymiş ya. Albümü yeni keşfediyorum şimdi. "Sunam"ı zaten çok sevmiştim ama "Konma Bülbül Nergis Dalına"yı dinlememiştim. Ne güzel türküdür ve ne güzel söylemiş taşranın yıldız'ı. Kürtlüğünü bir dönem saklamış taşralı yıldız. "Sahne" biraz da böyle; Kürtlüğünü ya en başından saklıyorsun ya da Kürt değilmiş gibi davranıyorsun. "Eleşkirt'ten çıktım yüküm eriktir"i bu Yıldız'dan daha güzel söyleyebilecek biri varsa beri gelsin. Arkadan çalıyor ve duyduğum gibi yazıyorum bu türküyü:

"Konma bülbül nergis dalına
Öldürürler seni aman bir yâr yoluna,
Ben yaralıyam
Ben de kurban olam yârin boyuna

Demeyin demeyin aman aman aman
Yârim vuruldu, köye duyuldu, kanı duruldu

Eleşkirt'ten çıktım, yüküm eriktir
Açmayın yaremi aman delik deliktir,
Ciğer eziktir ben yaralıyam
Benim sevdiceğim taze feriktir

Demeyin demeyin aman aman aman
Yârim vuruldu, kanı duruldu, köye duyuldu"

Ah Yıldız ah. Ax Stêrk ax!

(21:56)

10 Haziran Salı, Kızıltepe

2008-06-10T04:44:00.000+03:00

Yeni fark ettim, blog'un saat kısmı sakat olduğu gibi, tarih kısmı da sakatmış. Onu da değiştirmeyeceğim, yukarıya attığım tarih yeteri kadar açık oluyor benim için. Eskiden olsa bu durum için "bakışımsızlık" falan gibi "büyük" laflar ederdim. Ece Ayhan'ın düzyazısının benim düzyazıma ("düzyazım" dediğim, bu gibi şeyleri deftere yazdığım zamanların günlükleri işte) büyük müdahale ettiği zamanlar da oldu. Mesela Ece Ayhan "yaptı, yapmıştı, yapmıştır" gibi kullanır bazen aynı fiili, bakıyorum sarı deftere, ben de tıpkı böyle kullanmışım bazı günlerde fiilleri. Şiirinin bire bir etkisi olmuştur bazı insanlara, ki bu mesele zaten uzun konuşuldu (Ahmet Oktay, Hilmi Yavuz, Seyhan Erözçelik ve daha birçok kişi bunu "mesele" etti zaten) ama bence Ece Ayhan'ın düzyazılarının diğer düzyazılara üslup bağlamında büyük etkisi var. Zehir gibi bir şey, bulaşıyor. Ve ne kadar zor yazıldıklarını lisans tezim sırasında ondan alıntı yaptığım sırada tecrübe etmiştim. Tırnak açılıyor, bir dolu virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, küçük-büyük harfler... Mahvolmuştum doğru alıntılayacağım diye. Hilmi Yavuz ve Ece Ayhan'ın (belki komiktir ama) bir benzerlikleri var: İkisinden de alıntı yapıldığında bin kere kitaba bakmak zorunda kalınıyor, çünkü ikisi de bol apostrof, bol virgül, nokta, noktalı virgül, bol büyük-küçük harf kullanıyorlar. Bittabi bu analojiden ikisinin de hoşlanacağını sanmıyorum.

Kızıltepe'de son günler. Bu gece Sülo'yla bu saate kadar NBA finalinin üçüncü maçı için bekledik, meğer yanlış bakmışız güne. NTV'nin sitesindeki "bugün", salı gününün "bugün"üymüş, dolayısıyla maç salı gecesi dörtteymiş. Maç izlencemiz kaldı yarına. Hava yine aydınlanıyor. Bu gece annemle Sülo'ya Kemal'in ve Selim Abi'nin birkaç şiirini okudum salonda. İkisi de sıkıldı sanırım ama pek belli etmemeye çalıştılar.

Klima seslerinden başka bir şey duyulmuyor gecede. Müzik olsun isterdim; en çok bu gece Sel'den istediğim ve onun gönderdiği "God is an Astronaut"un "Tempus Horizon"u. İki kere dinledim ve tadı damağımda kaldı. Oysa herkes uyuyor şu an. Şarkı yarına kaldı. "Kalbim Ege'de kaldı" gibi oldu bu da. Kalbim Güneydoğu'nun killi toprağında kaldı. Heh.

04:59

9 Haziran Pazartesi, Kızıltepe

2008-06-09T05:05:00.000+03:00

Çantadaki kitapları masanın yanına dizdim. Dizerken kalemleri gördüm ve geldiğimden beri elime hiç kalem almamış olduğumu fark ettim. Bu çok mu önemli "insanlık" için, ama kişisel tarihim açısından çok önemli bu. Sanki buraya insanların dertlerine derman olacak şeyler yazıyorum da, bir de "insanlık tarihi" falan diyorum. Hem Atay'ın "İnsanlık Öldü"sünü unutmuyorum. Bugün babama Atay'dan söz ettim. Daha birçok şeyden de. Erdal Hoca'lara gitmiştim taziyeden sonra ilk defa, annesiyle oturmuştum, yine kahve içmiş ama bu sefer dökmemiştim, Erdal Hoca'nın bana fotoğraf makinesini vermek için annesiyle birlikte öne çektikleri vitrini görmüştüm, görmekle kalmamış yine onun karşısındaki koltuğa oturmuştum, çıkıp Kızıltepe'de yürümüştüm, halamı ve halamın kızını görüp kaldırımdan inmiştim, yolda kardeşim ve amcamın oğluyla karşılaşıp onlarla parkta çay içmiştim, ardından eve gelmiştim, odaya geçip "Gemi"yi tekrar açıp ağlamıştım, uzun ağlamıştım, neye ağladığımı unutacak kadar ağlamıştım, yolda bir bölük karar alıp hepsinden ağlarken tiksinmiştim, ağlarken "saçılmış bir nar gibiyim" yazıp mail atmıştım, ağlamam bitince odadan çıkmıştım ve babamın yanına, salona geçmiştim. Babam ben salona geçmeden önce bir sigara yakıp odaya uzattı. Baktım, şaşırdım, aldım elinden. Hiç konuşmadık. Anladım. Taziyelerdeki ritüellerden biridir; büyüklerin yanında sigara içmeyen bir "küçük", ölenin yakınıysa sigara içmesine, büyük biri geldiğinde ayağa kalkmamasına vesaireye göz yumulur. Babam bu uzun süren taziyemin her aşamasında hep bu kadar zarif davrandı. Bu son olanıydı ve belki de en "şık" olanı. Sonra salona geçtim. Babamla uzun uzun konuştuk. Daha çok ben konuştum, o dinledi. Erdal Hoca niye bu kadar kıymetli sorusunu cevaplandırdım, o sormamıştı ama olsun, ben uzun uzun cevapladım. Şimdi yine "Gemi" çalıyor, biri sorsa yine uzun uzun anlatabilirim; gün doğuyorken, ben Atay'ın Günlük'ünden söz etmişken babama ve annemle babama Şêx Şemseddînê Exlatî'nin "Ez ge Mestê Meyyê 'Işq" şiirini (şu meşhur "tene na ha yahu"lu şiir) okumuşken. Hiç kalem almamışım elime, bakıyorum, iki defter getirmişim yanımda zaten. Biri büyük okul defteri, belki notlardan birine bakmak icap eder diye almıştım yanıma, diğeri de küçük Meteksan defteri, ona bir şey yazmaya hiç takatim olmaz zaten, en baştan anlamalıydım. Şimdi yeni bir defter almak, Kızıltepe'den bir defter daha almak istemiyorum hiç. Bu sefer de böyle olsun, "burayı" günlük gibi kullanmış olayım. Kendi elimle deşifre ettiğim bir günlük. Kargalar burada olsa kesin gülerdi şimdi. Karga, kargı, kargış, kargışlamak.

Uzun bir gün oldu bugün.

Her şey Sezai Karakoç bir şiir yazsın diyedir belki de.

"Mutsuzluk dünyada bir yer adıdır.", yalnızlık değil. Kendime acısam yine üzülmeyeceğim, bu sefer kendime dahi acımıyorum. Toprak her şeyi eskitiyor, hele kırmızıysa bu toprak. "Güneydoğu Anadolu"nun "kırmızı" toprağı vardır, rüzgârının adı da "keşişleme"dir. Göz kamaştırıcı coğrafya bilgimi (ortaokul coğrafyası, yeni başlayanlar için) her durumda kullanmaktan ben de hoşnut değilim, mazur görülsün. Sus Olric. Tamam Albayım. Pffffffff.

"Gemi" hâlâ çalıyor. Bu iyi.

(05:24) [Blog'un saat zımbırtısı yanlış, benim de bulup düzeltmeye hiç takatim yok. Bundan böyle kendim saati yazacağım, günlüklerdeki gibi aynen. El yazımmış gibi.]

7 Haziran Cumartesi, Kızıltepe

2008-06-07T16:33:00.000+03:00

Şimdi, "Gemi"yi dinleyerek tekrar, dün gece Ali Abi'den "dargınlık"la biten o kısmı mesaj olarak gelen o şiiri yüksek sesle okudum. Kim bilir kaçıncı defa oldu bu, "Gemi" kaç defa olduysa belki. Yine o "münacaat": "bunca yıl bu gücenik macera beni tutuklu kılan / artık bu yaşa erdirdin beni, anladım / gençken almadın canımı, bilmedim / demek gökten ağsa bile tohum yürekten düşecekmiş / çünkü hataya bağışık büyük hatadan beri nezaret yer / çiğ tanesi sanmak ne cüret, gözyaşıymış / insanın insana raptolduğu cevher." Aklımda annemin İsmet Özel'i televizyonda izledikten sonra beni arayıp "Oğlum sen bu adamı seviyorsun diye oturduk izledik, neler söyledi bu adam, delirmiş sanki." deyişi. Benim de bir şey diyememem. "Anne şiirlerini okuyordum ben sana." dedim anca.

Az önce, tekrar okudum "münacaat"ı, evde kimse yok, "Gemi" çalıyor hâlâ. Bir keresinde, ben lisede olmalıyım o zamanlar, odada şiir okuyordum bağıra bağıra yine. Hatta hatırlıyorum, burada da geçti adı, Murathan'ın Doğduğum Yüzyıla Veda'sıydı elimdeki kitap. Berat iki kat aşağıdan sesimi duyup benim "yine" şiir okuduğumu söylemiş yanındakilere. Sonra gelip bunu bana da söyledi. Oysa ben Berat'ın yanında hiç yüksek sesle şiir okumamıştım ve Berat'taki bu bilginin nereden olduğu konusunda hiçbir fikrim yoktu. O günden sonra nedense ne zaman bu odada şiir okusam Berat'ın o gün söylediği gelir aklıma. Berat, amcamın oğlu. Vahap Amcam'ın oğlu, çocukluk arkadaşım Mert Berat.

Dün gece yürüdüm. Bahçeye gittim, "o bahçeden söz etmekten korkma" dediğim bahçeye. Önünden geçtim, kafamı eğdim ve geçtim önünden. Bunu bugün bir defa daha söyledim, sesler hiç değişmemiş. Çocukluktaki bütün sesler duruyor. Dışarıda kimsecikler yok. Evlerden belli belirsiz televizyon sesleri geliyor ve bağırışlar: Çocuklar, onlara bağıran anneleri, çocuklara bağıran annelere bağıran erkekler. Tandır, tandırın kokusu, camiiden gelen sesler, ateş böceklerinin o meşhur sesi, arada bir hayvanın belli belirsiz sesi ve en büyüğü bütün bunlardan mürekkep sessizlik. "Edebiyat" yapmıyorum; o mahallenin akşam sesi en çok "sessizlik"ti. Üstelik Kürtler bağırarak anlaşırlar, ben dahil. Niyeyse, akşamları büyük bir sessizlik olurdu. Hep "belli belirsiz" sesler. Kadınların ve çocukların bir araya geldiği geceler bunun içinde değil elbette. Büyük elektrik direği bizim bahçede olduğu için herkes bizim bahçeye gelirdi. Çünkü sessiz olduğu kadar karanlıktı da o mahalle. Evlerin önünde etrafını aydınlatmaktan âciz lambalar olurdu, ki dün gördüm hiç değişmemiş. Hâlâ aynı lambalar var evlerin önünde. O gecelerde bizim bahçe de, mahalle de sese doyardı zaten. Sese doyulan başka zamanlar da vardı, lanet zamanlar. Silahlar ve gerisi işte. Onlardan söz etmeye gerek bile yok. Zaten o seslerin başladığı vakitlerden sonra bizim bahçe (ve hiçbir bahçe) tekrar kadın ve çocuk sesine doymadı hiç. Muhtemelen bozuk bir cümle oldu bir önceki cümle ama bakmayacağım ve değiştirmeyeceğim. O bozuk zamanları ancak sentaks bozarak anlatabilir insan.

Bahçeye giden daracık bir sokak vardı. Küçüklüğün mesafesine göre hiç bitmeyecek gibi görünürdü elbette bana. Şaşırılmayacağı üzere kısacık geliyor şimdi bana o sokak, taş çatlasa yirmi beş otuz adım. Bir de benim elimdeki yumurtaları kırdığım direği kaldırmışlar artık. Sanırım iki sene önceye kadar da orada duruyordu. Bu sokak geometriyi alaşağı etmiş sokaklardandır. Geniş bir "v" harfi gibidir ve "v" harfinin alt kısmını teşkil eden kıvrımında, eskiden tahtadan bir direk vardı. Ben sabahlardan birinde, kahvaltıda yenmek üzere yumurta almaya gönderilmiştim bakkala; "Mela Ûsıf'ın" (Molla Yusuf) bakkalıydı o, Mela'nın karısı da bizim akrabamızdı ve komşumuzdular zaten. Mela'nın karısının adını şimdi hatırlamıyor olmam ayrı bir ayıptır, geçiyorum (oysa bütün çocuklarının adı da aklımda. Rahmetli olduğunda ne çok üzülmüştüm ve de. Hah, "Xaltîka Naîle" [Naile Teyze], beni "Dedemsin sen" diye severdi. Dedesinin yahut babasının dedesinin adı verilmişti çünkü bana). Neyse, bakkaldan belleğim beni yanıltmıyorsa dört yumurta almıştım. Maltepe sigaralarının kartonlarına koyardı Mela yumurtaları. Sarı, şimdi benim kullandığım zarfların rengine benzeyen güzel kâğıttan kaplardı Maltepe'nin kartonları. İşte o sokakta "v"nin uç kısmında bulunan yerdeki direğe vurmuştum elimdeki kartonun bilmeden. Bütün yumurtalar kırılmıştı elbette. Bu hayatta hiç bu kadar tedirgin olduğumu hatırlamıyorum. Dünya başıma yıkılmıştı. Tamamdı, bundan sonrası ezaydı, işkenceydi. Sahiden böyle düşünüyordum. Çünkü annem benim bu tarz sorumsuzluklarımdan çok yorulmuştu (zaten bakkala da zorla göndermiş olmalı. Bahçede gönderecek kimse kalmayınca ben giderdim. Demek ki kimse de yokmuş gidecek) ve böylesi bir şeye tahammülü kalmamıştı, biliyordum. Şimdi düşünüyorum da, annem o sıralar benim şimdiki yaşımda bile değil. En çok 22.

Şimdi bir ara. Lokman, üç kişinin Kızıltepe'de yaşayan'ı Lokman'ım geldi.

Devam edeceğim.

(17:35)

6 Haziran Cuma, Kızıltepe

2008-06-06T20:59:00.000+03:00

Odamdayım, Kızıltepe'de. Bu neresinden bakarsan bak çok iyi. Bu odadan yazmam, bu odanın hâlâ olması, bu odada şu an kahve içiyor olmam ve daha birçok. Dinleniyorum, evet. Sahici bir dinlenme hali, annemin eteğinde. Babamın ve kardeşim Sülo'nun yanında, yanıbaşlarında.

Meşhur sarı paketten ("meşhur mavi yağmurluk" gibi oldu bu da) bir sigara yaktım, her şeyi içinde(n) öğrendiğim bu odada. Uzun bir yorgunluktan sonra, uzun bir dinlence oluyor iki gündür. Evet, ben buraya gelmeliydim. ("doğrudur / vazodaki güller değişmeliydi")

Müzik yok odada. İlginçtir, geleliberi hiç müzik dinlemedim. Buna gerek mi duymadım, vakit mi kalmadı bilmiyorum ama hiç dinlemedim. Tek bir şarkı bile. Bir tek geçen gece salonda bilgisayardan bizimkilere bir iki şey dinlettim, o kadar. Ama "Gemi"yi dinleyesim var şimdi. Nedense, bu ev, bu oda son iki gelişimdir "Gemi"yi dinlemek istiyorum hep ve şimdi evet: "âh küçücük gemi / sulara attın kendini". "âh deniz olayım / tozumu rüzgârda savurayım".

"Kime sorsam dönüşüm yok / nereye gitsem mavi" diyor şarkı. Oysa benim dönecek bir yerim var, biliyorum. Burası. Bu oda. Üstelik her yer sarı. Mecaz yok bunda: buğdayın mecaza ihtiyacı yoktur.

"âh peşimde rüzgâr".

Yine geçti zalim ürüzgar diyesiyim. Dedim gitti.

Müziğin içimde başladığı yer bu odadır.

4 Haziran'a Zeyl

2008-06-04T15:11:00.000+03:00

Zuhal Olcay söylüyor şimdi de, "Aynalar". Bu şarkı daha çok Yasemin Abla'nın sesinden var bende, "eyletmen beni / söyletmen beni / aynalar, aynalar". Çok uzak bir çağrışım bu şarkıya getirdi beni bu gece. Saatlerdir çalıyor. Zuhal Olcay'a dair bütün çağrışımlar da Süleyman'a çıkıyor, o çok başka bir bahsin konusu. Ama şarkı nasıl güzel başlıyor; "harmanım ben harmanım". Sigaram azalıyor, gece boyu bir şeyler içmek istedim, üstelik içkiyle ilişkimi oldukça gevşettiğim bir dönemde gereksiz şiddette bir istek oldu bu vesaire. Şarkı durmadan çalıyor, içimden de, hoparlörlerden de. "İçimden" kısmı mecaz olsun isterdim.

Sesler ve kokular üzerine ne yazılsa az. Çok başka bir bağlamda okumakta olduğum İdil Önemli'nin Gel Kollarımda Unut'unda bu hadisenin bu kadar uzun uzun konu edilmiş olması beni kışkırttı, tekrar. Ama onlarca yazı tasarısı gibi bu da kalacak. Oysa ne çok oldu üzerine düşüneli. Evrim'in babasının taziyesinden, İzmit Derince'den, döndüğümüz o gün Beşiktaş'ta deniz kenarında uzun uzun söz etmiştim bu "koku", "müzik" ve "kapı" hadisesinden, bu metaforların bendeki yerinden, nasıl kullanmayı düşündüğümden. Evrim'le de çok konuşmuştuk, hatırlıyorum. Hatta Evrim bir şeyler de yazmıştı sözlükte. Süskind'in Koku'su, Murathan'ın "Gece ve Müzik"ine. Bir araba metin de var üstelik kafamda ya, yine kalacak. Kalsın, yazsam ne değişecek ki sanki?

Bu gece Ankara'dayım. Yarın gece de. Sonra Kızıltepe. Bir hafta kadar Kızıltepe. Babam bugün "Bize bir hafta yetmez ki oğlum." dedi, sevindim. Ne garip şu insansoyu; babamın çok içten söylediği ve muhtemelen söylerken üzüldüğü şeyden ben garip bir sevinç, bir mutluluk buluyorum ve utanmadan bunu buraya (sahi, "burası"?) yazıyorum. Üstelik Zuhal Olcay hâlâ aynı şarkıyı söylüyor, "eyletmen beni / söyletmen beni / ağlatman beni / aynalar, aynalar".

Bir önceki yazdığım "şey"de "zeyl" gelecek dediğim zaman, aklımda yazacaklarım vardı ama vakit yoktu. Şimdi vakit var, yine sabah olmak üzere, hatta gün ağarmaya başladı bile. Lakin bende heves kalmadı onları yazmaya. Hoş, yazmayı düşündüğüm her şeyi hatırlamıyorum şimdi ama o an yazsam sanki çok uzun bir şey yazacakmışım gibi bir duygum vardı. Şimdi o yok.

Geçen Cesur'la konuşurken ona "İyi bir şiir okumayalı çok oldu." gibi bir şey dedim. Bunun bende otomatik bir duygu haline gelmiş olması çok fena. Şimdi şimdi anlıyorum, oysa çok iyi şiirler okudum. Çok sevdiğim, yüksek sesle de okuduğum şiirler oldu ama niye "iyi şiir okumayalı çok oldu" dedim ki? Bu şikâyet tonu, hele konu şiir olunca, bende otomatik olmuş ve bu çok tatsız bir şey. İyi bir şarkı dinlemeyeli üç saniye oluyor ama. Bundan eminim, şikâyet edemem. Hah başladı, "harmanım ben harmanım". Daha ne olsun?

"Daha ne olsun?"u nerede dersem diyeyim aklıma hemen "Daha ne'n olayım isterdin? / onursuzunum senin" geliyor. Bugün Üvercinka'nın 50. yılı hatrına basılmış haline dokunmuşken, aklıma Cemal Süreya'dan başka kim gelmeli ki? Ve artık benim için bir "âh"a dönüşmüş olan ve nostalji nesnesi olmasını hiç istemediğim o sokak. Atletli komşu, en üst kattaki Urfalı "edebiyatçı", orada unuttuğum ve gidip almaya üşendiğim Enver'in hediye tablosu, taşındığım gün, oradan ayrıldığım gün ve gerisi. "Tebdili mekânda ferahlık vardır"ı, oradan taşınırken yazmıştım. Bu sözü yerle bir etmek isteyen ama tabii ki başaramayan bir yazıydı o, üstelik yeni "mekân"dan, Ümraniye'den yazılmıştı. Gariptir, "ferahlık" da oldu. O mekânda Süleyman olur da ferahlık olmaz mı ki? Süleyman, gözüme baktığında gözümün içini gören, kafamı sağa çevirişimi bile anlayan, "muhteşem" Süleyman. İki kardeş Süleyman'ın büyüğü olan Süleyman.

"İçimde hep ezgiler / uçup gitti seneler" dedi şarkı, tam şu an.

Yaş 25. Bunu bilet alırken öğrendiydim. Artık "yetişkin"mişim, "öğrenci" kısmında olamazmışım. "Aynalar / aynalar".

4 Haziran Çarşamba, Ankara

2008-06-04T11:27:00.000+03:00

Hacı Arif Bey çalıyor. "Tanburi Cemil Bey çalıyor eski plakta" gibi oldu bu ama ne plak var, ne bir "eski"lik. Siyah bir bilgisayarda çalan Hacı Arif Bey'in şarkılarının sesi iki adet "Creative" hoparlörden çıkıyor, 404 numarada.

"Gece ve Müzik" diye bir şiiri vardı Murathan Mungan'ın, ilk okuduğumda ne sevmiştim. O kitabı aldığım gün de şimdi gibi aklımda, Bakırköy'de ben, annem ve Şêxo, o üst geçitteyken durup almıştım. Korsandı ama ne çok dolanmıştı elimde. Lise 1'den Lise 2'ye geçtiğim yaz. Beyaz kapaklı "Doğduğum Yüzyıla Veda" kitabı. "Gece ve Müzik"i defterime de yazmıştım, "şimdi saat on iki şimdi gece ve müzik" diyordu Murathan, şiirin başlarında. Şimdi saat on ikiyi biraz geçmişken diyebilirim; işte gece ve müzik. Bunlar hep vardı zaten. Gece de müzik de.

İçim yanıyor. Bunun bir anlamı olmalı. Olsun hem, değil mi? Safra mafra hikâye. Kendini yalanlamaktan üşenmemeli insan.

Hacı Arif Bey çalıyor hâlâ.

Bir "zeyl" olacak burada, muhtemelen.

2 Haziran Pazartesi, Ankara

2008-06-02T15:03:00.000+03:00

Günlük yazarken de aynı sıkıntı olurdu, şimdi normal şartlarda (bilet ayırtırken falan "yerel saat" diyorlar ya) bugün ayın 2'si, günlerden de pazartesi. Ama benim için bugün hâlâ pazar ve ayın 1'i. Haziran'ın 1'i üstelik. "Yaz" denen mevsimin geldiğini iyice duyurduğu, okulların istisnasız tatil olduğu bu meşum ay. 2 Haziran yazdımsa da yukarı, benim için bugün ayın 1'idir, onu biliyorum.

Büyük sözler etmek mümkünken ve ben ettiğim/edeceğim büyük sözleri reddetme genişliğimin olduğu yaştayken, neden büyük sözler etmiyorum? Ya da büyük sözler etmek için neden bu kadar korkak büyüdüm, büyütüldüm ben? Bilmiyorum. Ben de isterdim hayat üzerine atıp tutmayı, özdeyişler türetmeyi, "o aslında böyle değil şöyle" demeyi ama yok. Olmayan bir şeyi, varmış gibi yapmanın ne alemi var? Yok işte. Sözler, sözler, mevsimler, şehirler, planlar, yollar, sözler, kırgınlıklar, büyük küçük şeyler, büyük şeyler ve küçük şeyler.

Şimdi Ankara'dayım, evet. Bunları niye buraya yazdığımı da hiç bilmiyorum, saat dörde geliyorken, ben katta bir başımayken ve karnım açken. Bugün annem bilmeden çok sarstı beni, yine. Ben artık sarsılmak falan da istemiyorum. Aç kalmak, açlık denen şey ile nasıl olursa olsun mücadele etmek, tembellik yahut başka bir şey, yemekle aç olup olmamak gibi bir ilişki kurmak falan istemiyorum. Gelecek fantazilerinden bir tek bu kısmı tutuyorum: Küçük bir kapsül yapılsa, insan bir kere yutsa onu ve hayat boyu bir daha hiç acıkmasa. İşte bunu yapacak bilim dünyasının ben ciğerini yerim.

Şimdi Ankara'dayım, 404 numaralı odada yapayalnızım. Ve çok açım. Takatim yok. Kalkmaya, yürümeye, ağzımı oynatmaya, bir şeyler çiğnemeye. Silvan'da olsam şimdi, Kızıltepe'de, Diyarbakır'da yahut Batman'da, bir arka bahçede yatak serseler, yoğurdun içine ekmek doğrasalar ("çeqilmast") ve ben yiyip uyusam. Şu an, şu dakika bundan büyük bir mutluluk tarifi bilmiyorum ben, üstelik bilmek de istemiyorum. "Güney"e inmek, "Akdeniz'in ufka doğru mora çalan mavisi"ni izlemek, "yepyeni bir hata için" tekrar "Akdeniz'e inmek" de istemiyorum. Denizde, iyot kokusunda, göz gözü görmez bir sahilde, çok serin bir dağ evinde vesairede gözüm yok, gönlüm de. Şimdi tek dileğim, bir arka bahçede, yeşil sabun kokan bir yatakta, elimde küçük bir tas, onun içinde yoğurdun içine doğranmış ekmek ve uzun bir uyku. Necip Fazıl'a mal edilen o hikâyedeki gibi diyebilirim sonunda böyle bir gecenin; "Artık ölebilirim."

Lisansın ikinci sınıfında olmalı, Divan şiiri dersinde hoca "İnsan dört sıvıdan oluşur" gibi bir şey demişti, başka bir şeye atıfla. Sıvı mıvı, derste konuşulanlar falan derdim değil, aklımda bir tek insanın sıvılarından "safra"nın bendeki çağrışımları kalmış. İnsan denen elacayip mahlukatın içi tepeden tırnağa kuş sütü ("kuş tüyünden ve kuş sütünden insanlığa bir anıt gibi yükselttiği") olsa, "safra" denen şey hepsinin üstünde. Kirli işte insan, "safra" sahibi. Bu dünyada olan her şey insandan. Şaşırmamalıyım, şaşırmamalıyız. (Burada muhayyel bir "biz" inşa ederek "büyük sözler" söyleme peşine düşmüş gibi olduğumun farkındayım, mesela şu anda da bir "siz"e konuşuyorum, sanki orada birileri varmış gibi) Neyse, "safra" varsa, her şey vardır. Hz. TDK buyuruyor ki safra "Karaciğerin hazmı kolaylaştırmak için onikiparmak bağırsağına salgıladığı yeşilimsi sarı renkli acı sıvı, öd." demekmiş. "Ödü varsa umru da vardır insanın" demişti Seyyidhan da. Neyse, uzatmanın anlamı yok: yorgunum.

"Çok Üzgünüm" şiirlerine en çok bu yüzden özenmiştim ben; "Çok Yorgunum" yazmak istiyordum ben de. Etrafımda "Hadi birlikte şiir yazalım" dediğimde bana ses verecek kimse olmadı genelde, olsalar da ben der miydim bilmiyorum ama büyük bir kalabalık olarak "Çok Yorgunum"lar yazmak isterdim. İşte o zaman, belki küçücük de olsa o zaman, "safra" denen şeyin varlığını yok sayabilirdim. Çoğu zaman sayıyorum gerçi aslında ama ilkin kendimdeki safrayı fark ediyorum, sonra da gerisi geliyor. Onun safrası, bunun safrası, şunun safrası şeklinde ilerliyor kanon. Ne çok "safra" dediğimin de farkındayım (yine muhayyel bir "siz"e sesleniyorum, dikkat), az önceki sondu; hepimiz sıçıyoruz ve her evin tuvaletinde kötü koku var. (Çok büyük söz ettim, pehey)

Evet, Diyarbakır'a gittim. Oradan Kızıltepe'ye, oradan Batman'a, oradan Silvan'a, son olarak Silvan'dan da Diyarbakır'a gittim. Mesud "Heybenizi doldurdunuz yani" dedi bu yolculuk için. "Gitmağım geldi" dedi hatta sonra. Heybemizi mi doldurduk sahiden bilmiyorum ama Silvan'da (ax Farqîn) o camiinin yanındaki kütüphanenin terasında kuş sesleri eşliğinde gözlerimin dolmasını hiç unutmayacağım. Bindiğim dolmuşu, Diyarbakır yolunu, yemyeşil tarlaları, insanları, insanların konuştuklarını ve teypten çalanları unutmayacağım. Az önce "bu son" dediğim o kelimeyi ihmal ettiğim ilk an da o yolculuğu yazacağım. Belki buraya, belki başka yere. "Her şey naylondandı, o kadar" denilmiş olduğunu nasıl unutmuyorsam, bunu söyleyen bütün insanların (ben de dahilim buna) ne kadar naylon olduğunu da unutmuyorum. Bazen ne dense eksik. Daha önce de başıma gelmişti, şimdi de aynısı oldu, sabaha kadar anlatabilirim bir şeyleri ama elimi klavyeden çektiğim an "Ben şimdi ne dedim ki?" diye düşüneceğim, biliyorum. Şu an çekmeye karar versem, yine aynısını söyleyeceğim, onu da biliyorum. Başa dönüp okumayacağım elbette bunu.

Şimdi ben ne yazdım ki?

2 Haziran'a Zeyl

2008-06-02T10:37:00.000+03:00

Evreka! Evreka!

Mutluluk, özgüven, şahanelik budur işte:

" HAZİRAN-TEMMUZ, AĞUSTOS VE EYLÜL AYLARI (DENİZLİ'DE KATILACAĞIM BİR ETKİNLİK HARİÇ) HİÇBİR İMZA VE SÖYLEŞİYE KATILMAYACAĞIMI, BU AYLARI SADECE KAPANIP ÇALIŞARAK GEÇİRECEĞİMİ VE BU EVREDE KİŞİSEL GÖRÜŞME ÖNERİLERİYLE GELİNMEMESİNİ DOST VE OKURLARIMA DUYURURUM.(Y.O.)"

Yılmaz Odabaşı üstadımız internet sitesinin sağ tarafında akan bir aletin içine bu notu yerleştirmiş. Bir gün bunu ben de demeliyim! (Ünlemden nefret etmeme rağmen, burada kullanmaktan beis görmüyorum. Ahey ahey ahey Odabaşı.)

29 Mayıs Perşembe, Ankara

2008-05-29T11:13:00.000+03:00

Bu ilk yazı. "İlk"li milyon tane cümle kurmuşumdur şimdiye kadar herhalde, bu da onlardan biri. Uzun yol yaptım geldim. Bu uzun yolu buraya yazacağım.

Şimdilik bu kadar. Hayat yarın itibariyle dümdüz olabilir. Geniş bir düzlük: Kızıltepe gibi, Silvan gibi. Qoser ve Farqîn aslında. "Yalnızlık bir ovanın düz oluşu gibi bir şey" idi sanırım o dize. Değilse de bu saatten sonra benim için budur artık. Yarın, yani 30 Mayıs Cuma, Ankara'nın dümdüz olması gibi olabilir. Rakım da ne acayip kelime yahu.

Şimdilik bu kadar. Birazdan yine kütüphane yolu. Yine sevmediğim halde yürüyecek olmam. Yine sırtımda bir ton yük. Yine ödev, yazı, kitaplar bilmem neler. Yine ve hep gibi görünen bu şeylerden şikâyet etmenin hiç faydası yok, ilkin bunu öğrenmeliyim. Ama daha ne çok şey öğrenmem lazım halbuki. Bu kelimeyi ortaokulda yanlış yazardım mesela, "halbüki" diye, pis bıyıklı olan o adam uyarmıştı. Neyse.

Şimdilik bu kadar. Ama hakikaten bu kadar. Yarın öğlen vakti belki yazarım buraya. Belki hiç.